فرزانه مجریان
مسئول امور پیگیری های ویژه
«بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو دراندازیم»
در عصری که «شهر» دیگر نه یک کالبد فیزیکی، که کانون تپنده تحولات بنیادین، نوآورانه و اجتماعی است، دفتر خلاقیت و نوآوری شهری شهرداری مشهد رسالت خود را فراتر از وظایف اداری، بر پایه «تحول در نظام حکمرانی» بنا نهاده است. ما بر این باوریم که نوآوری نه یک انتخاب، بلکه یگانهراه عبور از چالشهای پیچیده کلانشهری است. در این راستا، با توجه به اینکه دفتر خلاقیت و نوآوری شهری مشهد اولینبار در ساختار شهرداری مشهد تأسیس شد، تلاش شده است که اقدامات زیرساختی و بنیادینی در مدیریتشهری در حوزه خلاقیت و نوآوری انجام گیرد.
اقدامات شاخص این دفتر عبارت است از: تأسیس و توسعه نهادهای نوآوری، توسعه زیرساختهای نوآوری، پروژههای تحولی، توسعه زیستبوم نوآوری، شبکهسازی و تعاملات علمی، تولید دانش و انتشارات. این دستاوردها حاصل رویکرد روشمند و برنامهریزیشده دفتر در راستای تحقق مأموریتهای محوله بوده و توانسته است شهرداری مشهد را بهعنوان پیشگام در عرصه نوآوری شهری در کشور مطرح کند. تداوم این مسیر با حفظ روحیه نوآوری و تعامل با همه ذینفعان، ضامن تحقق آرمانهای شهر هوشمند و شهروندمحور خواهد بود.
1. معماری سازمانی و انتظامبخشی فرایندها
با نگاهی ساختاریافته به پایداری نوآوری، «تهیه و تدوین دستورالعملهای تخصصی دفتر» در اولویت قرار گرفت. این اقدام، نهفقط یک وظیفه اداری، بلکه پیریزی «قانون اساسی نوآوری» در بدنه شهرداری بود تا مسیر حرکت از ایدهپردازی تا اجرا، بر مدار استانداردهای علمی و بومی قرار گیرد. در این راستا پنج دستورالعمل در حوزههای مسئلهیابی و حل مسئله سازمانی، قراردادهای نوآورانه و فرایندهای کارخانه نوآوری شهری تهیه و تدوین شد.
۲. مرجعیت علمی و افزایش غنای فکری سرمایههای انسانی
برای حرکت استوار در مسیر نوآوری شهری، باید با مفاهیم، اصطلاحات، مبانی موضوعات و کلیدواژههای مرتبط با دفتر آشنا بود و نیز آن را برای دیگران تبیین کرد. از این رو، «نگارش کتابهای دانشافزایی» با هدف تولید ادبیات بومی و تبیین دقیق مفاهیم تحولآفرین در دستورکار قرار گرفت. این آثار با هدف بنچمارک (بهینهکاوی)، پل ارتباطی میان نظریههای نوین جهانی و نیازهای واقعی شهر مشهد هستند تا دانش را به قدرت اجرایی بدل کنند. تولید هفت عنوان کتاب موضوعی دانشافزایی مدیریتشهری با موضوعات هوشمصنوعی، خلاقیت و نوآوری مفهومی برای پیشرفت، دادهکاوی، رصدخانه شهری، مسئلهشناسی، شهر 15دقیقهای و اتوبوس هیدروژنی از فعالیتهای این دفتر بود.
۳. گفتمانسازی و ترویج فرهنگ نوآوری
انتشار «ویژهنامه شهر نوآور»، ویترین تجارب و تازههای هوشمندی و خلاقیت مدیریتشهری است. با هدف ترویج الگوهای موفق و ایجاد زبان مشترک میان ذینفعان، 22 نشریه «شهر نوآور» با موضوعات مختلف از طریق اتوماسیون اداری برای همکاران شهرداری ارسال شده است.
۴. راهبری استراتژیک و افقگشایی ملی
با راه اندازی کمیته خلاقیت و نوآوری کلانشهرها ، «نگارش چشمانداز کمیته کلانشهرها» به عنوان یک سند بالادستی انجام یافت. این اقدام، جایگاه شهرداری مشهد را از یک مجری محلی به یک «راهبر فکری» در تراز ملی ارتقا داد تا مسیر حرکت کلانشهرهای ایران در افق پیش رو، روشن و هدفمند ترسیم شود.
۵. دیدبانی هوشمند و پایش افقهای نوظهور
در دنیای تغییرات شتابان، سکون معنایی ندارد. «رصد نوآوری» در قالب ویژهنامه در هفت شماره با هدف معرفی شرکتهای دانشبنیان و محصولات و فعالیتهای مرتبط آنها با مدیریتشهری از دیگراقدامات دفتر به شمار میرود.