کند،گـران و بی‌کیفیت

گروه شهر هوشمند- اینترنت در خیلی از بخش‌های زندگی ما جای خود را باز کرده است. خیلی از ما ساعت‌های متعدد در روز را مشغول گشت‌و‌گذار در شبکه‌های اجتماعی هستیم، خبرها را اینترنتی می‌خوانیم، فیلم‌ها و سریال‌های دلخواه خود را از اینترنت دانلود می‌کنیم و حتی به‌صورت آنلاین با دیگران بازی می‌کنیم. به همین دلیل ممکن است برای خیلی از کاربران این سؤال پیش بیاید که کیفیت و قیمت اینترنت کشور ما در مقایسه با دیگر نقاط دنیا چگونه است و در دیگر نقاط جهان، کاربران برای اتصال به اینترنت چه بهایی می‌پردازند و سرویس ارائه‌شده به آن‌ها چه سرعت و کیفیتی دارد. در این مطلب قصد داریم مقایسه‌ای کنیم بین شرایط اینترنت در کشورمان و دیگر نقاط دنیا تا به درک درست‌تری از وضعیت اینترنت در ایران دست یابیم.

اینترنت ثابت

اینترنت ثابت بر بستر خطوط تلفن ثابت ارائه می‌شود. دسترسی به این نوع سرویس اینترنت در ایران نیز مانند بیشتر کشورهای دنیا با فناوری ADSL انجام می‌شود.

سرعت

منابع مختلف آمارهای متفاوتی از میانگین سرعت اتصال به اینترنت در کشورهای دنیا ارائه می‌کنند. در اینجا به آمار 3 موسسه معتبر سنجش سرعت اینترنت نگاهی می‌اندازیم و شرایط کشورمان را در آن‌ها بررسی می‌کنیم.

وب‌سایت Speedtest.net یکی از مشهورترین سرویس‌هایی است که شاخص‌های کیفی اتصال اینترنت مانند سرعت دانلود و آپلود را بررسی می‌کند. ازآنجاکه اسپیدتست با مقایسه سرعت اتصال کاربران به بیش‌از ۴,۷۰۰‌سرور در سرتاسر جهان، تا سال‌۲۰۱۸ حدود ۲۱‌میلیارد آزمایش سرعت انجام داده است، می‌توان با تقریب خوبی به آمار و ارقام ارائه‌شده‌ این سایت اعتماد کرد. بنابر اعلام این سایت، در زمان تنظیم این گزارش متوسط سرعت دانلود ازطریق اینترنت پهن‌باند ثابت در جهان برابر با 59.60‌مگابیت‌برثانیه است و این سرعت برای آپلود به 28.55 مگابیت‌برثانیه می‌رسد. این در‌حالی‌ است که ایران در همین بازه‌ زمانی با داشتن سرعت دانلود 13.57 و سرعت آپلود 6.09 مگابیت‌برثانیه در رتبه‌ 129 و پایین‌تر از کشورهایی چون عراق، بوتان، میانمار و ازبکستان قرار دارد. با اسکن کد روبه‌رو، می‌توانید فهرست کامل این وب‌سایت را مشاهده کنید.

وب‌سایت cable.co.uk نیز با انجام ۱۶۳‌میلیون آزمایش سرعت در ۲۰۰‌کشور و منطقه خودگردان در جهان، در تازه‌ترین آمار خود، ایران را با کاهشی ۱۲‌پله‌ای درمقایسه‌با سال‌۲۰۱۷ در رتبه‌‌۱۴۵ جهان قرار داده‌ است. نتایج ارائه‌شده این سایت، حاصل بررسی سرعت ۱۲‌ماه اخیر کاربران است.

آکامای (Akamai) یکی دیگر از شرکت‌هایی است که درزمینه‌ ارائه‌ خدمات ابری فعالیت می‌کند. این شرکت در گزارشی با نام وضعیت اینترنت، با تحلیل بیش‌از ۲۰۰‌تریلیون درخواست ثبت‌شده، فهرستی از سرعت دسترسی به اینترنت در ۱۴۵‌کشور جهان ارائه کرده‌ است.
در آمار ارائه‌شده توسط این شرکت، متوسط سرعت اینترنت ایران 2‌مگابیت در ثانیه محاسبه شده است که سرعت خوبی در مقایسه با بسیاری از کشورهای دنیا نیست. با اسکن کد زیر می‌توانید نقشه تعاملی این و‌ب‌سایت را مشاهده کنید.

کیفیت اتصال و سلامت سرویس

هنگامی‌که صحبت از کیفیت سرویس اینترنت در میان باشد، هر کاربر بسته به نوع استفاده‌اش از اینترنت، به‌دنبال سنجش معیار متفاوتی است. برای مثال، اگر اهل بازی آنلاین هستید، احتمالا داشتن پینگ (Ping) پایین، برایتان از هر چیز دیگری مهم‌تر است. پینگ به‌معنای میزان تأخیری است که بین شما و سرورهای مورد‌نظرتان اتفاق می‌افتد. پینگ بالای بازی‌های ویدئویی آنلاین در ایران بیشتر به فاصله از سرورها و مراکز داده بازی‌ها مربوط می‌شود. درصورت افتتاح مراکز داده شرکت‌های بزرگ مانند مایکروسافت و آمازون در کشورهای هم‌جوار، این میزان تأخیر برای کاربران ایرانی هم تاحدزیادی کاهش پیدا خواهد کرد.
به‌جز پینگ، معیارهای دیگری هم هستند که با استفاده از آن‌ها سلامت اینترنت هر کشور اندازه‌گیری می‌شود. اوراکل سال گذشته سرویسی با نام «نقشه‌ اطلاعات اینترنت»
(Internet Intelligence Map )راه‌اندازی کرد که در آن «سلامت» اینترنت کشورهای مختلف به‌صورت لحظه‌ای سنجیده می‌شود. با اسکن کد پایین یا مراجعه‌به سایت map.internetintel.oracle.comمتوجه می‌شویم اینترنت ایران در بیشتر اوقات از سلامت خوبی برخوردار نیست.

سایت‌های مسدود‌شده

در این قسمت از مطلب به درست یا غلط بودن مسدود‌کردن دسترسی کاربران به بسیاری از سایت‌ها و سرویس‌ها کاری نداریم و تنها به دسترسی کاربران ایرانی به سایت‌ها و سرویس‌های اینترنتی از دیدگاه آماری پرداخته‌‌ایم.
آخرین‌باری که آمار دقیقی از تعداد سایت‌های مسدودشده ارائه‌ شد، مربوط‌به سال‌۱۳۸۷ است. در آن سال، مشاور قضایی وقت دادستانی کل کشور، آقای خرم‌آبادی، در مصاحبه با خبرگزاری مهر، تعداد سایت‌های فیلترشده را 5میلیون اعلام کرد. همچنین وب‌سایت Mashable در سال‌۲۰۱۴ با بررسی معیارهایی چون «موانع اتصال» و «محدودیت دسترسی به محتوا»، کشورهای جهان را رده‌بندی کرد که در آن، ایران آخرین رتبه فهرست را به‌ خود اختصاص داد.

سقف حجم و مصرف منصفانه

اواخر آبان‌۱۳۹۶ با ابلاغ مصوبه‌۲۶۶ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات، سرویس‌دهنده‌های اینترنتی ایران طرح‌های جدید خود را با نام‌هایی چون «اینترنت غیرحجمی» و «اینترنت نامحدود» عرضه کردند. پس‌از مدتی کوتاه مشخص شد آنچه به‌عنوان «اینترنت نامحدود» نام برده می‌شود، کوچک‌ترین شباهتی به نمونه‌های مشابه در سطح جهانی ندارد. در این مصوبه‌‌می‌خوانیم: «پس‌از عبور از آستانه‌ استفاده‌ منصفانه‌ ماهانه، دارنده‌ پروانه می‌تواند نسبت به اعمال سیاست استفاده‌ منصفانه اقدام کند و نسبت به کاهش سرعت کاربر تا حداقل سرعت ۱۲۸‌کیلوبیت‌برثانیه (۱۶ کیلوبایت‌برثانیه) اقدام کند یا آنکه براساس اطلاع‌رسانی‌های قبلی انجام‌شده به کاربر و اخذ تأییدیه‌های مربوطه از او، نسبت به فروش حجم اضافه‌ ترافیک بین‌‌الملل و داخلی اقدام کند.»
در همین زمینه و پس‌از اعتراض‌ها و سؤالات کاربران، صادق عباسی‌شاهکوه، معاون سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، با اشاره‌به اینکه عرضه اینترنت به‌صورت نامحدود از لحاظ فنی میسر نیست، اعلام کرد: «در دنیا 2مدل برای روش اتصال محور وجود دارد؛ در مدل اول وقتی مصرف کاربر از سقف مجاز عبور کند، سرعت را کم می‌کنند و در مدل دوم با گذشتن از سقف مجاز به کاربر امکان خرید حجم اضافه می‌دهند. در اجرای این طرح در ایران، مدل دوم انتخاب شده است.»
اما برخلاف گفته معاون سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی درباره‌ طرح‌های مشابه در دنیا، تقریبا در تمام کشورهای دنیا محدودیت‌های حجمی که تحت نام «میزان مصرف منصفانه» شناخته می‌شود، از تعرفه سرویس‌های ثابتِ اینترنتی برداشته شده است و تنها سرویس‌های موبایلی و سرویس‌های ارزان‌قیمتِ ثابت با محدودیت‌های حجمی، آن هم با حجم‌های ۵۰ تا ۳۰۰‌گیگابایت در ماه عرضه می‌شوند. بسیاری از‌ISPهای مشهور در سطح جهان، از چیزی به اسم سیاست مصرف منصفانه استفاده نمی‌کنند و اینترنت ثابت ارائه‌شده آن‌ها به‌معنای واقعی کلمه «نامحدود» است.

قیمت سرویس

شاید به‌راحتی نتوان مقایسه مناسبی بین قیمت سرویس‌های اینترنت در ایران و دیگر کشورهای دنیا انجام داد؛ چون از یک سو در خیلی از کشورهای اروپایی و آمریکایی، سرویس‌های اینترنت ثابت با سرعت مشابه ایران عرضه نمی‌شود و از سوی دیگر، بیشتر این سرویس‌ها یا کاملا نامحدود هستند یا درصورت داشتن سقف دانلود، حداکثر حجم مجاز دانلود آن‌ها بسیار بیشتر از سرویس‌های اینترنتی کشورمان است. به‌همین‌دلیل، در ادامه بالارده‌ترین سرویس اینترنت ایران را با پایین‌رده‌ترین سرویس‌های خارجی مقایسه می‌کنیم. در این مقایسه، علاوه‌بر هزینه اصلی سرویس، قیمت معادل را با درنظرگرفتن نسبت سرانه تولید ناخالص داخلی (GDP) محاسبه می‌کنیم تا بتوانیم مقایسه معقول‌تری را شاهد باشیم.
شما می‌توانید سرویسی با سرعت 16‌مگابیت در ثانیه و حجم دانلود ماهانه بین 60 تا 500 گیگابایت را با قیمتی حدود 80‌هزار تومان خریداری کنید؛ در‌حالی‌که شرکت خدمات اینترنت Vodafone در انگلستان سرویسی با سرعت 35‌مگابیت در ثانیه و با حجم نامحدود را ماهانه 22‌پوند به مشترکان خود ارائه می‌کند. با‌توجه‌به اینکه GDP انگلستان حدودا هفت و نیم برابر کشورمان است، برای پی‌بردن به ارزش این سرویس در کشور ما، باید مبلغ تمام‌شده آن را تقسیم بر 7.5 کنیم. با این کار قیمت تمام‌شده این سرویس در کشور ما حدود 35‌هزار تومان خواهد بود.
شرکت خدمات AT&T در آمریکا نیز سرویسی با سرعت 100‌مگابیت بر ثانیه و با حجم دانلود ماهانه یک ترابایت را به قیمت 40‌دلار به کاربران می‌دهد. با‌توجه‌به اینکه GDP آمریکا تقریبا یازده و نیم برابر کشور ماست، ارزش این سرویس در ایران چیزی حدود 45‌هزار تومان تمام خواهد شد.
این مقایسه‌ها به‌معنای آن است که متأسفانه اینترنت ثابت کشورمان، یکی از کندترین و بی‌کیفیت‌ترین و گران‌ترین سرویس‌های اینترنت در جهان است. شاید انتظار ارائه‌ سرویسی با کیفیت نزدیک به استانداردهای جهانی از شرکت‌های خدمات اینترنتی داخلی، انتظاری نامعقول و خلاف واقعیت‌های موجود باشد، اما انتظار بیجایی نیست اگر بخواهیم قیمت سرویس‌هایی که با این کیفیت به کاربران ارائه می‌کنند، این‌قدر گران نباشد.

اینترنت سربلند همراه

خوشبختانه اوضاع اینترنت همراه ایران به‌ویژه ازلحاظ قیمت بسیار بهتر از اینترنت ثابت است. براساس آمار Speedtest.net اینترنت همراه ایران در زمان تنظیم این گزارش با متوسط سرعت دانلود 28.39 مگابیت‌برثانیه، بالاتر از کشورهایی چون مکزیک، برزیل و روسیه، در رتبه‌‌56 جهانی قرار گرفته‌ است. بااین‌حال، شاید آنچه برای بسیاری از کاربران ایرانی از سرعت اینترنت هم مهم‌تر باشد، قیمت آن است. گرچه قیمت بسته‌های اینترنت همراه در ایران بسته به اپراتور و طرح انتخابی متفاوت است، با تقریب خوبی می‌توان گفت این قیمت در بدترین حالت ممکن نیز به‌زحمت از سه‌چهارهزار تومان برای هر گیگابایت تجاوز می‌کند. درنتیجه می‌توان گفت ایران یکی از ارزان‌ترین اینترنت‌های همراه را در جهان داراست.
برای خرید هر گیگابایت اینترنت همراه در آمریکا باید به‌طور متوسط ۱۲‌دلار پرداخت کرد. حتی با درنظرگرفتن اختلاف یازده‌برابری سرانه تولید ناخالص داخلی (GDP) 2کشور، قیمت معادل‌سازی‌شده همچنان بیشتر از ۱۴هزار تومان برای هر گیگابایت خواهد بود.