ادامه حیات پرشور آثار هنری در دوران جنگ و بحران‌ها | جنگ نمی‌تواند خلاقیت و تعهد هنرمند را خاموش کند

به گزارش شهرآرانیوز؛ هنرمند در دوران صلح، آینه‌ای است که زیبایی‌ها و کاستی‌های جامعه را منعکس می‌کند؛ اما در زمان جنگ، رسالت او دگرگون می‌شود و به یک مأموریت حیاتی تبدیل می‌گردد. هنرمند دیگر صرفا یک خالق نیست، بلکه نگهبان حافظه، صدای وجدان و حافظ حقیقت است.

خلق آثار هنری زیر سایه تهدید، اثبات می‌کنند که تخریب فیزیکی هرگز نمی‌تواند شور خلاقیت و تعهد هنرمند به ثبت زنده تاریخ و تزریق معنا به رنج‌ها را خاموش سازد. رسالت هنرمند امروز، خلق نیست، بلکه شهادت دادن از طریق زیبایی است. در همین راستا شهرآرا گفت وگویی با هنرمندان در طیف‌های مختلف هنری دارد تا آن‌ها از رسالت هنری خود بگویند.

توقف ناپذیری تولید هنری در گذر زمان

مجتبی ذبیحی، رئیس انجمن مربیان سرود در مشهد، در تشریح این پدیده بیان کرد: تولید آثار هنری در هیچ برهه‌ای از تاریخ معاصر متوقف نشده است؛ بلکه در هر شرایط محیطی و اجتماعی، این آثار شکلی مقتضی یافته و به عنوان عاملی مؤثر در جامعه عمل می‌کنند.

در شرایط جنگ نابرابر جاری در کشور، تولیدات میدانی مانند سرود و نماوا و...، نقش بسیار حیاتی در تثبیت روحیات ایفا می‌کنند. این تولیدات غالبا لحظه‌ای و اقتضایی، همواره در جریان بوده‌اند؛ نظیر آنچه در پی شهادت سردار سلیمانی یا رئیس جمهور شهید، آیت ا... رئیسی، در قالب سرود و نماوا در سطح مشهد سامان دهی شد.

وی افزود: در حوزه سرود، به دلیل حضور فعال و دائمی گروه‌های جهادی و انقلابی، دغدغه‌ای از منظر سازمان دهی نداریم. با وقوع وقایع تلخ اخیر، تمامی این تشکل‌ها آمادگی کامل خود را برای مشارکت در سهم هنری خویش اعلام کردند تا فرایند تولید آثار به سرعت به جریان بیفتد. ما همچنین بر اجرای برنامه‌های پاتوقی و میدانی در کانون‌های تجمعی مردم، اعم از مساجد و میادین شهر، تمرکز ویژه‌ای داریم.

هنر به مثابه عامل تقویت کننده روحیه عمومی

رئیس انجمن مربیان سرود در مشهد نقش تولیدات هنری در برهه‌های حساس را چنین توصیف کرد: قطعا تولیدات هنری قادرند در شرایط بحرانی و جنگی، نقش جریان ساز ایفا کنند. بسیاری از رویدادها، چه در ساحت فاجعه و چه در عرصه پیروزی، بهترین بازتاب خود را در قالب هنر پیدا می‌کنند. هر رشته هنری، از جمله سرود، گرافیک، موسیقی و حتی آثار تصویری که با رویکرد حماسی تولید شوند و به سمع و نظر مردم برسند، گامی مثبت و اساسی درراستای تقویت روحیه عمومی خواهند بود.

وی با تأکید بر پیشگامی شهر مشهد در این عرصه، بیان کرد: در روز‌های اخیر، چندین جلسه حضوری و مجازی با هنرمندان حوزه‌های گوناگون برگزار شد تا بتوانیم با یک رویکرد منسجم، تولیداتی با استاندارد‌های کیفی مطلوب خلق کنیم. ما بر این باوریم که عمق ارتباط مؤثر میان مردم و هنر، از طریق همین آثار شکل می‌گیرد؛ به گونه‌ای که در فضای مجازی، انتشار گسترده همین محتوای هنری موجب جلب توجه عمومی می‌شود. کار‌های گروهی همچون سرود، که ترکیبی از شعر، آهنگ سازی و تنظیم است، چندین وجه تخصصی را به طور هم زمان فعال می‌سازد.

همسویی فراگیر هنری و تولیدات بلندمدت

ذبیحی در ادامه به هم بستگی هنرمندان پس از فقدان چهره‌های شاخص اشاره کرد: پس از شهادت رهبر معظم انقلاب، شاهد رفع هرگونه دودستگی در حوزه تولید آثار بودیم و همه نیرو‌های هنری بسیج شدند.

نکته مثبت این بود که تماس‌های متعددی از تیم‌های مستندساز و استودیو‌هایی دریافت کردیم که پیش از این لزوما خود را در دایره جریان انقلابی تعریف نمی‌کردند، اما اکنون برای تولید اثر فاخر درباره شخصیت آن عزیز فقید، درخواست همکاری دادند. این جلوه‌های بصری هنری، چه در قالب پوستر و نقاشی، در سر در مساجد و مراکز فرهنگی نمود عینی یافته است.

وی گفت: هنرمندان رسالت خود را در بازتاب آنچه در درونشان جوانه می‌زند، متجلی می‌سازند؛ این صداقت ذاتی موجب می‌شود که «هرآنچه از دل برآید بر دل نشیند». تولیدات هنری درباره شخصیت والای رهبر معظم انقلاب، محدود به مقطع زمانی خاصی نخواهد بود و استمرار خواهد یافت. در شرایط کنونی که شاهد رشادت‌های نیرو‌های انقلابی هستیم، شاید تولیدات بیشتر به حوزه حماسی و دستاورد‌های جنگ معطوف گردد، اما جریان تولید اثر برای این چهره ماندگار همیشگی است.

با توجه به ابعاد شخصیتی ایشان، قطعا شاهد تولیدات باکیفیت و اثرگذار خواهیم بود؛ این جریان متوقف نمی‌شود و با توجه به حضور ایشان در رویداد‌های مهم سطح جامعه، این خاطرات تکرار خواهند شد؛ مثلا در آستانه سال تحویل یا دیدار شاعران در شب میلاد امام حسن مجتبی (ع)، بازتاب این رویداد‌ها در قالب هنر تکرار خواهد شد.

مساجد و میادین شهر به مثابه پاتوق‌های هنری

ذبیحی درباره ضمانت اجرایی تولیدات در شرایط اختلالات زیرساختی بر اهمیت تشکل‌های محلی تأکید کرد: ایجاد گردهمایی‌های هنری که به همفکری بین هنرمندان منجر شود، در شرایط موجود نقشی حیاتی دارد. هنگامی که اینترنت قطع است و کانال‌های ارتباطی مختل می‌شوند، مساجد و بستر مساجد در محلات می‌توانند فضای تشکیلات دهی لازم را هم برای مردم و هم برای هنرمندان فراهم آورند؛ تا پاتوق هنری محله به جریان بیفتد. در کنار کارکرد مساجد، میادین عمومی شهر نیز فرصتی ایده آل برای حضور هنرمندان و ارائه مستقیم آثار هنری در قالب اجرا‌های میدانی فراهم می‌آورند.

تأملی بر نقش آینه در هنر انقلابی

حسین نژادموسی، دبیر انجمن فیلم سازان انقلاب اسلامی خراسان، انسجام در مدیریت فرهنگی را کلید اصلی برای جریان سازی مؤثر هنری در دوران بحران‌ها دانست. او بیان کرد: وظیفه خطیر هنرمندان در شرایط کنونی، بازتاب اصیل واقعیت‌های درونی جامعه و تدوین یک راهبرد فرهنگی واحد برای خلق آثار عمیقا تأثیرگذار است.

نژادموسی با استناد به جمله‌ای منسوب به شهید آوینی که مستندساز را به آینه تشبیه می‌کند، جایگاه هنر را تبیین نمود: آینه تنها نور و باطن را منعکس می‌کند و قابلیت بازنمایی تاریکی، زشتی و پلیدی را ندارد.

وی هنرمندان فعال در حوزه‌های سینما و هنر‌های تجسمی را موظف دانست که این اصل را به عنوان هدف غایی آثار خود در نظر بگیرند.

الزام به بازنمایی اصیل واقعیت‌های موجود

دبیر انجمن فیلم سازان انقلاب اسلامی خراسان، صداقت در بازنمایی را مهم‌ترین ویژگی در تولید محتوا برشمرد. او گفت: واقعیت عینی مردم، رزمندگان و تمامی ایرانیان عاشق کشور، جلوی چشم همگان است. تأکید اصلی بر این بود که «نور الهی و نور واقعی» نهفته در وجود و عملکرد آحاد جامعه، باید بدون هیچ گونه دخل و تصرف یا تحریفی در اثر هنری متجلی گردد؛ تحقق این امر، بخش اعظم مأموریت هنرمند را به انجام می‌رساند.

استراتژی ضرورت: هماهنگی در تولید محتوا

نژادموسی در پاسخ به چگونگی ایجاد جریان هنری در مقطع کنونی، سیاست گذاری کلان را امری حیاتی خواند و بیان کرد: این امر نیازمند راهبری فرهنگی و مدیریتی منسجم است تا هنرمندان در مسیر تولید محتوایی واحد و یکپارچه هماهنگ شوند.

وی به فعالیت‌های هماهنگ در مشهد اشاره کرد که طی آن، اتاق‌های فکر نهاد‌های فرهنگی مختلف فعال شده و آثاری همسو تولید می‌شوند که انتظار می‌رود از طریق رسانه‌های ملی مانند تلویزیون به طور گسترده منتشر شوند.

در ادامه حتما بخوانید شب شعر و موسیقی رهبر شهید در برج آزادی

فرهنگ؛ فراتر از مقاطع و نیازمند برنامه ریزی آتی

وی با انتقاد از نگاه کوتاه مدت، بر تداوم فعالیت‌های فرهنگی تأکید کرد و افزود: کار فرهنگی مقطعی نیست و با تک محصول یا تک برهه محقق نمی‌شود؛ باید مجموعه‌ای و ادامه دار باشد. نژادموسی ضمن پذیرش کوتاهی‌های گذشته، این وضعیت را مایه ناامیدی ندانست و بر اهمیت آینده نگری تأکید کرد. به گفته این فعال هنری در شرایط فعلی که بحران و جنگ حکم فرماست، کار‌های ضربتی ضروری است؛ اما هم زمان باید برای فردای جنگ و روایت سال‌های آینده نیز از اکنون اندیشید. این امر نیازمند برنامه ریزی است و باید از حال آغاز شود.

تأکید بر نوآوری و پیوند با مخاطب

نژادموسی همچنین بر ضرورت نوآوری در بیان هنری و استفاده از زبان روز برای نزدیکی به مخاطب تأکید کرد. وی معتقد است هنر انقلابی نباید در قالبی کهنه و تکراری محصور شود، بلکه باید با خلاقیت و ابتکار، مفاهیم عمیق را به گونه‌ای منتقل کند که برای نسل امروز قابل فهم و تأثیرگذار باشد.

وی توجه به نیاز‌ها و دغدغه‌های مخاطب و ایجاد ارتباطی دوسویه را از عوامل کلیدی در موفقیت آثار هنری دانست.

لزوم حمایت از هنرمندان جوان

دبیر انجمن فیلم سازان انقلاب اسلامی خراسان، بر اهمیت حمایت از هنرمندان جوان و فراهم کردن بستر‌های لازم برای رشد و شکوفایی استعداد‌های نو تأکید کرد. وی ابراز امیدواری کرد که با اجرای راهبرد‌های فرهنگی منسجم و حمایت همه جانبه از هنرمندان، شاهد تولید آثار فاخر و تأثیرگذار هنری باشیم که بتواند در انتقال مفاهیم ارزشی و انقلابی به نسل‌های آینده نقش بسزایی ایفا کند.