چرا هالیوود مقصر دوباره مُدشدن دوباره سیگارکشیدن است؟

شهرآرانیوز؛ از شان کانری گرفته که در فیلم «دکتر نو» در نقش جیمز باند با خونسردی سیگار روشن می‌کرد تا هامفری بوگارت که میان دود در «کازابلانکا» غرق در فکر بود، سیگار در قاب سینما نمادی کوتاه برای جذابیت، باکلاسی و نوعی خطرپذیری بی‌باکانه بود. پُک‌زدنِ چالش‌برانگیز شارون استون در اتاق بازجویی فیلم «غریزه اصلی» با جمله: «می‌خوای چیکار کنی؟ به جرم سیگارکشیدن دستگیرم کنی؟» این نگرش را به شکلی بی‌نقص به تصویر کشید. برای کسانی که در دهه نود بزرگ می‌شدند، تقریباً غیرممکن بود که تحت‌تأثیر این جذابیت قرار نگیرند، حتی با وجود هشدار‌های سلامتی که همه‌جا به چشم می‌خورد.

سپس موج مخالفت‌ها از راه رسید. به دنبال ممنوعیت سیگار کشیدن در فضا‌های بسته در بریتانیا در سال ۲۰۰۷، روشن‌کردن سیگار چه در پشت صحنه و چه در مقابل دوربین، از نظر فرهنگی به امری ناپسند تبدیل شد. فیلم‌های پرفروش یا بلاک‌باستر که بر گیشه مسلط شدند مانند آثار مارول، «جنگ ستارگان» و «دنیای ژوراسیک» با وسواسی جدی تماماً عاری از هرگونه سیگار بودند و تصور اینکه از ستاره‌های آن فیلم‌ها در حال سیگار کشیدن در ملاء عام عکس گرفته شود، غیرممکن بود.

وقتی رابرت داونی جونیور در سال ۲۰۱۰ اعتراف کرد که دوباره به این عادت روی آورده، این حرکت واقعاً هنجارشکنانه به نظر می‌رسید؛ که البته برای مردی با سابقه حبس، گفتن این حرف معنای زیادی دارد. او بعد‌ها اعلام کرد که سیگار را به نفع رژیم غذایی و مدیتیشن ترک کرده است. استفاده از دخانیات به یکی از معیار‌های درجه‌بندی سنی تبدیل شد؛ دیزنی در سال ۲۰۱۵ سیگار کشیدن را به کلی در فیلم‌هایش ممنوع کرد و پنج سال بعد، بی‌سروصدا سیگارِ شخصیت «گوفی» را از سرویس استریم خود حذف کرد. نتفلیکس نیز در واکنش به اعتراضات پیرامون سریال «چیز‌های عجیب» (Stranger Things)، متعهد شد که نمایش سیگار کشیدن را کاهش دهد. شخصیت جیمز باند با بازی دنیل کریگ که وسواس سلامتی داشت، حتی یک بار هم سراغ سیگار نرفت (شخصیت ۰۰۷ از زمان آخرین حضورِ بدفرجام پیرس برازنان در فیلم «روزی دیگر بمیر»، دیگر روی پرده سیگار نکشیده بود. اما اکنون چیزی تغییر کرده و سیگار بازگشته است.

اگر اسکار را نماد والاترین آرزو‌های هالیوود بدانیم، سال ۲۰۲۶ سال درخشش سیگار بود. دو فیلم تحسین‌شده یعنی «یک نبرد پس از نبردی دیگر» و «گناهکاران» صحنه‌های متعددی از سیگار کشیدن قهرمانان و شروران را به تصویر کشیدند. در خارج از پرده سینما نیز گزارش‌های مهمانی‌های تراز اول نشان می‌داد که این عادت به همان اندازه رایج شده است. گفته می‌شود در مهمانی اسکار مجله «ونیتی فیر»، سیگار در دیس‌های نقره به مهمانان تعارف می‌شد. آنچه زمانی آیینی لرزان و کمی شرم‌آور در پارکینگ‌ها بود، اکنون از جرمی آلن وایت در سریال «خرس» و جنا اورتگا در سریال «ونزدی» گرفته تا سابرینا کارپنتر و کایلی جنر بر روی جلد مجله «ونیتی فیر» در حالی که فندک به دست دارد به قلمرو باکلاس‌ترین چهره‌های دنیای سرگرمی تبدیل شده است. حتی گوئینت پالترو که شاید بتوان او را کاهن اعظم فرهنگِ تندرستی دانست در مراسم رونمایی از برند پوشاک خود، سیگار‌های باریک تعارف کرد.

در ادامه حتما بخوانید چگونه هالیوود از جنگ تأثیر می‌گیرد؟

آمار‌ها نیز این تغییر رویکرد را تایید می‌کنند. طبق گزارش نهاد پژوهشی Truth Initiative، «موارد دخانی» در فیلم‌ها در سال ۲۰۲۳ نسبت به سال قبل از آن ۷۰ درصد افزایش یافته است. بررسی نامزد‌های اسکار ۲۰۲۵ نشان داد که از هر ده فیلم نامزد بهترین فیلم، هشت مورد دارای تصاویر برجسته دخانیات بودند و فیلم «آنورا» که برنده آن سال بود در صدر این فهرست قرار داشت. جست‌و‌جو‌های اینترنتی برای «ژست سیگار کشیدن» در میان جوانان ۱۸ تا ۲۴ ساله ۷۰ درصد رشد سالانه داشته و حساب جدیدی در اینستاگرام به نام Cigfluencers صرفاً برای ثبت تصاویر سلبریتی‌هایی که با استایل سیگار می‌کشند، ایجاد شده است.

لوسی بولتون، پژوهشگر فیلم، این تجدید حیات را تا حدودی به طغیان نسبت می‌دهد؛ نوعی امتناع آزادی‌خواهانه از اینکه به فرد گفته شود چه کاری انجام دهد. او با منطقی خاص خاطرنشان می‌کند که سیگار برقی (ویپ) فاقد وزن سینمایی است. برخلاف سیگار، سیگار‌های الکترونیکی فاقد آن دایره لغات بصری و عاطفی هستند که تنباکو را به ابزاری قدرتمند برای داستان‌گویی تبدیل می‌کرد. مجله تخصصی سرطان‌شناسی Cancerworld نیز در سال ۲۰۲۵ همین مشاهده را انجام داد و با نگرانی خاطرنشان کرد که فیلم‌هایی مانند «اوپنهایمر»، «بروتالیست» و «لی» از سیگار به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت عاطفی شخصیت‌های اصلی خود استفاده کرده‌اند.

اما شاید پای چیز تاریک‌تری هم در میان باشد. برای تاثیرگذارترین چهره‌های نسل زد که شاخص‌ترین‌شان چارلی ایکس‌سی‌ایکس است که در عروسی خودش از مهمانان با سیگار پذیرایی کرد، سیگار کشیدن کمتر به معنای جذابیت ظاهری و بیشتر به معنای نهیلیسم (پوچ‌گرایی) است. این یک طرد عمدیِ فرهنگِ تندرستی و رویگردانی از ادبیاتِ مراقبت از خود و بهینه‌سازی بدن است. آنها نه به خاطر اینکه زیبا به نظر می‌رسد، بلکه به این دلیل سیگار می‌کشند که خودِ «حق انتخاب» برای انجام آن، هدف اصلی است.

همه ما می‌دانیم که سیگار کشیدن مضر و گران است؛ اما سیگار در عین حال یعنی آدری هپبورن در فیلم «صبحانه در تیفانی»، جیمز دین در «شورشی بی‌دلیل» و رنی زلوگر در «خاطرات بریجت جونز». تا زمانی که سینما وجود دارد، سیگار‌ها راه خود را به پرده باز خواهند کرد. وایلد در این باره نیز حرفی برای گفتن داشت: «شرارت، افسانه‌ای است که افرادِ خوب ساخته‌اند تا جذابیّتِ عجیبِ دیگران را توجیه کنند.»