مرجع همیشه مبارز

رضا سلیمان‌نوری -

سید عبدا... شیرازی، مرجع همیشه مبارز
آیت‌ا... سید عبدا... شیرازی در شب یکشنبه 13شعبان 1309 ه.ق برابر با 3 اسفند 1271 ه.ش در بیت آیت‌ا... سید محمدطاهر موسوی از علمای پرنفوذ دوران قاجار دیده به جهان گشود. درس‌های نخستین زندگی را که شالوده شخصیت علمی و معنوی و انقلابی‌اش بود را نزد پدر فرا گرفت. آن هنگام که سنش به 10 سال نرسیده بود بر ادبیات فارسی و فرهنگ اصیل قرآنی تسلط پیدا کرد، اما با جدیت فراوان به تحصیل خود ادامه داد تا به مراحل عالیه رسید و سطح عالی و مقداری از خارج فقه و اصول را در خدمت اساتیدی همچون آیت‌ا... شیخ علی ابوالوردی و آیت‌ا... میرزا محمدصادق مجتهد شیرازی و آیت‌ا... حاج‌شیخ محمدرضا ثامنی شاگردی کرد.
او در ابتدا سال 1330قمری در سن 21 سالگی به دنبال مبارزه پدرش آیت‌ا... سید محمدطاهر، علیه استبداد قاجار و استعمار انگلیس به همراه وی برای مدت شش ماه به سیوند تبعید شد. او پس از گذراندن دوره تبعید و بازگشت به شیراز به درس و تدریس و فراگیری و تربیت طلاب فاضل حوزه علمیه ادامه داد، تا آنجا که استاد بزرگوارش برای وی گواهی اجتهاد صادر نمود و درباره ایشان فرمود: «... آقا سید عبدا... احتیاج به نجف رفتن ندارد». اما با وجود این نوشته در سال 1333 قمری عازم نجف شد تا از محضر مراجع بزرگ وقت آیات آقا سید ابوالحسن اصفهانی و میرزا محمدحسین نائینی استفاده کند.

بازگشت به شیراز
او پس از 13 سال اقامت در نجف سال 1345 قمری به شیراز بازگشت و حوزه دینی شهر را سامان داد. او که ماهیت پهلوی اول را درک کرده بود، با دیگر علمای بزرگ شیراز و اصفهان و قم و به زعامت شیخ عبدالکریم حائری یزدی مؤسس حوزه علمیه قم، به افشاگری و بیدارسازی مردم پرداخت. در چنین مقطعی از تاریخ بود که زمزمه مهیا شدن مقدمات کشف حجاب به گوش‌ ‌رسید و آیت‌ا... شیرازی عازم مشهد شد تا در آنجا با حاج آقا حسین قمی و سیدیونس اردبیلی برای مبارزه با این حرکت شوم مذاکره کند. نتیجه این مذاکرات موضع‌گیری علمای مشهد در برابر اقدامات رضاخانی و واقعه خونین مسجد گوهرشاد بود. پس از این واقعه تعدادی از علمای مشهد از جمله ایشان دستگیر شدند. آیت‌ا... پس از آزادی از زندان رضاخانی، وارد شیراز شد اما با گذشت چند ماه و علنی شدن مسئله‌ کشف حجاب، با توجه به نبود راهی برای قیام و مقابله، هجرت کرد.

عزیمت دوباره به نجف
آیت‌ا... در بازگشت به نجف در مقام عالمی جلیل‌القدر و استادی جامع بر کرسی درس تکیه زد و به پرورش محصلان و مجاهدان همت گمارد. او در این دوران به تلاش علمی در 2 بعد بحث و تدریس، و همچنین تألیف و تصنیف، در سطح گسترده‌ای در نجف ادامه داد. البته همزمان وقایع سیاسی جهان اسلام را پیگیری می کرد که نمونه آن نقش ارزنده ایشان در مواجهه با جنایت تاریخی عربستان سعودی در نابودی قبور مطهره ائمه بقیع(ع) بود. در همین ایام بود که آیت‌ا... اصفهانی با توجه نبوغ علمی و خلاقیت‌های فکری و سیاسی ایشان طی مرقومه‌ای ایشان را به عنوان شخصیت شایسته مرجعیت معرفی کرد و از مردم خواست تا در امور دینی به ایشان رجوع نمایند.

مبارزات آیت‌ا... در عراق
آیت‌ا... با حذف رضاخان از صحنه قدرت و روی کار آمدن پسرش، به افشاگری علیه وی پرداخت. او شاه جوان را مورد تقبیح و نکوهش قرار داده و با عنوان کردن این مطلب که «عاقبت گرگ‌زاده گرگ شود»، مردم را به مقاومت هر چه بیشتر در برابر سلطنت دعوت کرد. او از ملی شدن صنعت نفت حمایت و با ارسال تلگراف شدید‌اللحنی به امینی، نخست‌وزیر وقت، با لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی مخالفت کرد. آیت‌ا... در مبارزات ملت ایران به رهبری امام خمینی، جزو پیشتازترین مراجع تقلید حامی ایشان بود. البته هم زمان از اوضاع عراق نیز غافل نشده و در کنار مرحوم آیت‌ا... آقا سید محسن حکیم در برابر رژیم ضد اسلامی بعث به مبارزه برخاست.

بازگشت به مشهد
آیت‌ا... سال 1354 شمسی در ادامه مبارزه با حزب بعث، تصمیم به مهاجرت از نجف گرفت و بدین گونه در آذرماه 1354 پس از 63 سال اقامت، نجف اشرف را ترک کرد و دی ماه همان سال وارد مشهد شد تا برافراشتن پرچم خدمت به جامعه شیعه را در این خطه بگستراند. ایشان از این تاریخ، به حکم موقعیت، زعامت حوزه علمیه مشهد را در دست گرفت و ضمن پرورش صدها نفر از فضلا و عناصر مبارز، پرچم مبارزه علیه پهلوی را به دوش گرفت و هم گام با امام خمینی به مبارزه علیه این حکومت پرداخت تا با اراده خداوند متعال، انقلاب اسلامی به پیروزی رسید.

از پیروزی انقلاب تا رحلت
آیت‌ا... پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران ضمن گسترش حوزه بحث و درس خود از مسائل جامعه نیز غافل نبود و به طور مثال پس از آغاز جنگ تحمیلی با توجه به شناختی که از حزب بعث داشت، مکرر تأکید می‌فرمود که: «باید رزمندگان دلیر و عزیز ما همچنان بی‌امان به نبرد خود ادامه دهند تا زمینه را برای سقوط رژیم ضد اسلامی و حزب بعث و صدام تکریتی آماده نمایند.» . سرانجام آن مرجع عالی قدر و فقیه همیشه مبارز پس از حدود یک قرن زندگی توأم با برکت برای جهان تشیع ساعت 11:30 شب پنج‌شنبه مصادف با شب اول محرم سال 1405 هجری قمری برابر 5 مهرماه 1363 شمسی در سن 96 سالگی دعوت حق را لبیک گفت و دیدار معبودش را با جان و دل پذیرا شد و روح پاکش به سوی معشوق شتافت و روز بعد پس از تشییعی باشکوه در جوار مرقد مطهر ثامن الأئمه(ع) در کنار مرحوم آیت‌ا... میلانی برای همیشه آرام گرفت.