پیش‌بینی هواشناسی امروز (۸ شهریور ۱۴۰۴) | وزش باد شدید و گردوخاک در شرق کشور طی ۵ روز آینده رئیس پلیس راهور فراجا: طرح شناسنامه‌دار کردن موتورسیکلت‌ها تا پایان سال اجرا می‌شود | کاهش چشمگیر تصادفات در ایام جنگ ۱۲ روزه رهایی از دام اعتیاد، سقوط در چاه سرقت | پشت پرده سرقت‌های شبانه در پروژه‌های ساختمانی مشهد شلیک مرگبار جان محسن اسدی، قهرمان کراسفیت خراسان رضوی را گرفت + عکس بازگشت اشیای ماقبل تاریخ لرستان پس از ۷۰ سال از آمریکا نجات خرس زخمی از ارتفاعات کوه خرسی مرودشت استان فارس تصادف شدید آمبولانس و پژو ۲۰۶ در بجنورد یک کشته و ۴ مصدوم برجای گذاشت ۲ کشته و ۳ مصدوم بر اثر واژگونی و آتش‌سوزی خودروی پراید در سنگان خراسان رضوی (۷ شهریور ۱۴۰۴) از تصادف مرگبار در بزرگراه میرزایی تا انفجار یک کارگاه خیاطی در نوغان + تصاویر (۷ شهریور ۱۴۰۴) زمین لرزه‌ای نسبتا شدید در عسلویه بوشهر( ۷ شهریور ۱۴۰۴) وام‌های جدید کمیته امداد دردسترس است | احداث ۱۴۵۰ نیروگاه برق خورشیدی به همت مددجویان ماجرای ترک کردن هواپیما توسط مسافران پرواز شیراز به تهران پرواز‌های عمره ایران‌ایر افزایش خواهد یافت هدف‌گذاری بهسازی و شاداب‌سازی ۱۱۰ هزار کلاس درس کشور در طرح شهید عجمیان رقابت بیش از ۸۰ هزار داوطلب در آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۴ اجرایی شدن طرح میدان پویا برای توسعه ورزش دانش‌آموزی از اول مهرماه ۱۴۰۴ وزیر علوم: با افت رتبه علمی مواجه هستیم جذب ۷۰۰ محیط‌بان در دستور کار سازمان حفاظت محیط‌زیست خودکشی یک نظامی صهیونیستی در سرزمین‌های اشغالی فلسطین قطار سنندج-مشهد به صورت آزمایشی راه‌اندازی می‌شود آیا اتباع خارجی مشمول کمک‌هزینه ازدواج می‌شوند؟ افزایش سقف پرداخت نقدی خسارات منازل آسیب‌دیده در جنگ ۱۲ روزه تصادف زنجیره‌ای در جاده شیروان به فاروج ۳ مصدوم بر جا گذاشت (۶ شهریور ۱۴۰۴) آیا بابک زنجانی به پلیس فتا احضار شد؟ (۶ شهریور ۱۴۰۴) واکنش پلیس راهور به صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان: اقداماتی در حال انجام است + فیلم ویدئو | توقیف گواهینامه ۲۰ هزار راننده متخلف از ابتدای شهریور ۱۴۰۴ اعلام زمان نتایج نهایی آزمون دستیاری پزشکی ۱۴۰۴+ زمان ثبت نام ویژگی‌های یک شهر دوستدار کودک چیست | شهری که می‌خواهد صدای کودکان را بشنود ویدئو | دستگیری سارق سنگ قبر یک هنرمند از قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) تهران
سرخط خبرها

چرا روز ۱۳ تیر را جشن تیرگان نامیدند؟

  • کد خبر: ۳۲۸۸۷
  • ۱۴ تير ۱۳۹۹ - ۱۴:۲۰
چرا روز ۱۳ تیر را جشن تیرگان نامیدند؟
از آغاز چیزی نمی‌دانیم، اما می‌توان پذیرفت که طبیعت زنده و رویارویی بی‌امان آن با انسان، بزرگ‌ترین عامل پدیداری جشن‌های باستانی تمام مردم دنیاست. در این میان مردم از ترس‌های گوناگون و پدیده‌های شگفت‌انگیز نهفته در طبیعت، شکوهی درست می‌کردند که از دل آن جشن‌ها بیرون آمد.
هادی دقیق
خبرنگار هادی دقیق

هادی دقیق|شهرآرانیوز- ستاره تیر یا تیشتر که در اوستا یکی از ایزدان مزدیسنا و نگهبان باران است، از جلوه‌های طبیعی بود که در اسطوره‌های ایران باستان شکوه ایزدی یافت. این اسطوره در سرزمین خشک و کم‌آبی مثل ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود. در دوران باستان، در پهنه خاموش و تاریک آسمان، ستاره‌ها توانایی‌های بی‌چون‌و‌چرایی داشتند و می‌توانستند گره‌گشای زندگی مردمان روی زمین باشند.
درباره جشن تیرگان و نیایش ستاره تیر هرچه می‌دانیم به متون پهلوی بندهشن و زادسپرم می‌رسد که سرچشمه اصلی آن‌ها تیشتر یشت (هشتمین یشت اوستا) است. دیگر متون نیز دوباره‌گویی‌ها و شاید داستان‌پردازی‌های بی‌اساس است. آنچه از این همه می‌دانیم، این است که تیر یا تیشتر فرمانروای باران و نماد باروری و پدیدآورنده روزی کشاورزان بوده است. آن هم در روزگاری که هنوز بشر قوانین طبیعی را کشف نکرده بود و شگفت‌زده از آسمان بالای سرش، برای باران دست نیایش به سوی آسمان و ستاره تیر دراز می‌کرد تا با فرمان بارش، کشت‌های بیابان را نم آبی دهد و روزی مردمان حاصل شود. درباره جشن تیرگان ۲ افسانه روایت شده است: اول اینکه در زمان فیروز، جد انوشیروان، چندسالی باران نیامد و خشک‌سالی بود تا اینکه فیروز به آتشکده فارس رفت و دعا کرد که در این روز باران ببارد. از آن روز به بعد مرسوم بود که در ابتدای تیرماه به یاد باران جشن آب‌پاشان برگزار کنند. دوم اینکه در جنگ ایران و توران، وقتی افراسیاب تورانی منوچهر را شکست داد و او را در طبرستان محاصره کرد، بر مبنای قرارداد صلحی قرار شد آرش کمان‌گیر تیری به شرق بیندازد تا سرحد مرز ایران و توران مشخص شود. تیری که از کمان آرش رها شد و تا مرو و کرانه جیحون رسید و خود او نیز پس از انداختن تیر جان سپرد. بعید نیست دلیل دیگر جشن تیرگان، یادواره آرش کمان‌گیر به‌علت شباهت تیر آرش با ماه تیر باشد، ولی قدر مسلم پیوند جشن تیرگان و آب پررنگ‌تر است.
تیشتر، ستاره تابان و شکوهمند، نخستین ستاره اهل همه آب‌ها و سرچشمه باران و باروری است. نتیجه نبرد نیرو‌های زندگی و مرگ به این بستگی دارد که انسان معتقد، وظایف آیینی را بجا آورد. ایرانیان همیشه به آب به دیده احترام می‌نگریستند. هرودوت، تاریخ‌نگار یونانی، می‌نویسد که ایرانیان حتی دستشان را هم در رود نمی‌شستند و شستن دست دیگران در آب رود را هم نمی‌پسندیدند و به رود احترام می‌گذاشتند. از دیگر دلایل تقدس آب نزد ایرانیان این ۲ نکته بس که زادگاه را «آب‌وخاک» می‌نامیدند و شرف آدمی را «آبرو».
اگر تیشتر را دست‌کم در هیئت امروزش از زمان خسرو اول ساسانی (۵۳۱ تا ۵۷۹ م) بدانیم، می‌بینیم که نیاز به آب و احترام ناشی از آن در حدود ۵۵۰ م ۲ افسانه از زیباترین افسانه‌های ایران را پدید آورده است: نبرد هرسال تیشتر، ایزد باران، با دیو خشک‌سالی و حماسه آرش کمان‌گیر که شرح آن آمد.
روشن است که چرا خشکسارنشینان ایران به بهانه این ۲ افسانه باید جشن بگیرند و درباره پیروزی تیشتر بر دیو خشکی به امید ریزش باران سرور برپا کنند. به گمان زیاد جشن تیرگان در ابتدا چیزی فراتر از برپایی مراسم نیایش نبوده است و نیایشگاه آنان نیز تکه زمینی محصور با دیوار‌های سنگ‌چین بوده است؛ بنابراین معبد‌های آناهیتا در سراسر ایران نیز نمی‌توانند بی‌پیوند با جشن تیرگان و نیایش آب باشند. البته این نمونه از نیایش سابقه‌ای قدیم‌تر دارد و مثلا در زندان سلیمان شهرستان تکاب، نیایش آب به عقب‌تر برمی‌گردد، ولی ارتباطی از آن با تیر و تیرگان در اختیارمان نیست. با همه این نیایش و سرورها، گمان نمی‌رود که جز هر از چندی، تیرماه و تیرگان این سرزمین بارانی بوده باشد، بلکه این نیایش دقیقا ناشی از نیاز به باران بوده است، نه برای فرود آن. شگفتا که مردم این سرزمین نیز هرگز نومید نشدند تا این جشن کهن برای مدت‌ها پایدار بماند. چنان‌که در برگه‌های تاریخ می‌خوانیم، شاه‌عباس صفوی به جشن تیرگان بسیار علاقه داشته است و آن را پاس می‌داشت. سلاطین گورکانی هند نیز به این جشن علاقه‌مند بودند. تا همین اواخر و پیش از ورود فناوری به دنیای انسان، جشن تیرگان در شمال ایران برقرار بود و امروز نیز ارامنه ایران تیرگان را جشن مهمی می‌دانند.
از آنجا که ریشه نخستین پیدایش جشن‌های باستانی در دست نیست، با گذشت زمان افسانه‌های زیادی به آن پیوند خورده است و پرداختن به این افسانه‌ها ما را با برداشت نیاکانمان از جهان و تاریخ و فرهنگ آشنا می‌کند و در میدان تفکر آن‌ها قرار می‌دهد. درجشن آب‌پاشان که از آیین‌های کهن تیرگان است، مردمان با آب غسل می‌کنند و به سر و روی یکدیگر آب و گلاب می‌پاشند. جشن تیرگان در تیر روز از ماه تیر، برابر با ۱۳ تیرماه، آیین ویژه بزرگداشت ایزد باران است.

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
آخرین اخبار پربازدیدها چند رسانه ای عکس
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->