آزاده چشمه سنگی
نویسنده
«تو می توانی شعر بگویی!» با همین یک جمله، چنان شوری در دل محمدعلی 9ساله افتاد که تا یکی دو هفته تمام، سعی می کرد شعر بگوید. با خودش فکر می کرد وقتی عالی جناب فریدون مشیری بگوید تو می توانی شعر بگویی، لابد می توانم. بعد می نشست پای قلم و کاغذ، دستی به چانه ستون می کرد با ژست شاعران معروفِ توی عکس ها، منتظر می ماند تا شعر به سراغ او بیاید. اما سکوت، جاری ترین غزلی بود که به پهنای سفید کاغذ جاری می شد. آن روزها محمدعلی بهمنی به صلاحدید پدرش توی چاپخانه تابان کار می کرد. دو هفته گذشت، اما خبری از شعر نبود. استاد مشیری که به چاپخانه آمد پرسید: شعر گفتی؟ پاسخ داد: هرچه فکر می کنم نمی توانم. گفت: اگر به کسی که از همه بیشتر دوستش داری فکر کنی، می توانی برایش شعر بگویی. دنیای محمدعلی نوجوان، مادر
مهربانش بود. زنی که او را با واژه و فرهنگ و ادب، آشنا کرد. زنی تحصیل کرده و شعرآشنا که کودکی محمدعلی و خواهران و برادرانش را با مرور شاهنامه و سعدی و حافظ، رنگین کرده بود. حالا شعر، بی معطلی به سراغش آمده بود. واژه ها یکی پس از دیگری به دست بوسی مادر آمدند و نخستین غزل محمدعلی بهمنی در 9سالگی متولد شد: ای واژه بکر جاودانه/ ای شعر موشح زمانه... . شعری که خیلی زود در سال 1331 به واسطه فریدون مشیری که آن روزها مسئول صفحه «هفت تار چنگ» مجله «روشن فکر» بود، به چاپ رسید. پس از این تجربه شیرین و لذت بخش، محمدعلی بهمنی با آغوش باز به ملاقات غزل نشست و در ادامه راه، فعالیت خود را در رادیو و شبکه استانی خلیج فارس در سال 1345 توسعه داد.
او که اصالتا اهل تهران بود، به واسطه شغل پدرش در راه آهن، از سال 1353 در بندرعباس زندگی کرد و با پیروزی انقلاب اسلامی به تهران آمد، اما در نهایت سال 1363 به بندرعباس برگشت و در همانجا ماندگار شد. پس از آن با هفته نامه «ندای هرمزگان» همکاری کرد و از تریبون صفحه «تنفس در هوای شعر»، هر هفته مخاطبان نشریه را به شعری تازه
مهمان می کرد. فعالیت او در هرمزگان بـــا مـــسئولیت چاپـــخــــــانـــه «دنـــیــــــای چاپ» بنـــدرعـــبــــــاس و مـــدیـــریــــــت انتشارات «چی چی کا» ادامه پیدا کرد، اما اینکه در سال 1378 تندیس «خورشید مهر» به محمدعلی بهمنی تقدیم شد تا عنوان دارِ «برترین غزل سرای ایران» باشد، به واسطه نبوغ و خلاقیت و احساس ویژه او در سرایش غزل
فارسی بود. بهمنی که در میان اهالی ادبیات، به آغازگر
«شعر گفتار» یا «غزل گفتار» شهرت دارد، غزل را با گوشه چشمی به شعر نیمایی به سمت و سوی نوگرایی برد و در این مسیر صاحب سبک شد. آثار او در دهه های اخیر با تلفیق و ترکیب مضامین و ترکیبات نو در ساختار سنتی غزل، به شکلی نوآورانه او را به یکی از پیشگامان غزل نئوکلاسیک تبدیل کرده است. تا به آنجا که گاه از قالب غزل خارج می شود و در بستر شعر نیمایی، افکار و احساسات خود را اعم از مضامین اجتماعی و عاشقانه، با تعابیر روان و تصاویر خیال انگیز به جان مخاطب می نشاند چنان که خود اذعان دارد: جسمم غزل است اما روحم همه نیمایی است / در آینه تلفیق این چهره تماشایی است .
محمدعلی بهمنی در طول سال های فعالیت خود در حوزه ادبیات، مدتی را با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همکاری کرد و دوره ای را بر کرسی ریاست شورای شعر نشست، اما در نهایت از هر دو عنوان کناره گیری کرد و در این میان، آنچه او را بیش از هرچیز در میان عامه مردم به شاعری اثرگذار بدل کرد، همکاری اش با خوانندگان برجسته و پرمخاطبی بود که ترانه ها و اشعارش را بر سر زبان ها جاری می کرد.
همایون شجریان، علیرضا قربانی و تورج شعبانخانی از جمله این هنرمندان هستند، اما بیشترین و مؤثرترین همکاری او با مرحوم ناصر عبداللهی بود که حاصل موفق ده ها همراهی، تولید آثار دل نشینی از قبیل: «بهاربهار» و «هوای حوا» بود. حالا محمدعلی بهمنی، با چهارده مجموعه شعر در حالی به هشتادودو سالگی سلام می کند که به عنوان یکی از ارزشمندترین سرمایه های ادبیات معاصر، روشنای راه هزاران شاعر جوانی است که مشتاقانه در راه ترانه و شعر، قدم می گذارند.
*عنوان یکی از مجموعه اشعار استاد بهمنی که در سال 1388 منتشر شد.
گذری بر مجموعه آثار محمدعلی بهمنی
از دهه50 تا به امروز در میان آثار منتشر شده از محمدعلی بهمنی که عموما با زبانی ساده و تعابیر گیرا، طیف گسترده ای از مخاطبان گوناگون را به خود جذب کرده است، می توان اوزان و قالب های شعری مختلف از غزل و رباعی و شعر کلاسیک گرفته تا شعر نو را در خدمت مضامین متنوع مشاهده کرد. اولین اثر او با عنوان «باغ لال» در سال 1350 به چاپ رسید و پس از آن دفتر دوم خود را با عنوان «بی وزنی» در سال 1351
منتشر کرد. در این بین دفتر «گیسو، کلاه و دفتر» را در سال 1356 برای کودکان سرود و تا سال 1369 پس از وقفه ای طولانی، یکی از مهم ترین مجموعه اشعار خود با عنوان «گاهی دلم برای خودم تنگ می شود» را روانه بازار کرد و تا سال 1392 که تازه ترین مجموعه خود با عنوان «غزل زندگی کنیم» را انتشار داد، هشت مجموعه دیگر را در فواصل گوناگون در دست مخاطبان مشتاقش قرار داد.