مسعود سلطانی - برای اینکه حال بازار مسکن را بفهمیم، باید نگاهی به آمارها بیندازیم. هم اینک صنعت ساختمان در رکود به سر می برد اما هزینه های ساخت مسکن هر روز افزایش پیدا می کند. معاملات مسکن به حداقل رسیده است و گویی تمام بازیگران این بازار، دست به ماشه منتظرند تا نخستین سیگنال سیاسی، آینده بازار را رقم بزند.
آمارها حکایت از افزایش شدید هزینه تولید دارد. مرکز آمار ایران در گزارش «شاخص قیمت نهاده های ساختمان های مسکونی در فصل بهار» اعلام کرد که تورم سالانه در گروه های اجرایی صنعت ساختمان، 5/93درصد بوده است. این یعنی در بهار امسال، هزینه های اجرایی ساخت مسکن نسبت به سال گذشته تقریبا دوبرابر شده است. البته در دو ماه نخست تابستان نیز این روند افزایشی ادامه داشت و چه بسا اکنون، تورم سالانه هزینه های ساخت مسکن از مرز 100درصد هم عبور کرده باشد.
در این میان اما رکود حاکم بر بازار معاملات مسکن تاحدی قیمت ها را سرکوب کرده است، به حدی که در برخی مناطق مشهد شاهد کاهش قیمت 10 تا 15درصدی نرخ مسکن نسبت به اوایل امسال بوده ایم.
در این میان، تشکیل کابینه دولت سیزدهم موجب تقویت امیدها در بازار برای خروج صنعت ساختمان از بلاتکلیفی شده است. انتخاب رستم قاسمی به عنوان وزیر راه وشهرسازی و وعده ساخت یک میلیون مسکن در سال اگرچه هنوز منجر به تغییر در شرایط بازار نشده، موجب شده است بازیگران، تحولات این بازار را با دقت بیشتری دنبال کنند.
50هزار واحد مسکونی از یک میلیون سهم مشهد
سخنگوی شورای شهر ،نایبرئیس کمیسیون اقتصادی، سرمایهگذاری و مشارکتهای شورای اسلامی شهر مشهد با اشاره به رکود تورمی حاکم بر بازار مسکن و سیاستهای دولت در این زمینه گفت: بدون تردید ساخت یکمیلیون واحد مسکونی که سیاست دولت سیزدهم است، این بازار را متحول خواهد کرد، با این حال باید اجازه بدهیم تا دولت مستقر شود و برنامههایش را عملی کند. قطعا این کار تأثیرگذار است اما زمان میبرد.
موسیالرضا حاجیبگلو با اشاره به بازار مسکن و صنعت ساختمان در شهر مشهد تصریح کرد: شورای ششم نگاهی جدی به وضعیت بازار مسکن و بهطور ویژه مسکن در مناطق حاشیه شهر دارد. در این دوره تصمیم گرفتهایم با همراهی دولت و جلب مشارکت مردم و بخش خصوصی بهطور جدی به ساخت مسکن در مناطق پیرامون شهر اقدام کنیم.
وی افزود: تصمیم گرفتهایم از این یک میلیون واحد مسکونی وعدهدادهشده ازسوی دولت، ساخت 50هزار واحد مسکونی را در صورت همراهی دولت برعهده بگیریم. البته رویکرد ما این است که واحدها بهطور ویژه در مناطق کمبرخوردار و بافت فرسوده شهر ساخته شود. شهرداری نیز با تامین زمین و صدور پروانه ساختمان در این مسیر برای کاهش قیمت تمامشده مسکن تلاش خواهد کرد. نماینده شورای اسلامی شهر مشهد در کمیسیون ماده100 و ماده77 ادامه داد: اگر دولت اعتبار و تسهیلات لازم برای ساخت 50هزار مسکن را تامین کند، با همکاری شهرداری و بخش خصوصی این میزان مسکن ساخته خواهد شد و موجب ثبات قیمتی و رونق ساختوساز مسکن در مشهد خواهد شد. علاوه بر این اقشار کم درآمد نیز میتوانند از این طریق به تهیه مسکن اقدام کنند.
حاجیبگلو با اشاره به پروژههای ارزانقیمت مسکن که تا پیش از این در مشهد اجرا شده است، نیز گفت: بدون تردید با ساخت 200 یا 300واحد مسکونی نمیتوان تغییری در بازار مسکن مشهد ایجاد کرد. باید حداقل 50هزار واحد مسکونی ساخته شود تا این بازار ساماندهی شود. قطعا این کار با کمک دولت و بخش خصوصی در کنار شهرداری مشهد ممکن خواهد بود.
رونق مسکن؛ در گرو زمین و تسهیلات
دبیر انجمن انبوه سازان خراسان رضوی با اشاره به شعارهای دولت سیزدهم به شهرآرا گفت: ساخت یک میلیون مسکن در سال، نیازمند حمایت جدی از این صنعت است. باید زمین و تسهیلات مناسب در اختیار مردم گذاشته شود. نباید فراموش کنیم که در طرح ملی مسکن مهر در طول 12سال، تنها 3میلیون مسکن ساخته شد، آن هم در شرایطی که دولت درآمدهای نفتی خوبی دراختیار داشت.
نعمت ا... ظریف افزود: بخش مهمی از هزینه های مسکن، صرف امور اداری و زمین می شود. اگر دولت بتواند این دو هزینه را حذف کند یا به حداقل برساند، قیمت تمام شده مسکن برای مردم کاهش می یابد، با این حال نباید فراموش کنیم که اکنون هزینه ساخت هر مترمربع واحد مسکونی در مشهد حدود 8میلیون تومان است و تسهیلات 300میلیونی ساخت مسکن درنهایت حدود 30درصد هزینه های ساخت مسکن را پوشش می دهد.
وی افزود: جامعه هدف دولت در ساخت یک میلیون واحد مسکونی، قشر ضعیف جامعه است. قطعا تسهیلات 30درصدی نمی تواند نیاز این قشر را پاسخ دهد. در طرح مسکن مهر برخی با 15میلیون تومان صاحب خانه شدند. ولی اکنون ارزش پول ملی آن قدر کاهش یافته است که کسی با 300میلیون تومان هم خانه دار نمی شود، از این رو دولت برای جلب همراهی بانک ها و اختصاص تسهیلات قوی تر باید پیگیری جدی کند.
ساخت یک میلیون مسکن موجب بهبود اقتصاد کشور می شود
دبیر انجمن انبوه سازان خراسان رضوی با اشاره به طرح اقدام ملی مسکن در دولت دوازدهم گفت: در دولت قبل، تلاش شد که برای طرح اقدام ملی، زمین رایگان تامین شود اما در شهر مشهد زمین مناسبی تامین نشد.ظریف با اشاره به شرایط کنونی بازار مسکن گفت: اکنون بازار مسکن در رکود تورمی به سر می برد. ساخت وسازی صورت نمی گیرد و معاملات هم به حداقل رسیده است. قیمت هر پاکت سیمان از ابتدای سال تاکنون از 16هزار تومان به 40هزار تومان رسیده است و قیمت فولاد نیز از کیلویی 11هزار تومان به 18هزار تومان. دستمزد نیروی کار هم تقریبا دوبرابر شده است.
وی ادامه داد: معتقدم ساخت یک میلیون مسکن در سال، موجب فعال شدن بیش از 300رسته شغلی و بهبود اقتصاد کشور می شود. اما نباید فراموش کنیم که اگر حتی 100هزار مسکن از این یک میلیون سهم مشهد باشد، بازهم تأثیر محسوسی بر قیمت مسکن در این کلان شهر نخواهد گذاشت اما شرایط بازار را بهبود خواهد بخشید.
معادله چندمجهولی مسکن
این انبوه ساز و فعال بازار مسکن تصریح کرد: نباید فراموش کنیم که صنعت ساختمان در ایران تحت تأثیر متغیرهای زیادی است. اگرچه 90درصد نهاده های ساختمانی تولید داخل است و حتی صادر هم می شود، قیمت دلار بر همین تولیدات داخلی نیز تأثیرگذار است، پس سیاست خارجه و مذاکرات نیز بر بازار مسکن تأثیر خواهد گذاشت.
ظریف ادامه داد: با وجود این گستردگی عوامل، معتقدم اگر دولت در اقدامی سریع، زمین و تسهیلات بانکی برای ساخت مسکن را فراهم کند، به محض اینکه نخستین قسط از این تسهیلات پرداخت شود، جو روانی بازار شکسته می شود و معادلات فعلی در بازار مسکن به نفع رونق این بازار تغییر می کند.
کاهش هزینه تولید مسکن با عرضه زمین و پروانه رایگان
اما به اعتقاد رئیس اتحادیه مشاوران املاک مشهد، قرار نیست کاهش قیمتی در بازار مسکن رخ دهد. علی مرادزاده در این باره به شهرآرا گفت: از ابتدای سال تاکنون، بازار مسکن در مشهد و تمام نقاط کشور در رکود است. برخی سازنده ها یا فروشنده های مسکن برای اینکه بتوانند دیون خود را پرداخت کنند، مسکن خود را زیر قیمت فروختند، از این رو شاهد کاهش قیمت 10 تا 15درصدی در بازار بودیم. اما از ابتدای امسال تاکنون هزینه ساخت مسکن حداقل 30درصد افزایش یافته است و این مسئله در آینده بر قیمت مسکن تأثیرگذار خواهد بود.
وی افزود: در هفت سال گذشته، ساخت مسکن در مقایسه با نیاز بازار ناچیز بوده است، پس ساخت سالانه یک میلیون مسکن در آینده نزدیک، موجب تحول در این بازار نمی شود. اگر دولت هزینه تولید این خانه ها را با عرضه زمین رایگان و پروانه رایگان کاهش دهد، در خدمت رسانی مناسب و اختصاص مسکن ارزان قیمت به جامعه هدف، موفق خواهد شد اما بعید است این اقدام، موجب کاهش قیمت در بازار مسکن شود.