یک گام در روز جهانی پناهندگی برداریم

بیستم ژوئن روز جهانی پناهجویان یا روز جهانی پناهندگان است. روزی که به نام پناهجویان و برای رصد وضعیت آنان، آگاهی بیشتر و بهبود وضعیت آنان در سراسر جهان قرار داده شده است.
امسال اما شعار این روز کمی مایه حرف و حدیث بود. شعار جهانی آن با توجه به سایت رسمی کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان این بود:
"Take A Step on World Refugee Day" که معنای تحت‌اللفظی آن می‌شود:
«یک گام در روز جهانی پناهندگی بردارید.»
ولی خوب در ایران فرق می‌کرد و شعار روز جهانی پناهندگان این بود: «40 سال میزبانی سخاوتمندانه!»
این مسئله درست است که کشور افغانستان چندین دهه درگیر تفرقه و جنگ خارجی و داخلی بوده است و در این ایام کشور ما میزبان پناهندگان افغانستانی بود. شبهه‌ای در این موضوع وجود ندارد و بیشتر جامعه پناهنده هم از این میزبانی قدردانی می‌کنند، ولی بد نبود که حداقل در این موضوع مطابق با دیگر کشورها عمل و از شعارهای سیاسی پرهیز می‌کردیم.
چندین بار تاکنون در فرصت های پیش آمده نظر مسئولان اداره اتباع و امور خارجه را در باره تکلیف نهایی پناهندگان متولد شده در ایران پرسیده ایم.
لابه‌لای صحبت‌های مقامات مسئول و حقوق‌دانان می‌شود شفافیت تصمیم کسب شده درباره وضعیت پناهندگان را دید. می‌گویند چیزی به اسم ماندن پناهندگان وجود ندارد و باید کشور را به مقصد کشور خودشان ترک کنند یا گذرنامه بگیرند و مجوز اقامت زمان‌دار دریافت کنند. این حرف اشتباهی نیست ولی یادمان نرود که 40سال میزبانی سخاوتمندانه باعث شده است که بعضا سه نسل از پناهندگان متولد این کشور باشند و شاید دیگر زمینه و ریشه فرهنگی لازم برای بازگشت به کشورشان نداشته باشند. سیاست اتخاذ شده درباره پناهجویان باید یک دست باشد. نمی‌شود که پناهجوی کشور دوست و همسایه‌ای را حلوا حلوا کنیم و پناهجوی دیگر را بیرون بیندازیم.
بماند که خیلی از محصلان خارجی در کشور ما از حقوق و مزایایی برخوردارند که خودمان نداریم!
نکته دیگر که نباید از آن غافل شد، حمایت نکردن دولت افغانستان از پناهجویان است.سال گذشته و مصادف با روز جهانی حقوق بشر بود که با مسئولان کنسول افغانستان مصاحبه کردیم و کاشف به عمل آمد که مسئله پناهندگان افغانی در ایران در اولویتشان نیست. قطعا این مسئله که پناهجویان افغانستانی نسبت به گروه‌های دیگر پناهجو از احترام لازم برخوردار نیستند به برخورد دولت افغانستان و پشتیبانی نکردن از آنان برمی‌گردد.
این ضروری است که چند کشور همسایه عراق، ایران، افغانستان و پاکستان در کمیته ای مشترک راه حلی نهایی برای پناهجویان و مهاجران پیدا کنند. مشکل تعداد زیادی از مهاجران و پناهجویان حل نشده و نمی‌شود چون در قدم اول توانایی خروج از بوروکراسی اداری کشور خود را ندارند و در کشور میزبان هم به رسمیت شناخته نمی شوند.
امیدوارم به زودی زود تمام این درد و رنج، جنگ و غربت از جهان بیرون برود یا حداقل مدتی دراز دست از سر خاورمیانه بردارد.