بحران نامرئی

بعضی چیزها از بس که هستند، به چشم نمی‌آیند؛ مثل هوا. آن‌قدر و آن‌چنان در همه لحظه‌هایمان هست که گاهی بودنش را یادمان می‌رود. وقتی متوجه بودنش می‌شویم که خراب و آلوده شده باشد. این روزها تلگرام پر شده است از عکس‌های تهران با هوای آلوده. وضعیت قزوین و کرج هم همین‌طور است. ما اما این طرف ایران مشکل آلودگی هوا را نداریم. هوا صاف و خوب است. وقتی هم که هوا سالم باشد، آدم‌ها فراموشکار می‌شوند.
آن طرف ایران مردم ماسک زده‌اند. مدارس تعطیل شده است. ماشین‌ها در خانه مانده‌اند و همه دعا می‌کنند که زودتر باد بیاید و دودودم‌هایی را که مردم این مدت درست کرده‌اند و حالا بیخ ریششان گیر کرده است، با خودش ببرد. ما اما این‌طرف ایران با خیال راحت تک‌سرنشین در شهر سفر می‌کنیم، حتی گرانی بنزین هم نمی‌تواند جلویمان را بگیرد. ما با همان ‌قدرت و شدت قبل، هوا را آلوده می‌کنیم تا روزی که نفسمان تنگ شود و یادمان بیاید که هوا خراب شده است. آن‌وقت ماسک می‌زنیم و دعا می‌کنیم باد بیاید.
آلودگی هوا یکی از معضل‌های بزرگ‌ سلامتی در دنیاست. طبق آمار از هر 9مرگ در دنیا یک مرگ به‌دلیل آلودگی هواست؛ آماری که خیلی بیشتر از تصادفات رانندگی و مرگ‌ومیر بر اثر بیماری‌های لاعلاجی مثل ایدز است اما چون هوا دیده نمی‌شود، بحران مربوط به آن هم نامرئی شده است. از اول آبان تا امروز مشهد حتی یک روز هم هوای پاک نداشته است؛ البته خداراشکر هوا به‌جز یک روز، سالم بوده ولی پاک هم نبوده است. جدول کیفیت هوا یکدست زرد است و جای خالی رنگ سبز بدجور توی ذوق می‌زند. سال گذشته دربازه یک تا 25آبان،چهار روز هوای پاک داشتیم و امسال دریغ از پارسال!
حقیقت این است که ما دغدغه محسوسات را داریم؛ این روزها نگرانی‌مان شده است باخت تیم ملی و قیمت بنزین. همین که هوا گلویمان را نسوزاند، برایمان بس است. انتظار داریم که تیم ملی‌مان بهتر شود ولی هیچ‌کدام مطالبه هوای پاک را نداریم؛ یعنی حتی در حد خواسته هم به آن فکر نمی‌کنیم، چه برسد که در مقام عمل بخواهیم برایش کاری کنیم ولی بگذارید چند آمار تکان‌دهنده از آثار آلودگی هوا به شما بدهم. مطالعه‌های جدید نشان می‌دهد که آلودگی هوا از عمر کودکان در جنوب آسیا، ۳۰ماه و در جنوب صحرای آفریقا، ۲۴ماه کم کرده است. آلودگی هوا متوسط امید به زندگی در انگلستان را یک‌سال‌ونیم کاهش داده است و این رقم برای آلمان بیشتر از ۲ است. در سرتاسر اروپا، آلودگی هوا بیش از پانزده‌برابرِ کشته‌های تصادفات رانندگی تلفات می‌دهد و خیلی از کسانی که درنتیجه آلودگی هوا نمی‌میرند، با اثراتش بر قلب، ریه‌ و مغزشان، دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
در ایران هم مطالعات مشابه یا انجام نشده است یا نتایجش دردسترس نیست، ولی شک دارم که ریه ما نسبت‌به ریه مردم اروپا دربرابر آلودگی هوا مقاوم‌تر باشد. معضل آلودگی هوا جدی است. گول آسمان آبی بالای سرمان را نخوریم. در چشم‌برهم‌زدنی ما هم می‌توانیم در شرایط مردم تهران و دیگر شهرهای آلوده قرار بگیریم. با آلودگی هوا باید قبل از وقوعش جنگید. بحران نامرئی را باید جدی‌ گرفت.