فروچاله

زمین، در برخی نقاط استان خراسان ‌رضوی مثل دشت مشهد و نیشابور، سالانه 300 میلی‌متر فرونشست دارد! بدتر اینکه این اتفاق هولناک که در فقدان پیش‌بینی‌های لازم صورت می‌بندد در اخبار انعکاس چندانی ندارد! طبق استانداردهای جهانیِ فرونشستِ سالانه زمین، بیش از چهار میلی‌متر فرونشستْ وضعیتی فوق‌بحرانی است، درحالی‌که، بنابر آنچه آمد، در برخی نقاط استان ما، ازجمله دشت مشهد، فرونشستِ زمین 75برابر بیشتر از چیزی است که در جهان به آن «فوق‌بحرانی» می‌گویند! علتِ اصلیِ فرونشستِ زمین برداشت غیرمجاز از سفره‌های آب زیرزمینی است. طبق استانداردهای ملی، ما سالانه تنها مجاز به برداشت 60درصد از آب‌های تجدیدپذیری هستیم که به‌موجب باران وارد سفره‌های آب زیرزمینی می‌شوند، اما، طی چند دهه گذشته، میزان مصرف ما از سفره‌های آب زیرزمینی از کل آب‌های ورودی به آن‌ها هم بیشتر بوده است! در دشت مشهد، مقدارِ مجازِ برداشتِ سالانه از سفره‌های آب زیرزمینی750میلیون مترمکعب است، اما اکنون سالانه بیش از یک‌میلیاردو250میلیون مترمکعب آب از سفره‌های آب زیرزمینی دشت مشهد برداشت می‌شود! در برخی از نقاط استان مثل دشت مشهد و نیشابور، سالانه، شاهدِ افتِ سه‌متریِ سطحِ سفره‌های آبِ زیرزمینی هستیم؛ همین مسئله است که موجبِ فرونشستِ ناگهانیِ زمین در این نقاط می‌شود. شیاری که در دشت نیشابور ایجاد شده و هفت کیلومتر طول و 30 متر عمق دارد محصول همین برداشت ‌بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی است. این شیار هولناک تنها چندده‌ مترشیار از ریل‌های قطار، خطوط انتقال گاز و دکل‌های غول‌پیکر انتقال برق فاصله دارد؛ آرامگاه خیام و جاده‌ای که چند روستا را به مسیر اصلی متصل می‌کند نیز فاصله چندانی از این شیار ندارند.