سـتون صـدای مـشـاور جــایی بــرای بيــان پرسـش ها و مـشکلات حـقوقی شـما شهـروندان است كه می توانيد آن ها را با ما در ميان بگذارید و پاسخ پرسشهای حقوقی خود را از قضات دادگستری، وکلا و کارشناسان حقوقی دریافت کنید.
پیامک: 30007289
تلفن: 5-37288881-051
فرزانه عمادی| «احاله» در لغت به معنی انتقال است و در اصطلاح حقوقی، در بعضی از جرائم به تشخیص مقام قضایی و با توجه به مصلحت های خاص دادگاه مطرح می شود. فلسفه احاله این است که در برخی موارد، با توجه به اوضاع و احوال خاص موجود در پرونده، دادگاهی که جرم در حوزه آن واقع نشده و صلاحیت محلی رسیدگی به آن جرم را ندارد اما به دلایلی بهتر می تواند به آن جرم رسیدگی کند، پرونده را در اختیار گرفته و روند بررسی را انجام می دهد بنابراین به این امر احاله پرونده گفته می شود. احمد حسینی وکیل و کارشناس حقوقی درباره احاله پرونده در امور حقوقی و کیفری توضیح می دهد.
** چنانچه دادگاه صلاحیت دار از محل وقوع جرم دور باشد، از موارد احاله پرونده محسوب می شود. ملاک دوری و نزدیکی از نظر قانون چیست؟
بله، چنانچه محل وقوع جرم از دادگاه صالح دور باشد به نحوی که دادگاه دیگر به علت نزدیک بودن به محل واقعه بهتر بتواند رسیدگی نماید. پرونده برای رسیدگی بهتر به دادگاه نزدیک تر احاله می شود .ملاک تشخیص دادگاه برای احاله پرونده، نزدیک یا دور بودن دادگاه به محل وقوع جرم از راه اصلی زمینی است نه راه های فرعی یا هوایی. همجنین به دلیل وسعت حوزه قضایی، در برخی از موارد بین محل وقوع جرم و محل استقرار دادگاه فاصله زیادی است ، در این صورت می توان پرونده را به دادگاهی دیگر که در خارج از حوزه قضایی محل وقوع جرم است به جهت نزدیک تر تر بودن و سهولت در تحقیق ، احاله کرد.
** آیا احاله پرونده برای حفظ امنیت متهمان ضروری است؟
بله، گاهی قاضی تشخیص می دهد متهمی که جرائم بسیاری را مرتکب شده است قبل از محاکمه و صدور حکم از سوی شاکیان پرونده یا کسانی که متحمل ضرر مالی و جانی شده اند مورد حمله قرار گرفته و به قتل برسد و یا افرادی که به عنوان شهود معرفی شده اند از ترس جان و مال خود حاضر به ادای شهادت نباشند بنابراین به خاطر برقراری حفظ امنیت احاله پرونده صورت می گیرد.
** آیا درخواست احاله پرونده، تحقیقات مقدماتی درباره جرائم ارتکابی را متوقف می کند؟
خیر، با درخواست احاله، تحقیقات مقدماتی و یا دادرسی متوقف نمی شود، مگر اینکه مرجع درخواست کننده توقف آن را ضروری تشخیص دهد.
** مرجع رسیدگی به درخواست احاله پرونده کیست؟
اصل بر این است که مرجع رسیدگی به درخواست احاله همواره باید از حیث درجه، بالاتر از دادگاه درخواست دهنده باشد. بنابراین چنانچه احاله پرونده از حوزه ای به حوزه دیگر یک استان، صورت بگیرد، موافقت شعبه اول دادگاه تجدیدنظر همان استان ضروری است و اگر از حوزه یک استان به استان دیگر باشد، موافقت دیوان عالی کشور لازم است.
** چه کسانی می توانند احاله پرونده را از دادگاه درخواست کنند؟
درخواست احاله پرونده از رئیس حوزه قضایی مبدأ و همچنین از سوی رئیس قوه قضاییه یا دادستان کل کشور انجام می شود و متهم و شاکی حق درخواست احاله پرونده را ندارند اما می توانند جهات احاله پرونده را به رئیس حوزه قضایی اعلام کنند، در قانون آیین دادرسی کیفری آمده است که ، به منظور حفظ نظم و امنیت، هرگاه رئیس قوه قضاییه یا دادستان کل کشور تشخیص دهد، پس از موافقت دیوان عالی کشور پرونده به مرجع قضایی دیگر احاله خواهد شد.
** در صورتی که احاله پرونده در یک استان درخواست شود چه مراحلی لازم است؟
چنانچه درخواست احاله پرونده از یک حوزه قضایی به حوزه قضایی دیگر در همان استان درخواست شود ، باید این درخواست از سوی رئیس حوزه قضایی مبدأ و موافقت شعبه اول دادگاه تجدید نظر همان استان باشد .
** در صورتی که احاله پرونده از یک استان به یک استان دیگر درخواست شود مبدأ و مقصد درخواست چه کسانی هستند؟
اگر درخواست احاله پرونده از یک حوزه قضایی در یک استان به یک حوزه قضایی در استان دیگر باشد ، درخواست از طرف رئیس حوزه قضایی مبدأ و موافقت دیوان عالی کشور لازم و ضروری می باشد منظور از مبدأ دادگاهی است که پرونده در آنجا مطرح شده است و صلاحیت رسیدگی دارد.
** آیا احاله پرونده در صلاحیت ذاتی هم امکان پذیر است؟
خیر، به هیچ وجه ملاک و تعیین کننده، صلاحیت ذاتی نیست صلاحیت ذاتی، یعنی صلاحیتی که قابل جابه جا کردن نبوده و مربوط به نظم عمومی است . احاله امر کیفری فقط در صلاحیت محلی صورت می گیرد و احاله در صلاحیت ذاتی امکان پذیر نیست و خلاف قانون می باشد. عدول از صلاحیت ذاتی از سوی هیچ مرجع یا مقام قضایی ممکن نیست.
** درباره پرونده های نیروهای مسلح احاله پرونده چگونه انجام می گیرد؟
جرائمی که در صلاحیت سازمان قضایی نیروهای مسلح است باید دادستان نظامی و یا رئیس سازمان قضایی استان ، احاله را با موافقت رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح انجام دهد همچنین پرونده هایی که در صلاحیت سازمان قضایی نیروهای مسلح هستند.
** جهت بلاتکلیفی پرونده هایی که به حوزه قضایی دیگر احاله می شود قانون چه مواردی را پیش بینی کرده است؟
علاوه بر تقاضای احاله، موافقت مرجع رسیدگی به درخواست احاله از اهمیت بالایی برخوردار است، بنابراین برای جلوگیری از هرگونه بلاتکلیفی باید دادگاه که پرونده به حوزه قضایی آن ارسال می شود نیز رأسا مشخص گردد تا پس از موافقت دیوان، مستقیما پرونده از طریق دادگاه اولیه به دادگاه مقصد ارسال شود.