ماجرای ترک کردن هواپیما توسط مسافران پرواز شیراز به تهران پرواز‌های عمره ایران‌ایر افزایش خواهد یافت هدف‌گذاری بهسازی و شاداب‌سازی ۱۱۰ هزار کلاس درس کشور در طرح شهید عجمیان رقابت بیش از ۸۰ هزار داوطلب در آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۴ اجرایی شدن طرح میدان پویا برای توسعه ورزش دانش‌آموزی از اول مهرماه ۱۴۰۴ وزیر علوم: با افت رتبه علمی مواجه هستیم جذب ۷۰۰ محیط‌بان در دستور کار سازمان حفاظت محیط‌زیست خودکشی یک نظامی صهیونیستی در سرزمین‌های اشغالی فلسطین قطار سنندج-مشهد به صورت آزمایشی راه‌اندازی می‌شود آیا اتباع خارجی مشمول کمک‌هزینه ازدواج می‌شوند؟ افزایش سقف پرداخت نقدی خسارات منازل آسیب‌دیده در جنگ ۱۲ روزه تصادف زنجیره‌ای در جاده شیروان به فاروج ۳ مصدوم بر جا گذاشت (۶ شهریور ۱۴۰۴) آیا بابک زنجانی به پلیس فتا احضار شد؟ (۶ شهریور ۱۴۰۴) واکنش پلیس راهور به صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان: اقداماتی در حال انجام است + فیلم ویدئو | توقیف گواهینامه ۲۰ هزار راننده متخلف از ابتدای شهریور ۱۴۰۴ اعلام زمان نتایج نهایی آزمون دستیاری پزشکی ۱۴۰۴+ زمان ثبت نام ویژگی‌های یک شهر دوستدار کودک چیست | شهری که می‌خواهد صدای کودکان را بشنود ویدئو | دستگیری سارق سنگ قبر یک هنرمند از قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) تهران بهره‌برداری از هفت طرح بهداشتی در مشهد همزمان با هفته دولت فرآیند اعلام حضور داوطلبان در ارزیابی استخدام آموزش و پرورش ۱۴۰۴ آغاز شد گلایه دانشجویان دانشگاه آزاد به پرداخت شهریه زودهنگام و محدودیت انتخاب واحد ماجرای قتل وحشتناک مدیر ساختمان و همسرش توسط مرد همسایه جزئیات ساعات کاری کارمندان دولت پس از ۱۵ شهریور ۱۴۰۴ + فیلم روند افزایش ظرفیت دانشجوی پزشکی باید متوقف شود جلوگیری از سقط بیش از ۱۰ هزار جنین در کشور با اجرایی شدن طرح نفس افزایش ۱۱۰ درصدی قیمت کتاب‌های درسی مردود است دو مکمل غذایی که پیری پوست را تسریع می‌کنند یک جاده غیرمجاز به درازای ۸ کیلومتری در جنگل‌های گیلان کشف شد بیماران فشار خون بالا چه چیز‌هایی را نباید در وعده‌های غذایی خود مصرف کنند؟
سرخط خبرها

تاریخ ایجاد مدرسه غیاثیه خرگرد

  • کد خبر: ۱۲۶۸۵۴
  • ۱۰ مهر ۱۴۰۱ - ۱۳:۰۰
تاریخ ایجاد مدرسه غیاثیه خرگرد
شیوه معماری این مدرسه، متناست‌با شیوه‌ای پا گرفته که از اوایل قرن هشتم هجری قمری در آذربایجان آغاز شده، سپس در سرتاسر ایران گسترش یافته است.

دکتر رجبعلی لباف‌خانیکی-باستان شناس و استاد دانشگاه | شهرآرانیوز؛ پنجشنبه گذشته، گذری داشتیم بر تاریخ ساخت مدرسه غیاثیه خرگرد. در بخش دوم این یادداشت قرار است با شما از ویژگی‌های معماری این بنای ارزشمند تاریخی بگوییم.
باید گفت، شیوه معماری این مدرسه، متناست‌با شیوه‌ای پا گرفته که از اوایل قرن هشتم هجری قمری در آذربایجان آغاز شده، سپس در سرتاسر ایران گسترش یافته است. در این نوع از معماری، بنا‌ها در دو مرحله سفت‌کاری و نازک‌کاری ساخته می‌شدند؛ در‌صورتی‌که پیش از این، بر‌اساس طرحی که به «شیوه آذری» معروف است، بنا‌ها در یک مرحله شکل گرفته و تزیینات و کتیبه‌ها هم‌زمان با چیدن دیوار‌ها بر بدنه بنا جای می‌گرفتند. در سبک آذری معماران و هنرمندان فرصت می‌یافتند پس از برپایی کالبد بنا، بدنه‌ها را در خارج و داخل بنا به کمک مصالح گوناگون بیارایند.

به پیروی از این اصل و نیز چگونگی ساختار بنا، تأکید بر زیبایی و چشم‌نواز بودن مدرسه غیاثیه در تمامی نقاط مدرسه محرز و معمار در‌جهت همانند‌کردن آن با «بهشت» گام برداشته است.
از جبهه شمال نیز که به ایوان ورودی بنگریم، علاوه‌بر تقارن برج‌ها در دو گوشه و غرفه‌های طرفین ایوان، رعایت نسبت‌های طلایی در دهانه‌ها و ارتفاعات، منظر بنا بسیار موزون و منطقی به نظر می‌رسد.
چیدمان کاشی به شیوه‌های گوناگون معرق و هفت‌رنگ، در هیئت نقوش هندسی، گیاهی و کتیبه، زیباترین منظر را به نمایش گذاشته‌اند. هماهنگی و توازن گنبد‌های متقارن مسجد و مدرسه با ایوان ورودی، مطبوع و دلنشین است.

بر دو سوی هشتی ورودی مدرسه غیاثیه، مسجد و مدرس (تالار اجتماعات) واقع شده‌است. این دو فضای فاخر معماری از نظر نقشه یکسان، اما از جهت تزیینات معماری اندکی با یکدیگر متفاوت‌اند، اما هر‌دو خوش‌منظر و زیبایند.
مهم‌ترین تفاوت ساختاری آن‌ها در این است که تالار سمت راست (مسجد) برخوردار از محرابی در سمت قبله است. بی‌تردید این محراب از‌جمله زیباترین و ظریف‌ترین فضا‌های معماری مدرسه به شمار می‌رود و ظرافت و باریکی تراشه‌های کاشی که به‌صورت معرق در‌کنار هم چیده شده و تزئینات و کتیبه‌ها را شکل داده‌اند، بیننده را به شگفتی و تحسین وامی‌دارند.

آرایش داخلی مسجد و مدرس نیز زیبا و باشکوه است. ازاره دیوار‌ها با نقوش ستاره‌ای و چند‌ضلعی که با تلفیق کاشی و سنگ مرمر سفید شکل گرفته، زینت یافته و گوشه جرز‌ها نیز با ستون نما‌های مرمرین تا ارتفاع حدود یک متر تجهیز و استحکام‌بخشی شده است.

تبدیل قاعده مربع به هشت و شانزده‌ضلعی و در‌نهایت یک نورگیر زیبای هشت‌ضلعی در‌میان یک شمسه، با فیل‌گوش‌ها برای هنرمند فرصتی فراهم کرده است تا با کاربندی، مقرنس، قاب‌بندی‌های متناسب و نقاشی روی گچ، زیر گنبد را، چون جواهر بیاراید و نورگیر‌های جالب و زیبایی که انعکاس پرتو‌های نور را از سقف به بدنه‌ها می‌تابانیده‌اند، در مقرنس‌ها و قاب‌ها با ایجاد سایه‌روشن چشم‌انداز رؤیایی و زیبایی ایجاد می‌کردند. همه عوامل تزیینی و ساختار مسجد و مدرس، آن را در قامت فضا‌های مناسب معنوی و آموزشی در‌آورده است.

آرایه‌های بدنه داخلی صحن مدرسه، ایوان‌ها و غرفه‌ها هم بسیار زیبا و متین هستند.
دور ایوان‌های چهارگانه و اطراف ورودی در ایوان شمالی در داخل و خارج با کتیبه ثلث درشت و زیبای سفید بر زمینه لاجوردی آراسته شده است و بر رویه پایه‌های حد فاصل غرفه‌ها نیز قاب‌های تزیینی به رنگ‌های سبز، نارنجی، فیروزه‌ای و آبی بر زمینه لاجوردی نقش بسته که برخی از آن‌ها مکتوب به کتیبه و برخی مزین به نقوش تزیینی هندسی و گیاهی هستند. لچکی‌های دو‌طرفه طاق‌ها نیز با اسلیمی و تزیینات رنگارنگ زینت یافته است. دیوار غرفه‌ها و ایوان‌ها تا ارتفاع حدود یک‌متری ازاره تزئینی تلفیق سنگ مرمر و کاشی داشته و بدنه غرفه‌ها با خطوط معقلی و قاب‌های هندسی زینت یافته‌اند. دیواره و سقف ایوان‌ها با گل‌های اطلسی، شمسه و قاب‌های صلیبی شکل بسیار زیبا تزیین شده و انتهای ایوان‌ها با مقرنس‌های پر‌کار و زیبا آراسته شده است.

بر‌اساس کتیبه‌ها، مدرسه غیاثیه خرگرد به سعی پیر احمد خوافی، وزیر شاهرخ تیموری، و با معماری هنر‌مندانه دو برادر معمار به نام‌های استاد قوام‌الدین و استاد غیاث‌الدین شیرازی بنیان گرفته است. استاد قوام‌الدین کار را تمام‌نکرده از دنیا رفت و به فاصله کمی از مدرسه در گورستان عمومی خرگرد به خاک سپرده شد و برادرش استاد غیاث‌الدین در سال۸۴۸ هجری‌قمری کار را به پایان برد. آن بنای مجلل احتمالا با الهام از نام او و غیاث‌الدین پیر احمد خوافی، «غیاثیه» نامیده شد و پس از آن، صفحات سفید گچ‌اندود دیوار‌هایش در بعضی نقاط جلوه‌گاه اشعار و پند‌های عبرت‌آموز رهگذران شد.

این بنا که در گذر زمان آسیب‌های فراوانی دیده و سال‌های متمادی ازسوی انجمن آثار ملی و اداره کل میراث فرهنگی خراسان مرمت و تثبیت شده، در تاریخ پانزدهم دی‌۱۳۱۰ به شماره‌۱۲۶ در فهرست آثار ملی ثبت شده است. به نظر می‌رسد اختصاص مدرسه غیاثیه خرگرد به «دانشکده هنر»، مناسب‌ترین اقدام وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و وزارت علوم و تحقیقات باشد.

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
آخرین اخبار پربازدیدها چند رسانه ای عکس
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->