پرسش: در چه صورتی میتوان مرجع تقلید را عوض کرد؟ اگر احکام مرجع تقلیدی در برخی حوزهها مانند خمس سختگیرانهتر از دیگران باشد مجوزی برای تغییر مرجع هست؟
پاسخ اجمالی: اگر بعد از تحقیق، مرجع اعلم برای شما مشخص نگردید یعنی در انتخاب مرجع تقلید به اینجا رسیدید که مراجع مساویاند، قبل از عمل به فتوای مراجع تقلید، میتوانید در مسائل غیر مرتبط تبعیض قائل شوید، اما باید توجه داشت که در مسائل مربوط به هم باید از یک مجتهد تبعیت کرد مثلا نمیتوانید در احکام نجاست بدن و لباس به فتوای مجتهدی و در احکام لباس نمازگزار به فتوای دیگری عمل کنید، اما اگر بخواهید بعد از عمل، به فتوای مجتهد دیگر عمل کنید در این صورت حکم رجوع و عدول را پیدا میکند. بدیهی است که عدول در تقلید و تغییر دادن مرجع تقلید اگر یقین و علم پیدا کردید که آن مرجع دیگر اعلم است؛ لازم است
اما در صورت عدم علم به اعلم، بر اساس نظر برخى از مراجع محترم (بهجت و سیستانى)، رجوع به مساوى در غیر موارد علم اجمالى به مخالفت قطعى، جایز است. برای توضیح بیشتر به سؤالی در این زمینه دقت کنید: آیا عدول از مرجع تقلید زنده به مرجع مساوى با او، جایز است؟ به طور مثال آیا در نماز و روزه دانشجوى مسافر، میتوان به مرجع دیگرى که مساوى با مجتهد اول است، رجوع کرد؟
آیات عظام بهجت و سیستانى: اگر در علم و ورع مساوى باشند، رجوع به مساوى در مسائل غیر مرتبط به هم جایز است. براى مثال نمیتواند در مسائل احکام روزه مسافر باقى بماند و در احکام نماز رجوع کند.
اگر تقلید شما از مرجع فعلی، به عنوان اعلم بوده است و اکنون نیز بر همین اعتقاد هستید، نمیتوانید از ایشان عدول کنید. بله اگر بعد از زمان انتخاب شما، شخص دیگری که مساوی مرجع شماست به مرجعیت رسیده باشد، امکان عدول وجود دارد. اما اگر از ابتدا به عنوان مساوی مقلّد ایشان شدهاید میتوان به مرجع مساوی در علم و ورع رجوع کرد.