رتبه هشت کنکورم را از امام رضا (ع) دارم پشت پرده یک «عشق خیابانی»؛ از رویاهای نوجوانی تا زخم‌های همسری خیانت‌پیشه دستگیری متهم فراری سرقت‌های مسلحانه و آدم‌ربایی در عملیات مشترک پلیس مشهد و زاهدان حادثه معدن در کوهبنان استان کرمان جان یک کارگر را گرفت (۸ شهریور ۱۴۰۴) جزییات اجرای طرح تسهیلات سفر صندوق ذخیره فرهنگیان اعلام شد | اقامت در هتل‌های مشهد و ۶ شهر دیگر کشف علمی شگفت‌انگیز: کرم‌هایی که کیسه پلاستیکی را در ۲۴ ساعت نابود می‌کنند! ۷۶ درصد رتبه‌های برتر کنکور ۱۴۰۴ در مدارس سمپاد درس خواندند خدمات درمانی رایگان به ۱۵۰ میلیون نفر در یک سال | پوشش ۵۳ درصد جمعیت کشور توسط تأمین اجتماعی ایران در آستانه خودکفایی در تولید داروهای حیاتی پلاسمایی روایت امیرمحمد توانا، رتبه برتر مشهدی از کنکور ریاضی ۱۴۰۴ | از استرس اشکالات دفترچه تا رؤیای مهندسی شریف که همه سختی‌ها را آسان کرد رونمایی از سند ارتقاء وضعیت زنان و خانواده استان خراسان رضوی چطور ارزانترین بلیط هواپیما را آنلاین خریداری کنیم! زلزله دهدز خوزستان را لرزاند (۸ شهریور ۱۴۰۴) وزارت علوم: پذیرایی تشریفاتی و اهدای هدیه در جلسات دفاع ممنوع است افزایش ۱۲ درصدی سفر جاده‌ای به خراسان رضوی (۸ شهریور ۱۴۰۴) ویدئو | بازداشت عامل تصادف عمدی با ۳ زن در نوشهر (۸ شهریور ۱۴۰۴) منتظری: پیش ­نویس قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عالی کشور تهیه خواهد شد زمان انتخاب رشته داوطلبان مجاز کنکور ۱۴۰۴ اعلام شد نتایج نهایی آزمون کارشناسی ارشد و کنکور سراسری ۱۴۰۴ همزمان اعلام می‌شود کارگر فضای سبز شهرداری مشهد در سانحه تصادف جان باخت (۸ شهریور ۱۴۰۴) حضور پررنگ خراسانی‌ها در فهرست رتبه‌های برتر‌ کنکور ۱۴۰۴ | دختر مشهدی رتبه یک تجربی شد نتایج نوبت دوم کنکور ۱۴۰۴ اعلام شد + لینک مشاهده نتایج (۸ شهریور ۱۴۰۴) دلیل تأخیر در اجرای طرح‌های هوشمند محیط زیست چیست؟ قانون به کارگیری سلاح توسط محیط‌بانان چیست و چه زمانی تعیین تکلیف می‌شود؟ آیا مصرف ماهی خام می‌تواند سنگ کیسه صفرا را دفع کند؟ کشف و ضبط بیش از ۸۵ شیء تاریخی در یک منزل شخصی (۸ شهریور ۱۴۰۴) آیا مصرف زرده تخم‌مرغ خام با شیر ولرم باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود؟ زنگ اصلاح؛ فرصتی برای بازاندیشی در آموزش‌وپرورش وزیر میراث فرهنگی: ۲۷ اختیار حوزه میراث فرهنگی به استانداران تفویض شده است
سرخط خبرها

غباری بر آینه ی بازی های آیینی | قصه ای به پاس ۵ دهه تلاش استاد فاروق کیانی برای حفظ میراث ملی

  • کد خبر: ۳۳۰۴۸
  • ۱۷ تير ۱۳۹۹ - ۰۵:۳۳
غباری بر آینه ی بازی های آیینی | قصه ای به پاس ۵ دهه تلاش استاد فاروق کیانی برای حفظ میراث ملی
این روز‌ها که استاد فاروق کیانی دیگر توان آن پرش‌های بلند بر زمین حاصلخیز جام و گام زدن بر سبزه زاران دشت را در میانه آوای سرنا و دهل ندارد، دل استاد کیانی پر می‌زند برای شوری دوباره و جذبه‌ای عاشقانه که او را بر صحنه نمایش، در میدان بازی آیینی به چرخ آورد.
غلامرضا بهرامپور/ شهرآرانیوز - با صدای سرنا می‌چرخد و با طنین دهل پا بر زمین می‌کوبد. دستی به کمر و دستی به سوی آسمان با چهره‌ای گشاده و دنباله دستاری رها از پشت سر، با چبن و چرخش دامن بلند لباس سپید و پا‌هایی استوار پیچیده در پای تاوه و چارق، رقصی چنین میانه میدانش آرزوست. این روز‌ها که دیگر توان آن پرش‌های بلند بر زمین حاصلخیز جام و گام زدن بر سبزه زاران دشت را در میانه آوای سرنا و دهل ندارد، دل استاد کیانی پر می‌زند برای شوری دوباره و جذبه‌ای عاشقانه که او را بر صحنه نمایش، در میدان بازی آیینی به چرخ آورد.

دریغ که حالا تنها نظاره گر آن روز‌های همه شوق و جولان در جشنواره هاست که هر صحنه و لحظه اش در قفس عکس‌های ردیف شده بر دیوار و لای آلبوم‌ها اسیر گشته. استاد فاروق کیانی معلم بازنشسته دیار جام و بنیان گذار و سامان دهنده بازی‌های آیینی در این شهرستان و مسئول گروه‌های هنری مختلف بوده است.
 
او با تربیت شاگردانی ورزیده برای حضور در میدان نمایش آیینی و حماسه در محافل هنری و جشنواره‌ها متحمل زحمات و مرارت‌های فراوان بوده که یکی از هزار را بر زبان نمی‌آورد. شناخت ژرفی که او از پیشینه این بازی‌ها دارد و آشنایی او با تاریخ قدیم و فرهنگ کهن جلگه جام باعث شده تا بهترین شکل بازی‌های جمعی را ارائه کند. نمونه اش بازی اپر (apar) را که به قولی از ریشه «آفر» و به معنای آفرینش گرفته شده است، با ٧ بازیگر به نمایش گذاشته است. این بازی نمادین و آیین دیرینه شامل مراحل کاشت، داشت و برداشت گندم (قوت اصلی مردمان کشاورز) و شکرگزاری خداوند است.

نیز «مشق پلتان» یا «پیل تنان» با آن حرکات پرهیمنه و هیبت پا‌ها و ریتم سنگین بازیگران برای مواجهه با سختی‌ها و حتی مبارزه با دشمن بوده است که استاد کیانی به زیباترین وجه، آن را در چند نمایش بین المللی در کشور‌های اروپایی و آسیایی به نمایش گذاشته است. نیز رقص «حتن» به معنای کنام یا بیشه شیران، نمایش همراهی گروهی و همدلی بازیگران برای دستیابی به اعتدال روحی و قوت جسمی و تندرستی است که استاد کیانی آن را نیز با تعداد ۵ تا ۷ بازیگر و گاه بیشتر به نمایش درآورده است.
 
این بازی‌های آیینی که ریشه در اعصار دور دارد، به واقع ترجمان خواست ها، آرزو‌ها و نوع زندگی مردم ایران زمین خاصه جلگه جام در طول تاریخ بوده است. اگر همت این مرد و دوستان و یاران صبورش در این چهل ساله نمی‌بود، تاکنون این بازی‌ها به فراموشی سپرده می‌شد. همان گونه که متأسفانه تاکنون بسیاری از بازیگران و نوازندگان و خنیاگران این منطقه در محاق خاموشی و فراموشی فرو رفته اند. استاد کیانی هم دردمند این فراموشی است.

در مصاحبه‌ای که پیش‌تر با استاد کیانی داشتم و در کتاب پاژ چاپ شد، از حال و هوای حتن پرسیدم و چوب بازی و معرفتی که در این جست وخیز‌های سماع گونه پنهان است. استاد کیانی به حوصله از تک تک حرکات گفت، از سماع راست تا ستایش آفریدگار طبیعت.
هر حرکت را که نماد و نشانه‌ای از زیستن و عشق و نیایش بود به زیبایی شرح داد و آنگاه به جوایز نفیس و ارزنده‌ای که در جشنواره‌های بین المللی به ویژه در شرق دور و سپس در اروپا (فرانسه) کسب کرده بود خیره شد. نم اشکی برگونه هایش نشست. نتوانست از استادان گران مایه و بلند قدری که در تصاویر همراه او بودند چیزی بگوید. من در آن میانه استاد شجریان را شناختم و تنی چند از بلندآوازه‌های موسیقی اصیل و سنتی ایران را.
 
وقتی فرزند استاد به خوش رویی برایم چای آورد، تازه متوجه شدم که او در این خانه ساده و محقر در حاشیه شهر تربت جام با همه عظمت هنری چقدر خانواده خویش را در رنج و زحمت پذیرایی از میهمانان ساخته، میهمانانی که گاه و ناگاه از هر سوی کشور و حتی خارج از کشور به دیدارش می‌آیند و سخنی می‌شنوند و عکسی می‌گیرند و می‌روند. چه در موقع مسئولیت و چه بعد آن، هر وقت به استاد سر زدم نگاه و رفتارش یکسان بود. او هرگز دچار پست و مقام کسی نمی‌شود.
 
همه را دوست و بنده خدا می‌داند. عجب‌تر این است که حتی در حال بیماری از کسی گله نمی‌کرد و نمی‌پرسید که اصحاب فرهنگ و هنر کشور، همان‌ها که روز‌هایی نام و نشان استاد کیانی را با افتخار از تریبون‌ها اعلام می‌کردند و مقام برتر او را در بین بازی‌های آیینی دنیا یادآور می‌شدند، اکنون کجایند. استاد کیانی اگر نبود، امروز نشانی از اعتلای هنر موسیقی محلی و خاصه بازی‌های آیینی ما در کشور هم نبود، چه رسد به سطح دنیا!

هرچند استاد در حکایات خود از همراهان صبور و عاشقش و نوازندگانی گران قدر، چون استاد نی نواز و ... هم نام می‌برد، لیکن همه می‌دانستیم که این مهره‌های گران بهای گردن بند هنر را ریسمان عشق اصیل اوست که در کنار هم جمع آورده و با آن جمع در جهان شگفتی آفریده.

در اوصاف هنر جهان از استاد شنیدم که در چین و مغولستان نیز شبیه برخی آهنگ‌ها و بازی‌های ما هست. این نکته هم اصالت اسطوره‌ها و آیین‌های ایرانی را می‌رساند. چنان که شعر ما نیز تا اقصانقاط جهان را دویده و در هرکجا جوانه‌ای زده است. در مصاحبت استاد محمد فاروق کیانی از بازی او و یارانش با نوازندگی بزرگان خنیاگری، چون استاد پورعطایی و ... نیز شنیدم از اجرای تلویزیونی سال ۱۳۴۵، قبل از تولد خیلی از ما!

اکنون که از او قصه می‌کنم، جای خالی توجه و حرمت گزاری مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد را به ایشان و اهل هنر خطه جام که همیشه زینت بخش غالب مراسم و جشنواره‌های کشوری و بین المللی بوده اند و هستند، به خوبی حس می‌کنم. دلم می‌خواهد به پاس آن سال‌ها که استاد کیانی جوانی خود را بر سر اعتلای این هنر نهاد و دیگر خنیاگران و خوانندگان و نوازندگان این دیار در راه زنده نگاه داشتن این رسوم موی سپید کردند، بزرگان نیز از توجه بایسته مادی و معنوی دریغ نکنند. اهالی هنر را شغلی دیگر جز دلدادگی به هنرشان نیست. این عشق نباید قاتل جانشان بشود اگر قاتق نانشان نشده!
گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
آخرین اخبار پربازدیدها چند رسانه ای عکس
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->