به گزارش شهرآرانیوز، محمدعلی نعمتنژاد، در سیوپنجمین اجلاس رسمی شورای اسلامی استان خراسان رضوی که امروز (۲۶ بهمن ۱۴۰۴) در تالار شهر مشهد برگزار شد، اظهار کرد: استان خراسان رضوی با ۱۱۶ هزار کیلومترمربع، ۷ درصد مساحت کشور و ۸ درصد جمعیت کشور را شامل میشود. ۷۴ درصد مساحت این استان خشک و ۲۶ درصد آن نیمهخشک است.
وی بیان کرد: ما ۳۷ محدوده مطالعاتی و ۳۷ دشت در استان داریم که ۳۴ دشت ممنوعه و ممنوعه بحرانی بوده یعنی تعادل آبخوانهای ما به هم خورده و استفاده از سفرههای آب زیرزمینی بیش از تغذیه آبخوانها است. ما سالی یک میلیارد مترمکعب بیش از ظرفیت آبخوانها آب برداشت میکنیم. روند رو به افزایش جمعیت در استان یکی از چالشهای اصلی است.
مدیرعامل شرکت آبمنطقهای خراسان رضوی افزود: مشهد در سال ۱۳۳۵، تعداد ۲۲۰ هزار نفر و در سال ۱۳۴۷ نزدیک به ۴۰۰ هزار نفر جمعیت داشت که در سال ۱۳۴۸، وزارت نیرو و شرکت آب آن زمان، دشت مشهد را از توسعه و برداشت آب منع کردند. امروز نزدیک به ۴ میلیون نفر روی همین آبخوان نشستهاند و ۷۰ درصد صنعت استان را روی همین آبخوان مستقر کردیم. در واقع الان وسط بحران و تنش آبی قرار داریم.
وی خاطرنشان کرد: براساس شاخص، اگر سرانه هر نفر از ۱۷۰۰ مترمکعب در سال کمتر شود، تنش آبی و از ۱۰۰۰ مترمکعب کمتر شود، بحران است. سرانه آب تجدیدپذیر استان به ازای هر نفر به ۵۷۵ مترمکعب و در مشهد به ۱۴۷ مترمکعب در سال رسیده که دیگر از تنش و بحران گذشتیم. وضعیت دشتهای استان اینگونه بوده و تنها دشت کلات و درگز ما سرانه آب تجدیدپذیر بیشتری دارند. در سایر شهرستانها، سرانه آب تجدیدپذیر زیر هزار مترمکعب یعنی در شرایط بحران است.
نعمتنژاد با بیان اینکه امسال وضعیت بارندگی ما نسبتبه سال گذشته و بلندمدت بهتر بوده است، عنوان کرد: به طور متوسط میزان بارندگی در استان در سال گذشته، ۶۲ میلیمتر بوده و امسال به ۱۰۰ میلیمتر رسیده، بارندگی ما در بلندمدت نیز ۷۶ میلیمتر بوده که مناسبتر از گذشته است. ما برای تأمین آب در قوچان و مشهد از آب سد استفاده میکنیم که تا این لحظه، ورودی نداشتیم و تمام سدهای آب شرب ما مخصوصاً در شهر مشهد وضعیت بسیار نگرانکنندهای دارند.
وی گفت: یکی منابع تأمین آب، چاهها هستند. ما ۱۶ هزار چاه مجاز داریم که ۱۰ هزار چاه کشاورزی و مابقی بهداشت، صنعت، خدمات و فضای سبز است. اکثر چاههای کشاورزی استان در حدود ۹۹ درصد به کنتور هوشمند و کنتورهای حجمی مجهز شدند. ما ۶۰۰۰ چاه غیرمجاز شناساییشده داریم، اما قطعاً این آمار بیشتر است. از سال ۹۲ تا امروز، ۲۱ هزار و ۵۳۶ حلقه چاه غیرمجاز انسداد یافته و ۴۵۰ میلیون مترمکعب آب به سفره برگشته است.
مدیرعامل شرکت آبمنطقهای خراسان رضوی با اشاره به اینکه در شهرستان مشهد بابت تأمین آب شرب نگرانی داریم، تصریح کرد: برای این منظور، پروژههایی برای تأمین آب داریم که تا سال ۱۴۲۰ برنامهای را تنظیم و تهیه کردیم. جمعیت مشهد تا سال ۱۴۲۰ به ۷ میلیون نفر خواهد رسید و نیاز آبی ما ۳۹۶ میلیون مترمکعب خواهد بود. محل تأمین این میزان آبهای زیرزمینی، چاهها، سدها و پروژههایی برای تأمین این حجم آب است.
وی ادامه داد: منابع موجود تأمینکننده آب شرب ۵۷۵ حلقه چاه، چهار سد و سد شوریجه در حال ساخت، دو رشته قنات، دو چشمه و پروژههای میانمدتی در این حوزه تعریف شده که انتقال پساب، انتقال آب از یال شمالی هزارمسجد و سد شوریجه بوده که این سد در حال احداث است و آبگیری آن در سال آبی جاری انجام خواهد شد. پروژههای بلندمدت ما نیز شامل انتقال آب از دریای عمان، دریای خزر و خارج از کشور از تاجیکستان، افغانستان و ترکمنستان است. ما پروژههای اضطرار هم داریم که در مواقع ضروری انجام میشود.
نعمتنژاد با بیان اینکه بالادست سد دوستی یکی از مباحث ما است، عنوان کرد: ما حدود ۵۰ درصد آب شرب مصرفی شهر مشهد را از سد دوستی تأمین میکردیم که متاسفانه در چند سال گذشته خشکسالی و همچنین اقدامات کشور افغانستان در بالادست سد دوستی، آورد سد را کاهش داده و سد دوستی را از دست خواهیم داد، مگر اینکه اقداماتی در حوزه دیپلماسی اتفاق بیفتد.
مدیرعامل شرکت آبمنطقهای خراسان رضوی بیان کرد: امسال خصوصاً در مشهد برای پیک مصرف تابستان ۱۱ هزار و ۶۷۵ لیتر بر ثانیه نیاز آبی داشته باشیم در حالی که ۱۴ هزار مترمکعب باید تحویل آبفای مشهد دهیم. براساس اقدامات مدیریت مصرف، پیک مصرف ما در تابستان ۱۴۰۳، ۱۲ هزار و ۹۴۰ لیتر و در تابستان ۱۴۰۴، ۱۱ هزار و ۳۳۵ لیتر بوده که ۱۶۰۰ لیتر کمتر مصرف شده است. تمام منابع در اختیار ما با شرایط بدبینانه که الان سدها صفر میشود، ۵۸۵۰ لیتر ظرفیت تولید خواهیم داشت و ۵۸۰۰ لیتر دیگر ناترازی داریم.
وی اضافه کرد: در شرایط بدبینانه اگر ورودی به مخازن سدها نداشته باشیم، ۵۰ درصد شهر مشهد را باید نوبتبندی کنیم. در سایر شهرها نگرانی وجود ندارد. ما کمترین سرانه و هدررفت را در کشور داریم. ۶۳ درصد مشترکین مشهد زیر الگوی مصرف قرار دارند.
نعمتنژاد درخصوص پروژه انتقال آب از هزارمسجد گفت: براساس آمار بهروز شده ۱۶۵ میلیون مترمکعب آب از کشور از یال شمالی هزار مسجد خارج میشود که ۸۲ میلیون مترمکعب حقابه جمهوری اسلامی ایران است. این پروژه قرار است ۵۱.۲ میلیون مترمکعب آب برای مشهد تأمین کند. چهار سازه آن که با قیمت امروز ۳۰ همت هزینه دارد، ساخته شده و تنها خط انتقال آن مانده است.
مدیرعامل شرکت آبمنطقهای خراسان رضوی افزود: ما در این پروژه باید سه اصل را رعایت کنیم، اول اینکه قرار نیست حقابه مردم را برداریم، دوم اینکه با ترکمنستان پروتکل داریم و باید رعایت کنیم و سوم اینکه نیاز مردم منطقه را در این پروژه دیدیم تا آب مورد نیاز آنها را تأمین کنیم.