دور زدن محاصره دریایی پوشالی آمریکا از دروازه شرقی کشور

به گزارش شهرآرانیوز؛ فعالیت کریدور ترانزیتی ایران-پاکستان به طور رسمی آغاز شده و اولین محموله‌های صادراتی از پاکستان و از طریق این مسیر ارسال شده است. اما این خبر در روز‌هایی که آمریکا مدام از محاصره دریایی ایران سخن می‌گوید، چه معنی می‌دهد؟ بازگشایی این راه ترانزیتی در کنار دیگر راه‌ها و مرز‌های زمینی و دریایی ایران، یعنی این محاصره، نمی‌تواند تجارت ایران را خفه کند. چرا؟ چون وسعت ایران و تنوع مرزی، این اجازه را به دشمن نمی‌دهد. 

حتما در این روز‌ها زیاد شنیده‌اید که به طور کلی ایران با ۱۵ کشور هم مرز است و همین موضوع حیله دشمن را خنثی می‌کند. اما بگذارید برای درک بهتر آن کمی با جزئیات بیشتری جغرافیای ایران را مرور کنیم. ایران با سه کشور افغانستان، ترکیه و ارمنستان دارای مرز زمینی، با هشت کشور قزاقستان، امارات، عمان، قطر، عربستان، کویت و روسیه دارای مرز دریایی و با چهار همسایه پاکستان، ترکمنستان، آذربایجان و عراق هم زمان دارای مرز‌های زمینی و دریایی است.   به کشور‌ها و مرز‌ها نگاه کنید. 

با توجه به اینکه بخشی از مرز‌های دریایی ما با همسایگان از طریق دریاچه خزر است، پس نمی‌توان گفت که ما به طور کامل در محاصره دریایی قرار گرفته‌ایم. از طرفی ارتباط ما از طریق مرز خاکی با برخی کشور‌ها مانند پاکستان و عراق که خود دارای بنادر فعالی هستند نیز می‌تواند تا حدود زیادی این فشار را جبران کند.   

البته این‌ها به معنای بی اهمیت بودن مرز‌های دریایی و تجارت از آن طریق نیست، همان طور که‌ می‌دانید، بالای ٨٠درصد تجارت دنیا از طریق دریا انجام می‌شود، بخشی از کالا‌ها به ویژه کالا‌های اساسی در قالب فله جابه جا می‌شوند و حمل این محموله با کشتی‌ها و با ابعاد وسیع است، ازاین رو حمل دریایی اقتصادی‌تر است، اما در شرایط جنگی باید از هر امکانی استفاده کرد.   

خلاصه اینکه ما از شمال به دریای خزر، از غرب به اروپا و آسیای غربی و از شرق به آسیای میانه متصل می‌شویم و با توجه به تعدد کشور‌های همسایه و مرز‌های متنوع، محاصره تنگه هرمز نمی‌تواند ایران را دچار خفگی کند و‌ می‌توان گفت محاصره پذیر نیستیم.

کریدور ترانزیتی ایران -پاکستان، گزینه جایگزین ایران

اما کریدور ترانزیتی ایران- پاکستان چه کمکی به بهبود تجارت در شرایط جنگی می‌کند؟ بگذارید در ابتدا کمی درباره نقشه پاکستان و مرز‌های آن توضیح دهیم. این کشور از جنوب با دریای عمان و اقیانوس هند، از غرب با ایران، از شمال با افغانستان، از شرق با هندوستان و از شمال شرق با چین هم مرز است.

مهم‌ترین ویژگی این کریدور، اتصال آن به چارچوب همکاری‌های اقتصادی چین و پاکستان (سی پک) است. این یعنی؛ از این طریق، ایران می‌تواند از طریق پاکستان به این شبکه متصل شود و در پروژه‌های توسعه‌ای چین در بندر گوادر پاکستان و مسیر‌های جاده‌ای و مرزی، مشارکت کند. به گفته کارشناسان همچنین ایجاد اتصال زمینی میان ایران، پاکستان و چین (سه کشور جنوب آسیا) باعث می‌شود که با دسترسی به شاخه جنوبی، مسیر موازی دریایی، به عنوان یک مسیر جایگزین برای ایران امکان پذیر شود.

بگذارید ساده‌تر توضیح دهیم. این مسیر به عنوان یک مسیر آلترناتیو (جایگزین) برای ایران عمل می‌کند. یعنی اگر مسیر‌های دریایی که از جنوب از طریق (تنگه هرمز، اقیانوس هند و دریای عرب) عبور می‌کنند به هر دلیلی (مانند تحریم ها، مشکلات امنیتی و ...) مسدود یا کُند شوند، ایران می‌تواند از این مسیر موازی برای تجارت و حمل ونقل کالا استفاده کند تا وابستگی اش به یک مسیر واحد کاهش یابد؛ بنابراین به غیر از تجارت دوجانبه، این مسیر می‌تواند به عنوان یک کریدور منطقه‌ای نقش آفرینی کند.

نگاه به مرز‌های شرقی یک انتخاب نیست، یک الزام است

رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی مشهد دراین باره با اشاره به نقش مؤثر ترانزیت در توسعه کشورها، هم از منظر امنیت ملی و هم از جنبه‌های تجاری می‌گوید: ترانزیت که همسایگان می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. در شرایطی که آمریکا و کشور‌های دیگر تلاش می‌کنند ایران را از بسیاری از این مباحث تجاری دور نگه دارند، این مسیر می‌تواند نقش بسیار مؤثری ایفا کند؛ به ویژه برای کشوری مانند پاکستان که با ما اشتراکات زیادی دارد. حتی در جریانات اخیر نیز نقش سازنده پاکستان را مشاهده می‌کنیم.

حسین محمدیان تأکید می‌کند: همان طور که بار‌ها اشاره کرده‌ایم، نگاه به شرق و کشور‌های شرقی، به ویژه افغانستان و پاکستان، یک «انتخاب» نیست، بلکه یک «الزام» است. به ویژه در شرایط فعلی و با توجه به محاصره دریایی، این موضوع روزبه روز پررنگ‌تر می‌شود.

به گفته وی از این کریدور جدید که هم اکنون راه اندازی شده و بخش پاکستان و ایران را دربرمی گیرد، حجم درخورتوجهی از کالا‌ها در همین چند روز اخیر از این مسیر جابه جا شده است. هدف اصلی این مسیر، ترانزیت کالا از بنادر پاکستان به سمت آسیای میانه و افغانستان است. این کالا‌ها شامل صادرات خود پاکستان به این کشور‌ها و همچنین کالا‌های کشور‌های فاقد دسترسی به آب‌های آزاد (مانند ترکمنستان، تاجیکستان و سایر کشور‌های آسیای میانه) می‌شود.

رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی مشهد با اشاره به اینکه قبلا این کشور‌ها می‌توانستند از بندر چابهار استفاده کنند، ادامه می‌دهد: با توجه به محدودیت‌های فعلی، اکنون از بنادر پاکستان بهره می‌برند و کالا‌ها را از طریق این خط ترانزیتی ایران به کشور‌های مقصد حمل می‌کنند.

محمدیان به دیگر ویژگی این کریدور اشاره می‌کند و‌ می‌افزاید: همان طور که در جریان هستید، به دلیل تنش‌های سیاسی اخیر میان افغانستان و پاکستان و بسته شدن مرز‌های این دو کشور، بخش بزرگی از کالا‌هایی که از پاکستان قصد واردشدن به افغانستان را دارد، از همین خط ترانزیتی در ایران و از مرز‌های مشترک ما با افغانستان وارد می‌شود و برعکس، امروز محصولات زراعی زیادی از افغانستان از طریق ایران به پاکستان ترانزیت می‌شود.

وی تأکید می‌کند: این درحالی است که ما با هر دو کشور روابط حسنه‌ای داریم و مرزهایمان باز است؛ این یکی از مزیت‌های کلیدی ماست. این نشان می‌دهد کریدور‌های ترانزیتی در مواردی که بحران بین دو کشور به وجود می‌آید و مرز‌ها بسته می‌شود، به عنوان راهکاری عمل می‌کند تا تجارت بین آن دو کشور تعطیل نشود و از طریق کشور ثالث (ایران) ادامه یابد. این خط ترانزیتی قطعا نقش مؤثری خواهد داشت.

در ادامه حتما بخوانید فرمانده ارتش پاکستان با عراقچی دیدار کرد + فیلم (۲۶ فروردین ۱۴۰۵)

دورزدن محاصره با خطوط ترانزیت ریلی

رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی مشهد با اشاره به اهمیت مسیر‌ها و پروژه‌های ترانزیت ریلی، می‌گوید: در کنار این مسیر ترانزیتی، پروژه ریلی مهمی داریم که از بندر چابهار تا زاهدان این ریل آمده است که به زودی نیز در پروژه بعدی به مشهد متصل خواهد شد. همچنین می‌توانیم خط ترانزیتی را به صورت ریلی تا دریای خزر داشته باشیم.

محمدیان ادامه می‌دهد: در حال حاضر، خط ریلی از چین به سرخس فعال است و ما در حال برنامه ریزی برای افزایش تعداد واگن‌ها هستیم. همچنین در آینده نزدیک زیرساخت‌های سرخس را توسعه می‌دهیم تا حجم کالا‌های جابه جا شده افزایش یابد.

به گفته وی اگر مشکلات خلیج فارس حل شود، خط ریلی به عنوان یکی از خطوط اصلی ماست و همواره مورد توجه ویژه ما از منظر زمانی و امنیتی خواهد بود. ما قطعا این خط ریلی را رها نخواهیم کرد و آن را توسعه خواهیم داد.

خلیج فارس تنها راه ارتباطی ما با دنیا نیست

رئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی مشهد در پاسخ به این سؤال که با توجه به آسیب‌های وارده به چابهار در جنگ اخیر و همچنین بسته شدن تنگه هرمز توسط آمریکا، آیا این مسیر‌ها می‌توانند به دسترسی ما به بنادر دیگر کمک کنند؟ تأکید می‌کند: به نظر من، آمریکا با وجود تمام ادعاهایش، حداقل در قبال ایران تصمیمات نادرستی اتخاذ می‌کند. دلیل این امر آن است که ایران دارای وسعت و مرز‌های مشترک فراوانی با کشور‌های مختلف است؛ به طوری که مردم این کشورها، باوجود مواضع برخی از دولت هایشان، تمایل زیادی به تجارت با ایران دارند.

محمدیان ادامه می‌دهد: به عنوان مثال قطعا بندر کراچی در آینده می‌تواند مسیری برای ورود کالا‌های ایرانی باشد و بندر بصره در عراق نیز می‌تواند به عنوان دروازه‌ای برای ورود و خروج کالا‌ها عمل کند.   به گفته وی اگرچه ممکن است با این محاصره تجارت و بازرگانی چالش برانگیز باشد، اما راهکار‌هایی وجود دارد. به نظر من، تنوع خطوط ترانزیتی (مانند خط ریلی که به چین متصل است و اکنون کالا‌ها از طریق آن به سرخس می‌رسند) نشان می‌دهد که خلیج فارس تنها راه ارتباطی ما با دنیا نیست. این تنوع، کار را برای ما تسهیل می‌کند.