فرماندار مشهد: امسال یکی از بهترین سال‌ها را در مدیریت زائران داشتیم | حضور بالغ بر ۶ میلیون زائر در مشهد اسکان بیش از ۸۳ هزار زائر در مراکز موقت و اضطراری شهرداری مشهد تا ۱۲ فروردین استقبال بی نظیر مردم از بوستان‌های شهر مشهد در روز طبیعت نمایش «سیر ولایت» در بزرگترین ویدئومپینگ کشور در مشهد (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) مسافران نوروزی پایانه اتوبوسرانی امام رضا (ع) در آستانه میلیونی‌ شدن | ۱۷ درصد از کل زائران مشهد، مسافر اتوبوس هستند رقابت با قاب‌های بهاری۱۴۰۴ | جشنواره تولیدات رسانه‌ای از هنر‌های شهری مشهد در ایام نوروز برگزار می‌شود ترافیک سنگین در مسیر‌های بازگشت از ییلاقات مشهد (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) «نوبهار» تجربه‌ای شاد و متفاوت برای خانواده‌های مشهدی | نشاط بهاری، ارمغان جشنواره گل نوبهار در بوستان برکت + فیلم افزایش ۶۰ درصدی استفاده از دوچرخه‌های بایدو مشهد در نوروز ۱۴۰۴ | دوچرخه برای بانوان، امروز رایگان است (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) ظرفیت پذیرش کمپ غدیر و بوستان وکیل‌آباد مشهد تکمیل شد | مردم به بوستان‌های دیگر تغییر مسیر بدهند شهردار مشهد مقدس: محور کار ما در مدیریت شهری ارتقای محیط زیست است + فیلم ترافیک سنگین و پرحجم در مسیر‌های خروجی مشهد (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) | پلیس: مردم از رانندگی شتاب‌زده پرهیز کنند سرویس‌دهی ویژه مترو مشهد در روز طبیعت (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) لغو رویداد «نورنما» در میدان شهدا مشهد در پی بارش باران(۱۲ فروردین ۱۴۰۴) اطلاعیه پارکینگ پارک جنگلی وکیل آباد مشهد برای روز طبیعت (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) ویدئو| تجربه دل‌انگیز زیارت امام رضا(ع) در جشنواره گل ره باغ رضوان ۲۱۵ بازرس بهداشت محیط در مشهد، آماده نظارت ویژه در روز طبیعت آمادگی مدیریت شهری مشهد برای خدمت‌رسانی به شهروندان در روز طبیعت پروژه‌های تاثیرگذار مدیریت شهری مشهد در زمینه توسعه فضای سبز | مشهد در زمینه فضای سبز پیشرو است پیش بینی حدود ۳۵۰ دستگاه اتوبوس برای سرویس‌دهی به مراکز تفرجگاهی مشهد پایش لحظه‌ای ترافیک مشهد در ایام خاص با تجهیزات هوشمند
سرخط خبرها

پرنده‌ها با لهجه مشهدی

  • کد خبر: ۱۱۹۲۳۴
  • ۰۸ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۲:۰۲
پرنده‌ها با لهجه مشهدی
محمود ناظران‌پور - مشهد پژوه

خروس دو بار می‌خواند. یکی در وقت سحر؛ یعنی همان موقعی که ما در ماه رمضان، سحری می‌خوریم؛ که به آن خروس‌خوان اول می‌گویند. به کسی که خیلی سحرخیز بود و صبح زود به سر کارش می‌رفت، می‌گفتند خروس‌خوان اول از خانه بیرون می‌رود.

این همان وقتی است که شعاع کم‌رنگی از خورشید تا میانه آسمان می‌آید و آدم‌های خبره می‌توانند آن را ببینند؛ البته آن دیدن هم فقط در تاریکی شب‌های قدیم اتفاق می‌افتاد و‌گرنه الان که این همه نور و روشنایی شهر هست، شب‌ها ستاره‌ها هم دیده نمی‌شوند، چه برسد به شعاع خورشید...

وقت دومی که خروس می‌خواند، وقتی است که هوا روشن شده است و آفتاب می‌خواهد دربیاید. به این موقع می‌گویند خروس‌خوان دوم و همان وقتی است که نماز در‌حال قضا‌شدن است.

در قدیم، هر خانه‌ای مرغ و خروس داشت. صبح سحر صدای خروس‌ها می‌آمد و بعد از آن، صدای مرغ‌ها که تخم می‌گذاشتند و پس از تخم‌گذاشتن، سر‌وصدا می‌کردند. در قدیم می‌گفتند صدای مرغ‌ها تداعی‌کننده این عبارت است: «قدقدقدااااا، بچه‌ای دارم بی‌دست‌وپا.»

بعد‌از‌ظهر‌ها و عصر‌ها هم که معمولا مرغ و خروس‌ها ساکت بودند، نوبت قمری‌ها بود که بخوانند.

مشهدی‌ها به قمری می‌گویند «موسی کوتقی»؛ خیلی‌ها هم که می‌خواهند به لهجه مشهدی اشاره کنند، یکی از اشاره‌هایشان همین اسم است. موسی‌کوتقی‌ها، پرنده‌های بی‌آزاری هستند و گوشه‌وکنار خانه‌ها لانه می‌کنند.

پرنده‌های دیگری هم هستند مانند جغد‌ها که معمولا در ویرانه‌ها لانه می‌کنند و به‌ویژه شب‌ها غو می‌کشند؛ یعنی هر‌چند‌دقیقه یک‌بار، صدای یکنواخت غو‌مانندی از خود تولید می‌کنند. در قدیم این پرنده را خوش‌یمن نمی‌دانستند و اگر جایی در خانه‌ای لانه می‌کرد، لانه‌اش را خراب می‌کردند تا از آنجا برود.

کبک‌ها هم که مشهدی‌ها به آن «کُوک» می‌گفتند، ازجمله پرنده‌هایی بودند که در قدیم بسیار بیشتر از امروز می‌شد آن‌ها را دید و صدای آوازشان را شنید.

معمولا در اطراف آبادی‌ها در دامنه تپه‌ها می‌شد کبک‌ها را دید.» تیهو» هم بود که شبیه کبک است و معروف است به خوش‌گوشتی؛ و «جَل» که به‌ویژه در اطراف گندمزار‌ها فراوان بود. دو نوع جل داشتیم، جل طوقی و جل کاکلی که پرنده‌های بی‌آزاری بودند.

جل‌گیری در قدیم سرگرمی جوان‌ها و نوجوان‌ها بود. سبد‌هایی با توری نازک پیدا می‌کردند و روی زمین به حالت مایل می‌گذاشتند و چوبی حایل آن می‌کردند. بعد زیر آن دانه می‌ریختند تا پرنده‌ها مثل همین جل‌ها و گنجشک‌ها برای دانه‌خوری جمع بشوند.

خودشان هم جایی خَف می‌کردند (مخفی می‌شدند) و بعد که جل‌ها جمع می‌شدند، ناگهان نخی را که به چوب بسته بودند، می‌کشیدند و پرنده‌ها زیر سبد، به دام می‌افتادند.

در قدیم پرنده‌های شکاری هم فراوان بود و بیشتر از امروز، می‌شد آن‌ها را دید. باشه که مشهدی‌ها به آن «بَشه» می‌گفتد، باز، بیغوش و جِغنِه، همه‌شان پرنده‌های شکاری هستند و مثلا اگر کبوتری را در هوا ببینند، می‌زنند و شکارش می‌کنند.

جغنه فراوان دیده می‌شد که پرنده‌ای است شکاری و نسبت‌به عقاب، ریزجثه و پرسرعت. جغنه صدای جیغ‌مانندی هم دارد. به‌همین‌دلیل هم به بچه یا کسی که پرسرو‌صدا باشد یا صدای زیری داشته باشد، می‌گویند جغنه.

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->