محمدعلی شاه تیرماه ۱۲۵۱خورشیدی در تبریز متولد شد. پدرش مظفرالدین شاه و مادرش تاج الملوک، دختر امیرکبیر و عزت الدوله بود. پس از فراگیری مقداری از تحصیلات، در هفده سالگی اولین شغل دولتی را به او سپردند. وی پس از روی کار آمدن مظفرالدین شاه، به ولیعهدی انتخاب شد و در این زمان علاوه بر ولایت آذربایجان، به هنگام سفر پدرش به فرنگ، عهده دار امور مملکت بود.
او پیش از رسیدن به سلطنت، به دلیل ترس از احتمال نزدیکی مشروطه خواهان به عمویش ظل السلطان و نصب وی به سلطنت، از مشروطه خواهان حمایت می کرد. ولی پس از به دست گرفتن قدرت از در مخالفت با مشروطه طلبان درآمد و مشکلات فراوانی را برای مملکت به وجود آورد.او تحت تعلیم و تربیت آموزگار روسی خود، سرگی مارکوویچ شابشال(ملقب به ادیب السلطان)، زبان و فرهنگ روسی را آموخت. شابشال نفوذ زیادی بر محمدعلی میرزا داشت و او را به روسیه علاقه مند کرد. در انقلاب مشروطه، تصویری از محمدعلی میرزا با لباس قزاقی به دست مردم افتاد که موجب رنجش مشروطه خواهان و مردم شد. البته پس از آنکه پدرش فرمان مشروطه و قانون مشروطیت را امضا کرد، خود او نیز آن را تایید کرد.محمدعلی میرزا عاقبت در تیر1287خورشیدی، مجلس شورای ملی را به توپ بست و از این زمان، دوران استبداد صغیر آغاز شد. این عمل شاه قاجار با واکنش تند مشروطه خواهان در سراسر کشور روبه رو شد تااینکه آنان تهران را به تصرف خود درآوردند و او را از سلطنت خلع کردند، او نیز به سفارت روسیه در تهران پناهنده و در آنجا متحصن شد.
درنهایت مجلس عالی، محمدعلی شاه را از مقام سلطنت خلع کرد و او مجبور به ترک ایران شد. مجلس عالی پسر دوازده ساله اش احمد را به سلطنت منصوب کرد و برای محمدعلی میرزا نیز مقرری ای برابر ۱۰۰تومان در هر ماه درنظر گرفت. وی پس از مدتی با کمک روس ها درصدد بازگشت به ایران و انتقام جویی و کسب مجدد قدرت برآمد که شکست خورد. سرانجام محمدعلی میرزا به اودسا در اوکراین که آن زمان بخشی از روسیه بود، بازگشت و دولت ایران مقرری اش را قطع کرد.تزار روسیه کاخی را به مدت چندسال در اودسا دراختیار محمدعلی میرزا گذاشت. پس از آن ملک جهان، قصر و باغ بزرگی در اودسا خرید و آن را به شکل باغ های ایرانی درست کرد. محمدعلی میرزا سپس به بندر ساوونا در ایتالیا رفت تااینکه پس از سال ها دوری از وطن و سرگردانی، 16فروردین 1303خورشیدی، در پنجاه وچهارسالگی در اروپا درگذشت.