از اورانیوم تا رآکتور | روایت یک استاد از مسیر هستهای ایران
«شهرآرانیوز-گروه جامعه»، استاد انرژی هستهای و از شاگردان دانشمندان هستهای کشور، در نشست تبیینی «ناگفتههای انرژی هستهای» از مسیر شکلگیری صنعت هستهای ایران، تفاوت وضعیت این صنعت پیش و پس از انقلاب اسلامی، روند ساخت رآکتور آب سنگین اراک و نیروگاه بوشهر و ارتباط فناوری هستهای با صنایع موشکی، ماهوارهای و پزشکی گفت.
مجتبی سالاری|شهرآرانیوز محمدجواد محمدنژاد، استاد انرژی هستهای و از شاگردان دانشمندان هستهای کشور، در نشست تبیینی «ناگفتههای انرژی هستهای» با اشاره به ضرورت شناخت دقیق این صنعت اظهار کرد: وقتی درباره صنعت هستهای صحبت میکنیم، داستان از اورانیوم آغاز میشود و بعد از آن به چرخه سوخت، رآکتور و کاربردهای مختلف این فناوری میرسیم. در این میان، مطالبی نیز از سوی رسانهها، مسئولان و آژانس بینالمللی انرژی اتمی مطرح میشود که باید نسبت به آنها آگاهی داشته باشیم.
وی با اشاره به اهمیت چرخه سوخت هستهای گفت: دانش و فناوری راهبردی در این حوزه در انحصار چند کشور، به تعداد انگشتان یک دست، قرار دارد و ایران نیز یکی از کشورهایی است که توانسته است خود را به این باشگاه هستهای برساند.
مسیر هستهای ایران پس از انقلاب
محمدنژاد با اشاره به وضعیت دانش هستهای ایران پیش از انقلاب اسلامی افزود: پیش از انقلاب اسلامی، دانش هستهای در کشور بیشتر در حد آموزش و دانش اپراتوری بود و مهندسان ایرانی برای کسب دانش به اروپا و آمریکا میرفتند. پس از انقلاب اسلامی و با آغاز این حرکت عظیم، توجه به دانش در کشور افزایش پیدا کرد و این نگاه شکل گرفت که دانش و فناوری مورد نیاز باید در داخل کشور به دست بیاید.
وی ادامه داد: این اتفاق فقط در صنعت هستهای رخ نداد. در صنعت راداری و موشکی نیز همین مسیر طی شد. رادار را باز میکردند، قطعات آن را جدا میکردند، مدارها را بررسی و دوباره طراحی میکردند و با قطعات جدید آن را میساختند. این مسیر، مسیر رسیدن به دانش بود.
این استاد انرژی هستهای با اشاره به فعالیتهای علمی دهههای گذشته اظهار کرد: در دهههای ۷۰ و ۸۰، کارهای مؤثری در حوزه هستهای انجام شد و تستهای اولیه فناوریها شکل گرفت. این اتفاق در مدت کوتاهی رخ نداد، بلکه نتیجه سالها فعالیت علمی و تلاش متخصصان بود.
روایت محمدنژاد از نیروگاه بوشهر
محمدنژاد درباره نیروگاه بوشهر گفت: پروژه نیروگاه بوشهر از زمان سلطنت پهلوی آغاز شده بود. چهار سال با آمریکاییها مذاکره شد، اما حتی در آن دوره نیز اجازه داده نشد که ایران بازیافت سوخت هستهای را در خاک خودش انجام دهد.
وی افزود: موضوع بازیافت سوخت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وقتی سوخت در یک رآکتور مصرف میشود، موضوع زباله هستهای و بازیافت آن مطرح میشود؛ بنابراین مسئله فقط ساخت یک رآکتور نیست، بلکه باید چرخه سوخت را نیز در نظر گرفت.
محمدنژاد با اشاره به ادامه پروژه بوشهر پس از انقلاب اسلامی بیان کرد: پروژهای که در دوره پهلوی آغاز شده بود، بعد از انقلاب ادامه پیدا کرد. تا سال ۶۹ فعالیت دوباره علمی پروژه دنبال شد و در دهههای ۷۰ و ۸۰ اقدامات مؤثری برای تکمیل و راهاندازی آن انجام گرفت.
وی گفت: نیروگاه بوشهر یک رآکتور با ظرفیت حدود هزار مگاوات است و در سالهای فعالیت خود میزان قابل توجهی برق برای کشور تولید کرده است. مجموع تولید برق این نیروگاه به حدود ۸۰ میلیارد کیلوواتساعت رسیده است.
رآکتوری که مهندسان ایرانی ساختند
استاد انرژی هستهای در ادامه به رآکتور آب سنگین اراک اشاره کرد و گفت: رآکتور آب سنگین اراک به چند دلیل مهم بود که یکی از دلایل مهم آن، داخلی بودن طراحی و ساخت آن بود.
محمدنژاد افزود: این رآکتور از خارج از کشور نیامد. چین، پاکستان یا کشور دیگری برای ساخت آن به ایران کمک نکرد. تمام اجزای رآکتور توسط مهندسان ایرانی طراحی شد و شرکتها و گروههای دانشگاهی کشور در ساخت آن نقش داشتند.
وی ادامه داد: ممکن است در یک دستگاه، یک ماده یا قطعه از خارج از کشور وارد شده باشد؛ اما درباره رآکتور آب سنگین اراک، اصل طراحی و ساخت در داخل کشور انجام شد و این مسئله از نظر دستیابی به دانش فنی اهمیت زیادی دارد.
فناوری هستهای فقط تولید برق نیست
محمدنژاد با اشاره به کاربردهای فناوری هستهای در حوزههای دیگر اظهار کرد: فناوری هستهای را نباید فقط در تولید برق خلاصه کرد. این فناوری با صنعت موشکی و ماهوارهای نیز ارتباط دارد؛ زیرا برای فعالیت در این حوزهها به اندازهگیریهایی با دقت بسیار بالا نیاز داریم.
وی افزود: این فناوری به دلیل ریزهکاریها و ابعاد بسیار کوچک، نیازمند اندازهگیریهای دقیق است و همین دانش میتواند در حوزههای مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
از شهید شهریاری تا صنعت موشکی
محمدنژاد با اشاره به یکی از پروژههای مرتبط با شهید شهریاری گفت: در صنعت موشکی باید مشخص شود که آیا داخل سوخت جامد موشک شکافی وجود دارد یا خیر. اگر شکافی در سوخت وجود داشته باشد، هنگام انفجار میتواند باعث ایجاد فاجعه شود؛ بنابراین نیاز به فناوریای بود که بتواند چنین مسئلهای را با دقت بررسی کند.
وی افزود: در همین مسیر، شهید شهریاری مسئولیت پروژهای را برعهده گرفت و این موضوع بخشی از ارتباط دانش هستهای با فناوریهای موشکی بود که امروز میتوان درباره آن صحبت کرد.
کاربردهای هستهای در زندگی روزمره
این استاد انرژی هستهای با اشاره به کاربردهای روزمره فناوری هستهای گفت: اگر امروز به حرم مطهر رضوی بروید، تجهیزات حفاظتی و دستگاههای ایکسری را مشاهده میکنید. همین دستگاهها یک نمونه از فناوری هستهای هستند و بررسی و کنترل تجهیزات مربوط به آنها نیز در ارتباط با سازمان انرژی اتمی انجام میشود.
محمدنژاد ادامه داد: موضوع فقط دستگاه ایکسری نیست. بسیاری از تجهیزات و فناوریهای موجود در کشور به صورت مستقیم یا غیرمستقیم با دانش هستهای ارتباط دارند؛ بنابراین صنعت هستهای یک صنعت محدود به نیروگاه و تولید برق نیست.
مسیر چندساله برای بومیسازی دانش
وی با اشاره به روند توسعه دانش هستهای در کشور گفت: بعد از انقلاب اسلامی، توجه به دانش در کشور بیشتر شد و در دهههای ۷۰ و ۸۰ این حرکت به شکل جدیتری ادامه پیدا کرد. همانطور که در صنعت راداری و موشکی تلاش شد وابستگی به خارج کاهش پیدا کند، در صنعت هستهای نیز همین نگاه دنبال شد.
محمدنژاد با اشاره به نقش دانشمندان کشور اظهار کرد: این مسیر با حضور مهندسان، متخصصان و دانشمندانی دنبال شد که مسئولیت پروژههای مختلف را برعهده گرفتند. شهید شهریاری یکی از دانشمندانی بود که در این مسیر نقش داشت و مسئولیت پروژههای مهمی را پذیرفت.
وی در ادامه درباره اهمیت فناوری هستهای گفت: وقتی از صنعت هستهای صحبت میکنیم، در واقع از یک مجموعه دانش و فناوری سخن میگوییم که از اورانیوم و چرخه سوخت شروع میشود و تا رآکتور، تولید برق و کاربردهای مختلف صنعتی، پزشکی و فناورانه ادامه پیدا میکند.
استاد انرژی هستهای تأکید کرد: رسیدن کشور به این مرحله نتیجه یک اتفاق کوتاهمدت نبود. در طول سالهای مختلف، متخصصان کشور تلاش کردند دانش مورد نیاز را کسب کنند، فناوریها را توسعه دهند و بخشهایی از این صنعت را در داخل کشور طراحی و تولید کنند.
محمدنژاد خاطرنشان کرد: پروژه بوشهر، رآکتور آب سنگین اراک و سایر پروژههای هستهای کشور را باید در همین مسیر دید؛ مسیری که از کسب دانش آغاز شد و در ادامه به توسعه فناوری و تربیت نیروی انسانی متخصص در داخل کشور رسید.
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
