بازیابی خوراکی ها

معصومه متین نژاد| کارشناسان اقتصادی می گویند سالیانه حدود 100میلیون تن محصولات زراعی، کشاورزی و غذایی در کشورمان مصرف می شود که از این مقدار بیش از یک سوم آن سهم سطل های زباله است، یعنی چیزی معادل 35میلیون تن موادغذایی، درحالی که براساس آمارهای سازمان بهداشت جهانی سالیانه نزدیک به 900میلیون نفر درجهان با معضل گرسنگی دست و پنجه نرم می کنند و نمی توان سهم گرسنگان و نیازمندان کشور خودمان را هم از این مسئله نادیده گرفت. وصله ناچسب این موضوع هم آنجاست که ما در کشوری اسلامی زندگی می کنیم و اسراف در آن یکی از گناهان کبیره محسوب می شود که سلب نعمت را به همراه دارد.
بررسی ها نشان می دهد که ضعف ما در بخش فناوری و توسعه صنایع تکمیلی و تبدیلی موادغذایی باعث شده است تا بخش چشمگیری از آنچه در باغات و مزارع کشورمان تولید می شود، هرز برود. موضوع مهمی که محل بحث ما در صفحه خانه زندگی نیست و ما می خواهیم درباره بخش دیگر این مسئله یعنی دورریزهایی صحبت کنیم که به طور خاص در منازل و به دلیل بی توجهی ما ازبین می رود. درحالی که می توان به راحتی و باکمی تدبیر از نابود شدن این حجم بالای موادغذایی جلوگیری کرد.

روی دیگر این سکه
خراب شدن موادغذایی و خارج شدن آن ها ازچرخه مصرف،
نه تنها بر آمار گرسنه های دنیا اثر می گذارد که خیلی از معادلات دیگر را که اصلا به چشم هم نمی آیند به هم می ریزد. برای نمونه بین هدررفت موادغذایی و ازبین رفتن منابع آبی رابطه مستقیم و خطی وجود دارد. به گزارش مؤسسه منابع جهانی، ۲۴ درصد از آب استفاده شده برای کشاورزی به دلیل اسراف موادغذایی هدر می رود. این مقدار برابر با170هزار میلیارد لیترآب است که می تواند مانعی برای توقف خیلی از نزاع هایی باشد که در بین کشورها یا حتی روستاییان صورت می گیرد.
حتم داریم تا به حال به این موضوع از دید زیست محیطی نگاه نکرده اید؛ اینکه ازبین بردن موادغذایی می تواند تخریب های زیست محیطی جبران ناپذیری را برایمان به همراه داشته باشد. واقعیت این است که انباشت غذاهای دورریخته شده در محل دفن زباله ها، جدا از آلودگی ها و بیماری هایی که می تواند ایجاد کند، باعث تولید گاز متان هم می شود؛ دومین گاز گلخانه ای مخرب که تغییرات آب و هوایی سال های اخیر از نتایج مستقیم تولید آن بوده است. به این موضوع ازبین رفتن منابع انرژی و خاکی را هم که به هیچ وجه برگشت پذیر نیستند، اضافه کنید تا بدانید دورریزهای خوراکی ما، فقط و فقط ازبین رفتن قدری غذا نیست که فردا بتوان دوباره آن ها را با خرید از فروشگاهی جایگزین کرد.

این همه اسراف از کجا؟
دلایل زیادی برای ازبین رفتن موادغذایی وجود دارد؛ از پایان تاریخ انقضای موادغذایی تا خریدهای تکانه ای (ناگهانی، بدون برنامه و بدون نیاز) که برای همه آن ها می توان راهکاری را درپیش گرفت که دیگر تکرار نشود. این موضوع در خانواده های کم جمعیت بیشتر اتفاق می افتد، بنابراین توجه بیشتری را هم می طلبد. براساس آمارهای مؤسسه منابع جهانی میزان دورریز غذا در آمریکا نسبت به اروپا بسیار بیشتر است و یکی از دلایل آن یخچال های کوچک تری است که مردم اروپا استفاده می کنند؛ فضای کمتر برابر است با خرید و انباشت کمتر، درنتیجه ضایعات کمتر.
این یک مثال ساده از مسئله یابی مشکلی به اسم اسراف موادغذایی است که این روزها در بین ما ایرانی ها نمود بیشتری پیدا کرده است، بنابراین اگر قصد مقابله با این مسئله را داشته باشید، لازم است که از همین امروز کاغذ و قلمی بردارید و تک تک دلایلی را که باعث می شود، موادغذایی خریداری شده تان سهم سطل زباله شود، بنویسید. این طوری روی موضوع اشراف بیشتری پیدا خواهید کرد و راحت تر می توانید برنامه ریزی کنید. در ادامه برخی از این دلایل را باهم مرور می کنیم؛
خرید بیش از اندازه نیاز
حمل و نگهداری نامناسب موادغذایی
استفاده از ظرف های بزرگ برای پخت و پز
بی توجهی به تاریخ تولید و انقضای موادغذایی
آشنا نبودن با هنرهای خانه داری مانند تهیه مربا و خشکبار
از میوه های درحال خراب
پخت چند نوع غذا باهم در میهمانی ها
کم اطلاعی از وجود موادغذایی در خانه

راهکارهایی ساده اما کارآمد

مقدار پرس غذایی خود را کم کنید. غذا را کم بکشید و اگر همچنان گرسنه بودید دوباره برای خود بکشید. حواستان به پرس غذایی که برای بچه ها هم می کشید باشد، چون بیشترین حجم غذا را به این شکل بچه ها اسراف می کنند. در میهمانی ها هم حتما از روش سلف سرویس استفاده کنید.

باقی مانده موادغذایی را دور نریزید. به جای دور ریختن باقی مانده غذاها آن ها را در مواد لازم غذای روز بعد جا بدهید یا همان غذا را با نگهداری درست دوباره گرم کنید. همچنین می توانید از باقی مانده موادغذایی مانند نان خشک برای تهیه پودرسوخاری یا سیرهای خراب برای تهیه پودر سیر یا میوه های له برای تهیه لواشک و ... استفاده کنید.

هوشمندانه خرید کنید. بیشتر ما عادت داریم بیش از مقدار مصرف خود خرید کنیم. برای جلوگیری از این اتفاق سعی کنید برنامه ریزی و فهرست خرید تهیه کنید و بعد روانه بازار شوید. از گذاشتن وقت بیش از اندازه برای گردش در فروشگاه ها هم جدا باید خودداری کنید.

یخچال را کنترل کنید. برای افزایش ماندگاری بیشتر موادغذایی دمای یخچال را روی درجه مناسبی تنظیم کنید (1 تا 5 درجه). محصولات را در جای مناسب یخچال بگذارید و طبق دستورالعمل بسته بندی، آن ها را نگهداری کنید. بیش از گنجایش یخچال هم در آن موادغذایی نگذارید، چون بازده یخچال را کاهش می دهد.

قانون فایفو را رعایت کنید. هنگامی که موادغذایی خریداری شده را داخل یخچال می گذارید، مواد غذایی داخل کشوهای یخچال را بچرخانید تا موادغذایی قدیمی تر جلوتر بیایند و مواد غذایی جدیدتر به عقب بروند. با این کار هم از فراموشی موادغذایی درون یخچال پیشگیری می کنید و هم موادغذایی را باکیفیت بهتری استفاده می کنید.

تاریخ انقضای روی محصولات غذایی را بدانید. چنانچه موادغذایی را خوب نگهداری کنیم، بیشتر موادغذایی فاسد نشدنی همچنان پس از گذشتن بهترین تاریخ مصرف قابلیت استفاده دارند. درضمن تاریخ انقضا طولانی تر فرصت بیشتری برای استفاده موادغذایی به ما می دهد.

مواد غذایی دورریز را به کمپوست تبدیل کنید. اگر برخی از موادغذایی را دور می ریزید، برخی از آن ها را مانند پوست میوه می توانید تبدیل به منبع تغذیه باغچه کنید. با این کار از تولید گازهای گلخانه ای هم جلوگیری می کنید.

نحوه حفظ و نگهداری موادغذایی را
یاد بگیرید. اگر فکر می کنید تخمیرکردن و ترشی انداختن موادغذایی به تازگی باب شده ، جالب است بدانید که این روش های نگهداری از هزاران سال پیش کاربرد داشته است، پس به جای دور ریختن باقی مانده موادغذایی از آن ها برای ترشی انداختن، خشک کردن، تهیه کنسرو، تخمیر، انجماد و … استفاده کنید.

میزان تولید و ضایعات پرمصرف ترین ماده غذایی در ایران

5

ایران جزو 5کشور اول مصرف کننده نان درجهان است

8000000

سالیانه 8میلیون تن آرد برای پخت نان مصرف می شود

1.5

ضایعات نان در ایران درسال 1.5میلیون تن است

3000

ما ایرانی ها سالیانه به طور متوسط 3هزار میلیارد تومان نان مصرف می کنیم

با پول ضایعات نان چه می توان کرد؟

19

هزینه ضایعات نان در ایران 19برابر بودجه دولت درسال 97 برای توسعه مدارس در مناطق محروم بوده است

30 روز

پرداخت یارانه یک ماه مردم

1000

ساخت بیش از 1000بیمارستان کوچک درمناطق محروم

100.000

پرداخت وام به ۱۰۰ هزار زوج