صبر، مقاومت فعال در برابر فساد است | حضرت زینب (س)، الگوی عملی ادبیات مقاومت و پایداری

مرتضی انفرادی در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز، به تبیین دقیق مفهوم محوری صبر در دستگاه فکری و عملی اهل بیت (ع)، به‌ویژه در سیره نورانی حضرت علی بن موسی الرضا (ع)، پرداخت.

وی با تأکید بر تحول معنایی این واژه از «انفعال» به «مقاومت»، بیان کرد: صبر از دیدگاه ائمه اطهار (ع) به معنای پایداری فعال در مسیر تکامل و مبارزه است، نه صرفاً تحمل و تسلیم‌‌شدن.

انفرادی به منبع و جایگاه رفیع صبر در متون دینی اشاره کرد و گفت: صبر در ادبیات دینی به‌ویژه در فرهنگ اهل بیت (ع) بسیار مورد توجه بوده است. معصومین (ع) در سیره گفتاری و رفتاری خود به صورت مکرر به تبیین این واژه پرداخته‌اند و شاهدیم که در آیات قرآن نیز، صبر و مشتقات این کلمه، بیش از صد بار به کار رفته است.

نقش محوری صبر در کمال ایمان و تمسک به سیره ائمه (ع)

مدیر گروه مطالعات اجتماعی اعتاب مقدس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به دستور صریح قرآن، آیه ۱۵۳ سوره بقره را محور سخنان خود قرار داد و اظهار کرد: خداوند متعال در این آیه می‌فرمایند «یا‌ ایها الذین آمنوا استعینوا بالصبر و الصلاة ان الله مع الصابرین» (ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از صبر و نماز یاری بجویید، که خداوند با صابران است).

وی در ادامه، این مفهوم را به سیره امام رضا (ع) مرتبط ساخت و افزود: از امام رضا (ع) روایتی نقل شده که آن حضرت صبر را یکی از پایه‌های اساسی و عوامل اصلی کامل شدن ایمان بیان فرمودند. همچنین، در روایتی دیگر، آن حضرت با اشاره به ریشه عمیق این فضیلت در خاندان نبوی، می‌فرمایند «ما اهل بیت صبر را از آل ایوب به ارث برده‌ایم». این اشاره نشان‌دهنده آن است که صبر برای اهل بیت (ع)، یک میراث نبوی و یک صفت ذاتی در مسیر امامت و هدایت بوده است.

در ادامه حتما بخوانید حضرت زینب (س)، معمار عقلانیت مقاومت در تاریخ تشیع

تفسیر رهبری از «صبر انقلابی» و تجلی آن در سیره حضرت زینب (س)

انفرادی به تحلیل مقام معظم رهبری از مفهوم صبر پرداخت و بیان داشت: در تفسیر و تبیین مفهوم صبر در سیره اهل بیت (ع)، مقام معظم رهبری این واژه را به معنای مقاومت مستمر و پویا می‌دانند. ایشان صبر را مقاومت انسان در راه تکامل در برابر انگیزه‌های شرآفرین، فساد‌آفرین و انحطاط‌آفرین تبیین فرموده‌اند و به طور کلی، ایشان صبر را به معنای مقاومت تفسیر می‌کنند، نه تسلیم شدن یا انفعال در برابر سختی‌ها.

وی در ادامه، مصداق بارز این «صبر مقاومت‌گونه» را حضرت زینب کبری (س) معرفی کرد و گفت: مفهوم صبر فعال و مقاومت، به بهترین و کامل‌ترین شکل ممکن در سیره عملی و رفتاری حضرت زینب (س) است تا جایی که آن حضرت به حق، به عنوان بانوی صبر و‌ ام‌المصائب معرفی شده‌اند.

مدیر گروه مطالعات اجتماعی اعتاب مقدس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی تأکید کرد: صبر و پایداری ایشان در برابر تمام سختی‌ها و مصیبت‌های عظیم کربلا، در کنار خطبه‌های کوبنده و روشنگرانه آن حضرت در مقابل دشمنان در کوفه و شام، ادبیات مقاومت و صبر را به معنای مبارزه‌ای آگاهانه و مستمر بخشید.

وی در پایان یادآور شد: حضرت زینب (س) پس از واقعه کربلا و ایفای رسالت خود در پیام‌رسانی عاشورا، بنا بر نقل مشهور، در ۱۵ رجب سال ۶۲ هجری قمری، یعنی تقریباً یک سال پس از شهادت برادر شهیدشان، حضرت امام حسین (ع)، به دیدار حق شتافتند.