معصومه متیننژاد| «کمشنوایی یکی از چهار بیماری اول جهان از نظر بار بیماریهاست و آثار عمیقی بر فرد، خانواده و جامعه برجای میگذارد که در کشور ما حدود 6.7 درصد جمعیت در گروههای سنی مختلف با آن درگیرند.» این آمار را رئیس انجمن علمی شنواییشناسی کشورمان اعلام کردهاست که نشان از اهمیت این مقوله بر جنبههای مختلف زندگی ما دارد. موضوعی که نادیده گرفتن و مداخله نکردن بهموقع ما در پیشگیری از آسیبهای آن میتواند پیامدهای شناختی، ارتباطی، روانی و اجتماعی زیادی بههمراه داشتهباشد. نکته تأملبرانگیز ماجرا اینجاست که پیشگیری از بیماریهای گوش ارتباط مستقیمی با سبک زندگی انتخابی هرکدام از ما دارد. موضوعی که امروز میخواهیم بهمنظور افزایش آگاهیهای فردی یکبار دیگر به آن بپردازیم.
نشانههای آسیب به گوش
احساس صدای زنگ زدن مداوم و طنین در گوش
وزوز و احساس گرفتگی گوش
مشکل شنوایی و تشخیص سخت گفتار دیگران بهویژه در مکالمههای تلفنی
احساس درد یا فشار در گوش
اختلال در شنوایی در محیطهای شلوغ
ایجاد حساسیت و درد در ناحیه گوش در پی صدای بلند
سردرد و احساس گیجی
افزایش ترشحات گوش
مشکلات خواب و حساسیت به نور
از دست دادن تعادل
عوامل آسیبرسان بهگوش
عفونتهای بدو تولد یا کودکی مانند اوریون و سرخجه
زایمانهای پرخطر و نارس بودن نوزاد
عوامل ژنتیکی
برخورد با صداهای بلند
مصرف داروهای سمی برای گوش
بیماریهای مزمن مانند دیابت و پرفشاری خون
فرو کردن اجسام تیز در گوش یا ضربه به گوش یا سر
تغییر ناگهانی در فشار هوا
رطوبت طولانیمدت گوشها و استفاده از شمع گوش
استرسهای طولانیمدت
ورزش نکردن و سیگار کشیدن
5 درصد
براساس آمار سازمان جهانی بهداشت، بیش از 5درصد جمعیت جهان دچار کمشنوایی هستند.
5.500.000+ نفر
بیش از 5.5 میلیون ایرانی با درجاتی مختلف از کمشنوایی رنج میبرند.
80 درصد
تشخیص زودهنگام و مداخله سریع برای درمان شانس بهبود بیماریهای گوش را تا 80درصد افزایش میدهد.
15 دقیقه
استفاده بیشتر از پانزدهدقیقه با صدای بلند از هدست یا حضور بیشتر از دودقیقه در کنسرت زنده برای گوش آسیبرسان است.
مدت درمعرض بودن
بهجز شدت صوت، مدت قرارگرفتن درمعرض آن هم مهم است و سبب کمشنوایی یا ناشنوایی دائمی میشود.
85دسی بل
هرصدایی بیش از 85دسیبل برای گوش آدمی آسیبرسان است. 85دسیبل بهزبان ساده یعنی:
نوع وسیله >>> بلندی صدا
ماشین لباسشویی دور تند >>> 91 دسیبل
دریل دستی >>> 91 دسیبل
آتشبازی و صدای گلوله >>> 140 دسیبل
بلندگوها در فضای عمومی یا پرواز هواپیما در ارتفاع کم >>> 97 دسیبل
آژیر آمبولانس >>> 120 دسیبل
موتورسیکلت سیجی >>> 88دسیبل
هدست با صدای بلند >>> 100 دسیبل
ترافیک سنگین >>> 85دسیبل
اسباببازیهای پرسروصدا >>> 85دسیبل
بوق خودرو >>> 110 دسیبل
واحدهای بیان شده حدودی است و میتواند متناسب با نوع هروسیله و مکان استفاده از آن متفاوت شود.
آسیب صداهای بلند
کاهش شنوایی تا ناشنوایی دائمی
بالا رفتن فشارخون
افزایش استرس و تنشهای عصبی
کاهش حرارت بدن
انقباض رگها
تغییرات شدید خلقی
هدفون یا هندزفری؟
هرچه فاصله منبع صوت با گوش بیشتر باشد، گوش آسیب کمتری خواهد دید، بنابراین هدفونها گزینه مناسبتری از انواع هندزفری و ایرپاد هستند.
استراحت دادن به گوش
برای استراحت دادن به گوش باید در محیطی آرام قرار گرفت، به یک موسیقی بیکلام گوش داد، صداهای محیطی را کم کرد و در مکانی آرام خوابید.
قانون 60-60
این قانون توصیه میکند در زمان استفاده از هدفون و ایرپاد، باید صدای دستگاه را روی60درصد سطح صدای کل تنظیم و زمان گوش دادن مداوم را نیز به60دقیقه محدود کرد.
داروهای کاهشدهنده شنوایی
کمشنوایی ناشی از مصرف دارو را اتوتوکسیک یا مسمومیت گوش میگویند و در افرادی رُخ میدهد که از داروهای خاص در دُزهای بالا یا برای مدتطولانی استفاده میکنند، مانند:
آنتیبیوتیکها
داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی
داروهای شیمیدرمانی
مسدودکنندههای بتا
تسکیندهندههایی مانند آسپرین یا ایبوپروفن
معاینه گوش هرچند وقت یکبار؟
سن و گروههای خاص >>> زمان معاینه
در بدو تولد >>> پیش از ترخیص از بیمارستان
2تا3 سالگی >>> یکبار
پیش از ورود به مدرسه >>> یکبار
18 تا 50 سالگی >>> هر 3 تا 5 سال یکبار
بیشتر از 50سال >>> سالی یکبار
شاغلان درمحیطهای پرسروصدا >>> دستکم سالی یکبار
استفادهکنندگان از سمعک >>> هر دو سال یکبار
راهکارهای پیشگیری از آسیب شنوایی
اگر جرم گوش به میزان زیادی در گوشتان ترشح و سبب اختلال در شنواییتان شد، برای شستوشو فقط به پزشک متخصص مراجعه کنید.
از گوش پاککن یا هروسیله تیز دیگری برای تمیزکردن گوش استفاده نکنید. فقط قسمت خارجی گوش را باید با پارچه نرم تمیز کنید.
پس از حمام یا شنا سرتان را خم و لاله گوشتان را به آرامی بکشید تا آب داخل آن خارج شود. سپس به آرامی با یک حوله یا جریان هوای گرم سشوار آن را خشک کنید.
اگر در محیطی پرسروصدا مانند کارخانه یا محل ساختوساز کار میکنید از محافظهای شنوایی مؤثر استفاده کنید. رایجترین انواع محافظها گوشگیر، گوشپوش یا هدفونهای حذف صدا هستند.
با انجام منظم آزمایشهای شنواییسنجی، سطح شنوایی خود را برای شناسایی و درمان هر مشکلی در مراحل اولیه بررسی کنید.
قرارگرفتن طولانیمدت درمعرض هورمونهای استرس سبب ازدست دادن سلولهای عصبی در گوش داخلی میشود. رفتارهایی مانند مدیتیشن، کشیدن نفس عمیق و خندیدن میتواند استرس زیاد را از شما دور کند.
از شمع گوش برای حذف موهای زائد استفاده نکنید. چون موم ذوب شده و باقی مانده از شمع، میتواند وارد کانال گوش و سبب انسداد گوش شود.
قرار دادن جوانههای پنبه یا سوابهای پنبهای در مجرای گوش برای تمیز کردن آنها بیشتر از اینکه مفید باشد، ضرر دارد. این ابزارها بهجای برداشتن جرم گوش، ناخواسته آنها را بیشتر به داخل کانال گوش فشار میدهند و سبب انسداد گوش میشوند.
مراقب سطح بلندی صداهایی باشید که میتوانید آنها را کنترل کنید، مانند تماشای تلویزیون یا استفاده از هدفون. اگر نمیتوانید درجه صدا را کنترل کنید، دستکم میتوانید از منبع صدا دور شوید یا زمان قرار گرفتن درمعرض آن را محدود کنید.
سیگار نکشید. سیگار این قابلیت را دارد که شیپور استاش را تحریک و مسدود و با اعصاب گوش تداخل ایجاد کند و شما را نسبت به صداهای بلند حساستر و خطر کمشنوایی را در شما افزایش دهد.
منظم ورزش کنید. با این کار جریان خون و اکسیژنرسانی به گوش داخلی افزایش مییابد.