انقلاب شنیداری به کمک پادکست‌ها

وفایی‌نیا| 5سال پیش بود که آخرین روز ماه سپتامبر به‌عنوان روز جهانی «پادکست» نام‌گذاری شد. حدود 15سال قبل که اولین پادکست‌ها تولید شدند، فضای رسانه‌ای شکل دیگری داشت و شما اگر می‌خواستید یک برنامه رادیویی داشته باشید، علاوه‌بر اینکه گرفتن مجوز ضروری بود، می‌بایست زیرساخت‌ها و تجهیزات سخت‌افزاری مختلف و گران‌قیمتی نیز تهیه می‌کردید. با ظهور این پدیده، حالا آشپزخانه یا اتاق نشیمن خانه شما می‌تواند برایتان کاربرد یک استودیو رادیویی را پیدا کند و در همان‌جا محتوای صوتی خود را تولید و در بستر اینترنت منتشر کنید. در شرایطی که ایستگاه‌های رادیویی به چارچوب‌های خاص و ثابتی در تولید محتوا اصرار داشتند، ساخت پادکست بستری برای رشد نوآوری و خلاقیت در تولید محتواهای صوتی شد. این نوآوری چنان برتری‌ای به این حوزه بخشید که این روزها حتی ایستگاه‌های رادیویی قدیمی و معتبر هم برای اینکه از دور رقابت خارج نشوند، رو به تولید پادکست آورده‌اند.در این مطلب به بررسی تاریخچه‌ای از ساخت پادکست و همچنین نحوه ساخت آن خواهیم پرداخت.

چگونه رادیوها اینترنتی شدند؟

نام «پادکست» اولین‌بار توسط «بن همرزلی» در مقاله «انقلاب شنیداری» روزنامه گاردین در سال‌۲۰۰۴ از ترکیب iPod (ابزار پخش دیجیتال) و Broadcast (پخش رادیویی) مطرح شد. پادکست یک روش ارائه‌ محتوای صوتی اینترنتی است که کاربران می‌توانند آن‌ را از اینترنت دانلود کنند و بشنوند؛ در‌واقع یک‌جور رادیوی اینترنتی که می‌‌توان آن را روی پخش‌کننده‌های موسیقی دیجیتال، تلفن همراه یا کامپیوتر گوش کرد. پس‌از ظهور پادکست در سال‌2004، این پدیده به‌سرعت مورد استقبال مردم قرار گرفت و شبکه‌های رادیویی بزرگ دنیا هم شروع به تولید پادکست‌های خود و ارائه آن‌ها روی اینترنت کردند.
در سال‌۲۰۰۴ گسترش و محبوبیت این پدیده به‌حدی بود که حتی کاخ سفید، تعدادی از سخنرانی‌های جرج بوش را به‌صورت پادکست آماده کرد و روی وب‌گاه رئیس‌جمهور آمریکا قرار داد.
از سوی دیگر با انتشار یک پرونده آوایی روی وب‌گاه ناسا که در آن «استیو رابینسون» فضانورد حاضر در فضاپیمای دیسکاوری، درباره مأموریت این سفینه توضیح می‌داد، رسانه‌ها با هیجان بسیار از «اولین پادکست ارسال‌شده از خارج از زمین» و «راهیابی تولید محتوای رادیویی به منظومه شمسی» نوشتند.
در کشورمان هم اولین‌بار در سال‌1383 خبرگزاری سازمان میراث فرهنگی، به‌عنوان یک نهاد رسمی، به‌سمت تولید پادکست رفت. در سال‌های گذشته افراد و گروه‌های مختلفی اقدام به تولید پادکست کرده‌اند که بعضی از آن‌ها با استقبال خیلی خوبی از سمت مخاطبان روبه‌رو شده است. این روزها می‌توانید پادکست‌ها را تقریبا در هر زمینه‌ای پیدا کنید؛ از مسائل ورزشی و سیاسی و اجتماعی گرفته تا موضوعات خبری و داستان و شعر و... . در این سال‌ها بیش‌از هزارمحتوای صوتی در قالب پادکست در کشورمان ساخته شده است و برخی از آن‌ها هنوز در‌حال تولید برنامه هستند.
از پادکست‌های معروف ایرانی می‌توان به «چنل بی»، «فردوسی‌خوانی»، و «چهرازی» اشاره کرد.

تفاوت‌های رادیو و پادکست

فرق پادکست با رادیو همان فرقی است که تلویزیون‌های اینترنتی مثل «آنتن» با شبکه‌های تلویزیونی قدیمی دارد. پادکست برای زندگی امروز طراحی شده و هر وقت مخاطب بخواهد، برایش پخش می‌شود. بر‌خلاف رادیو که شما باید برنامه‌‌ روزانه‌تان را تنظیم کنید تا در ساعت مقرر بتوانید یک بار برنامه‌ مطلوب خود را بشنوید،‌ پادکست خودش را در‌اختیار شما می‌گذارد تا هر وقت و هر چند بار که خواستید، بشنویدش.
تفاوت مهم دیگر بین پادکست و برنامه‌ رادیویی این است که هم در فرمت و هم در زبان چهارچوب، پادکست انعطاف‌پذیرتر از رادیو است.
در رادیو اگر وقت برنامه‌ شما ۲۵‌دقیقه است، شما باید برای ۲۵‌دقیقه برنامه درست کنید؛ نه یک دقیقه کمتر و نه یک دقیقه بیشتر. این محدودیت خیلی وقت‌ها به ضرر کیفیت است؛ چون تولید‌کننده مجبور می‌شود در برنامه آب ببندد یا اینکه قبل از اینکه حق مطلب ادا شود، تمامش کند. اما در پادکست از این محدودیت‌ها ندارید. شما تقریبا آزادید هر اپیزود را هر‌قدر لازم دارید، طول بدهید.

بسترهایی برای انتشار محتوای صوتی

همان‌طور‌که در ابتدای مطلب اشاره شد، ساخت پادکست نیاز به امکانات خاص و استودیو ضبط حرفه‌ای ندارد. در‌واقع اگر بخواهید پادکست بسازید، مهم‌ترین کار شما مرحله بعد‌از ساخت محتوای صوتی مد‌نظر است؛ یعنی نحوه رساندن پادکست ساخته شده به دست شنوندگان.
برای این کار وب‌سایت‌های خاصی وجود دارند که می‌توانند میزبان پادکست‌های شما باشند. مهم‌ترین شرطی که یک میزبان حرفه‌ای پادکست باید داشته باشد، این است که برای پادکست شما یک ادرس فید مستقل درست کند. بعضی از میزبان‌های حرفه‌ای پادکست برای تازه‌کارها برنامه‌های رایگان دارند. اگر می‌خواهید اول کار پولی خرج نکنید، می‌توانید با یکی از این‌ها شروع کنید. اگر بعد از چند اپیزود هنوز شور و شوقتان ادامه داشت و خواستید جدی‌تر ادامه بدهید، می‌توانید یا بروید سراغ سرویس‌های دیگر یا روی همان سرویس برنامه‌تان را ارتقا بدهید.
موضوع مهم دیگری که از میزبان می‌خواهید آمار شنونده‌هاست.
آمار دقیق و قابل اعتماد و با جزئیات چیزی است که شما لازم دارید که بتوانید برای پادکست خود برنامه بریزید، مخاطبتان را زیاد کنید و نهایتا اسپانسر بگیرید.

Anchor
«انکر» یکی از سایت‌های معروف و موفق در‌زمینه مـــیزبانی از پـــــادکست است. رایگان‌بودن و تمرکز این وب‌سایت بر حوزه موبایل را می‌توان از مزیت‌های اصلی آن به شمار آورد. آنالیزها و آمارهای مختلفی که این وب‌سایت از بازدیدکنندگان به شما می‌دهد، از دیگر نقاط قوت آن است.

ناملیک
اگر اگر قصد دارید برای میزبانی پادکستتان از یک سایت ایرانی استفاده کنید، «ناملیک» می‌تواند گزینه مناسبی باشد. با اینکه آمارهایی که این سایت به شما می‌دهد کمی ابتدایی‌تر از نمونه‌های قدیمی جهانی است، این نکته که تمام بازدیدکنندگان این سایت فارسی‌زبان هستند، می‌تواند عامل بیشتر دیده‌شدن پادکست تولیدی شما باشد.

شنوتو
«شنوتو» هم مانند «ناملیک» یک میزبان پادکست ایرانی است که به‌‌رایگان می‌توانید محتواهای صوتی تولیدی خود را در آن قرار دهید. ویژگی شنوتو این است که علاوه‌بر میزبانی، در‌زمینه ضبط و ویرایش محتوا هم خدماتی به شما می‌دهد.

ویترینی برای پادکست‌ها

اگر قصد گوش‌کردن به پادکست خاصی را دارید، شاید اولین راهی که برای پیدا کردن آن به ذهن می‌رسد، جست‌وجوی اسمش در گوگل باشد، اما نرم‌افزارها و سایت‌های مختلفی هستند که با ورود به آن‌ها می‌توانید مجموعه‌ای از پادکست‌های مختلف را در دسته‌بندی و موضوعات مختلف پیدا کنید. در اینجا با دو نمونه از بهترین نرم‌افزارهای این زمینه آشنا خواهیم شد.

استیچر
استیچر رادیو، نرم‌افزاری با محیط خلاقانه و چشم‌نواز است که آن‌ را به یکی از بهترین برنامه‌های پادکست تبدیل می‌کند. اگر به‌دنبال پادکست‌های جدید هستید یا دوست دارید کانال‌های مورد‌علاقه خود را دنبال کنید، استیچر، گزینه مناسبی برای شما به شمار می‌رود. در صفحه اول آن شاهد اپیزودهایی گوناگون هستیم که از طرف برنامه به شما پیشنهاد می‌شود و ممکن است از آن‌ها خوشتان بیاید. این اپیزودها در‌واقع بر‌اساس موضوع‌های مورد‌علاقه شما گزینش شده است که در استفاده اول باید آن‌ها را مشخص کنید. همچنین می‌توانید در میان موضوعات مختلف جست‌وجو کنید و برنامه‌های مرتبط با آن‌ها را ببینید. امکان ساخت پلی‌لیست و ارتباط با سایر دوستانتان در این نرم‌افزار وجود دارد.

کست‌باکس
«کست باکس» یکی دیگر از نرم‌افزارهای پادکست است که قابلیت سینک‌شدن (همگام‌سازی) دارد و اگر گوشی خود را عوض کنید، با ورود به حسابتان، پادکست‌هایی را که دنبال می‌کنید، در حساب خود خواهید داشت. این نرم‌افزار رابط کاربری زیبا و مناسبی دارد و یکی دیگر از مزیت‌های آن، امکان درج لایک و کامنت برای اپیزودهای پادکست‌هاست که تاحدی حالت شبکه اجتماعی نیز به آن می‌بخشد. قابلیت تقویت صدا، تنظیم سرعت، جهش سکوت و تایمر خواب نیز در کست‌باکس وجود دارد. همچنین این برنامه lock screen‌های جذابی برای گوشی‌های اندرویدی دارد که می‌توانید به‌طور جداگانه آن‌ها را دانلود و نصب کنید تا بدون باز‌کردن قفل گوشی بتوانید پخش پادکست را کنترل کنید.

اسپریکر
اسپریکر، نرم‌افزاری مناسب برای کسانی است که قصد دارند تکه‌هایی از چندین پادکست را به‌صورت یک‌جا امتحان کنند و برای گشت‌و‌گذار بین تمامی اپیزودهای یک سری، فرصت کافی ندارند. این برنامه شامل کانال‌هایی می‌شود که اپیزودهای مختلف با یک موضوع واحد مانند طنز، سیاست، اقتصاد و فناوری را گردآوری می‌کند. امکان جست‌وجو بین پادکست‌ها بر‌اساس موضوع آن‌ها نیز وجود دارد. دسته‌بندی پادکست‌ها در این نرم‌افزار بسیار خوب و حرفه‌ای صورت گرفته است که موجب می‌شود یکی از بهترین‌ها در این زمینه باشد.