در این ستون به پرسش های شما درباره حکم مسائل مختلف از نظر شرعی پاسخ خواهیم داد. شما مخاطبان گرامی می توانید پرسش های خود را به شماره پیامک 30007289 با ما در میان بگذارید.
آیا قرآن کریم انسان را از آسیب رساندن به خود نهی کرده است؟
پاسخ اجمالی
تعالیم دین اسلام بهگونهای است که برای روح و جسم انسان، ارزش فوقالعادهای قائل است و انسان را از هرگونه وارد کردن آسیب به جسم و جان خویش، نهی میکند و برحذر میدارد. در این نوشتار به چند آیه بهعنوان نمونه اشاره میکنیم:
نهی از هلاکت و نابودی
«وَ لا تُلْقُوا بِأَیْدِیکُمْ إِلَى التَّهْلُکَه؛ با دست خویش، خود را به هلاکت نیفکنید».(سوره بقره، آیه195).
این آیه هرچند درباره ترک انفاق براى جهاد اسلامى وارد شده است، مفهوم وسیع و گستردهاى دارد که مصداقهای زیادی را شامل میشود. در تمام این مصداقها، انسان نباید بدون دلیل، جان خود را به خطر اندازد.
مسئول بودن اعضای بدن
«وَلَا تَقْفُ مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ کُلُّ أُولَئکَ کَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا؛ از آنچه به آن آگاهی نداری، پیروی مکن؛ زیرا گوش و چشم و دل، همه مسئول هستند».(سوره اسراء، آیه36).
این آیه، مسئول بودن چشم و گوش و قلب و بهطورکلی تمام اعضا و جوارح را در قبال عملکردشان بیان میکند. اینگونه است که حتی مغزی که به آسیب رساندن نابجا به دیگر اعضا، فرمان میدهد و نیز اعضایی که در این آسیب رساندن، فرمان مغز را اجرا کردهاند، همه باید پاسخگو باشند.
پیامبر اسلام(ص) نیز در این زمینه میفرمایند: «در روز قیامت از چهار چیز سؤال میشود: عمر خود را در چه راهی مصرف کردی؟ بدن خود را برای چه چیزی فرسودی و...».
اگر از فرد بهدلیل چگونه فرسوده کردن بدنش پرسش شود، طبیعی است که برای آسیب رساندن به آن نیز مؤاخذه خواهد شد.
پرسش از نعمت بدن در قیامت
«ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ یَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیم؛ سپس در آن روز(همه شما) از نعمتهایی که داشتهاید، بازپرسی خواهید شد».
یکی از چیزهایی که خداوند در روز قیامت از آن سؤال میکند، این است که نیرو و توان بدنیات را در چه راهی مصرف کردهای. طبیعتا هرکدام از اجزای بدن، یکی از نعمتهای خداوند است و انسان برای چگونگی نگهداری از هر نعمتی، باید پاسخگو باشد و اگر بیهوده و بدون دلیل، آسیبی به بدن خود وارد کند، نوعی کفران نعمت بهشمار خواهد آمد.
در همین راستا، صحت و سلامتی بدن در روایات بهعنوان یکی از مصادیق نعمتهای الهی بیان شده است.باتوجهبه آنچه بیان شد، از مجموع آیات و روایات استفاده میشود که اعضای فیزیکی انسان، یکی از نعمتهای خدادادی است که انسان باید برای حفظ آن از آسیب و خطر کوشا باشد و حق وارد کردن کوچکترین آسیب به آن را ندارد، جز در راه خدا و جهاد.