کارتون | نبود بر سر آتش میسرم که نجوشم

امیرمنصور رحیمیان | شهرآرانیوز - با اینکه سعی می‌کنیم اتفاقات را دسته‌بندی کنیم و دیدگاه‌های نزدیک به‌هم و کلی را در یک سمت قرار دهیم، باید بپذیریم که آدم‌ها برای هرکدام از وقایع، یک نظر منحصربه‌فرد دارند و آفتاب به هرکدام، از زاویه‌ای خاص می‌تابد. به همین دلیل است که تعبیر و تفسیر هرکس با دیگری کمی تفاوت دارد. انگار همیشه باید موضوعی برای اختلاف و بحث کردن وجود داشته باشد. حتی درمورد قوانین ریاضی که بدیهی‌ترین چیز‌ها در جهان هستند، هم اختلاف‌نظر وجود دارد. حتما داستانی را که برای اثبات این نظریه ساخته شده است، شنیده‌اید.

داستان سوال بدیهی ۲ به‌علاوه ۲ که در آزمون ورودی ریاضیات محض یکی از دانشگاه‌ها پرسیده شده بود. در آن آزمون هرکسی کلی زمان و انرژی صرف کرده بود تا با معادلات پیچیده و جبر و انتگرال، ثابت کند که جواب این معادله ۴ نیست. همین داستان نشان می‌دهد که چقدر دیدگاه هرکس درباره وقایع، متفاوت است. ازطرفی خودخواهی و غرور بشر، این اجازه را به او نمی‌دهد که برای دیگر چیز‌ها و موجودات زنده، حق نظر دادن قائل بشود. از نگاه او فقط خودش می‌تواند درمورد همه‌چیز حرف بزند و دیگر موجودات و کلا طبیعت، این توانایی را ندارند.

سرانجام این غرور و تکبر، تنها نادیده گرفتن طبیعت و موجودات و ارکان آن است، درحالی‌که طبیعت، به‌عنوان سیستمی زنده و پویا، با عقل و هوشی فراتر از تصور آدم‌ها، تنها یک نظر دارد؛ «اگر برای زندگی نوع خودتان ارزش قائل هستید، پس با من باشید و نه علیه من». این صراحت لهجه به‌دلیل ماهیت زندگی است. طبیعت به‌عنوان مجموعه‌ای منظم و گره‌خورده از زندگی ها، به‌شدت صریح و ساده است و مثل آدم‌ها این مقدار پیچیده فکر نمی‌کند. هر کنشی در آن، سبب بروز واکنشی می‌شود. اگر قدمی برای تخریب زیستگاهت برداری، زیستگاهت هم تو را به‌عنوان آفت، حذف خواهد کرد. زندگی راه خودش را باز می‌کند. ولی سبک و سیاق زیست آدم‌ها تا الان طوری بوده است که دیر یا زود، باید با عواقب آن روبه‌رو می‌شدند. آسیب‌هایی که آن‌ها به تنها خانه‌شان زده‌اند، به‌راحتی جبران‌پذیر نیست.

هوا و خاک و آب این سیاره را نابود کرده‌اند و هنوز هم دارند بر همین منوال پیش می‌روند. گرمایش زمین یکی از همین واکنش‌های طبیعت است؛ واکنش دربرابر حجم فراوان آلاینده‌هایی که در هوا و خاک و آب کره زمین تولید کرده‌ایم. به‌هرحال، نمایندگان سازمان ملل در زمینه تغییرات اقلیمی، همین چند روز پیش خطاب به جامعه جهانی هشدار دادند که «گرمایش زمین به‌طرز خطرناکی از کنترل خارج شده است و بی‌شک بشر را باید بابت این مسئله، مقصر و مسئول دانست.»

آدم‌ها و اعمالشان بوده‌اند که باعث تمام این بیماری‌ها و آتش‌سوزی‌ها و سیل‌ها و طوفان‌ها شده‌اند؛ چیزی که دست‌مایه این هفته برخی سایت‌ها مانند «پولتیک‌کارتون» شده است. «اسامه حجاج»، کارتونیست جوان و کاربلد اردنی، هاله‌ای عظیم از دود و آلودگی را ترسیم کرده که به شکل موجودی با هیئت آدم درآمده است. بینی این هیولا، دودکش صنایع و چشم‌هایش بشکه‌های نفت هستند. موجودی خندان که انگار به گردش آمده است. او درحالی‌که بر روی دو زانو نشسته است، کره زمین را بر سر میله‌ای در آتش، دارد کباب می‌کند.

توضیح واضحات نمی‌خواهم بدهم. هنرمند به‌وضوح هیبت این موجود را به شکل آدمیان تصویر کرده است تا به مخاطب القا کند که بشر مسئول همه این فجایع است و همه اتفاقات و واکنش‌های این سیاره، طبیعی است؛ سیاره‌ای که تا الان میزبان خوب و صادقی بوده است و متاسفانه یا خوشبختانه، آن‌قدر عمرش دراز است و سابقه زندگی رویش آن‌قدر زیاد که از پس آفت کوتاه‌مدتی مثل آدم بربیاید؛ آفتی که نمی‌خواهد قوانین زندگی در این سیاره را بپذیرد.