رئیس کمیسیون عمران، حمل‌ونقل و ترافیک شورای اسلامی شهر مشهد مقدس: سال ۱۴۰۴، سال تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و اولویت‌دار است مدیرکل راه‌آهن خراسان رضوی: بیش از ۷۰ درصد قطار‌های مسافری کشور در نوروز ۱۴۰۴، در مسیر‌های منتهی به مشهد تردد کردند درباره مجسمه‌های قدیمی ساخته شده توسط غلامرضا رحیم‌زاده‌ارژنگ | تندیس‌های گم‌شده آقای ارژنگ بازدید بیش از ۱۳ هزار نفر از خانه داروغه مشهد در نوروز ۱۴۰۴ تأکید عضو شورای اسلامی شهر مشهد بر اتمام عملیات حفاری خطوط مترو در سال ۱۴۰۴ اسکان موقت و اضطراری بیش از ۹۲ هزار نفر در مشهد در تعطیلات نوروز ۱۴۰۴ هوای کلانشهر مشهد امروز آلوده است (۱۶ فروردین ۱۴۰۴) نگاهی به حال و هوای شهر مشهد در نوروز ۱۴۰۴ | بهار تمام عیار عزم مدیریت شهری برای زمینه‌سازی و تحقق «سرمایه‌گذاری برای تولید» پایان باشکوه نورنما در مشهد | خاطره‌ای فراموش‌نشدنی از یک جشن خانوادگی برای ۱۵ هزار زائر و مجاور خرابی تاب در شهربازی بوستان غدیر مشهد؛ ۴ مصدوم و تعلیق فعالیت (۱۵ فروردین ۱۴۰۴) اقدامات فرهنگی و هنری مشهد باید در شأن شهری بین‌المللی باشد | برگزاری رویداد «نورنما» با مشارکت ۲۰۰ هنرمند مشهدی ادامه روند عملیات اجرایی پروژه احداث سطح سوم تقاطع خیام مشهد (۱۵ فروردین ۱۴۰۴) افزایش حداقلی قیمت بلیت اتوبوس در مشهد تصویب شد (۱۵ فروردین ۱۴۰۴) جمع‌آوری ۱۴۹۰ تن زباله از منطقه ثامن مشهد در ایام نوروز زائران خروج از مشهد را به ساعات پایانی تعطیلات نوروز موکول نکنند بازگشت محدودیت‌های ترافیکی مشهد به روال عادی از ۱۶ فروردین ۱۴۰۴ شهردار مشهد خبر داد: کاشت ۱۸۰ هزار گل لاله در پارک‌های شهر به مناسبت برگزاری کنگره ۱۸ هزار شهید استان استاندار خراسان رضوی: مشهد در طراحی فضای سبز و پاکیزگی در کشور الگو بوده است | پیش‌بینی حضور ۶.۵ تا ۷ میلیون نفری زائران در مشهد شهردار مشهد مقدس: پروژه اتصال بولوار امام‌خمینی‌(ره) به بولوار نماز تا خرداد ۱۴۰۴ به بهره‌برداری می‌رسد+ فیلم آلودگی هوا در ۵ منطقه کلانشهر مشهد (۱۴ فروردین ۱۴۰۴)
سرخط خبرها

ابعاد اجتماعی فراموش‌شده در طرح‌های تفصیلی شهری

  • کد خبر: ۸۸۱۲
  • ۲۱ آبان ۱۳۹۸ - ۰۶:۲۸
ابعاد اجتماعی فراموش‌شده در طرح‌های تفصیلی شهری
حمید مسعودی پژوهشگر اجتماعی جهاد دانشگاهی
باور به یک برنامه‌ریزی شهری منسجم و منظم اجتناب‌ناپذیر است. شهر‌ها بدون برنامه‌های کوتاه و بلندمدت درگیر مسائل و مشکلات بسیاری خواهند شد و قدر مسلم هزینه‌های جبران‌ناپذیری را بر دوش مردم و مدیران شهری خواهند گذاشت. شهر‌هایی که به برنامه‌ریزی توجه می‌کنند، توسعه متوازن دارند و کیفیت زندگی شهری را نیز تضمین می‌کنند. امروزه شهر‌ها از طرح‌های مطالعاتی چندی بهره می‌برند؛ طرح‌های جامع که اصول و راهبرد‌های اساسی شهر، پهنه‌بندی‌ها و کاربری‌های مختلف شهری را پیشنهاد می‌دهند، در رأس آن قرار دارند. در مرحله دوم، طرح‌های تفصیلی شهری قرار دارند که به‌نوعی راهنمای پیاده‌سازی و اجرایی‌کردن طرح‌های جامع هستند. طرح‌های جامع، بلندمدت و طرح‌های تفصیلی، کوتاه‌مدت هستند. طرح‌های جامع زمانی امکان اجرایی پیدا می‌کنند که طرح‌های تفصیلی و جزئی‌تر پس از آن تصویب و اجرا شود. این نوع طرح‌ها ازجمله طرح‌های حیاتی، اساسی، هزینه‌بر و ضروری در هر شهری به‌ویژه کلان‌شهر‌ها محسوب می‌شوند. اصولا در اجرای مطالعات طرح‌های جامع و تفصیلی به بخش‌هایی مانند جوانب کالبدی، اقتصادی، ترافیک و تردد، محیط‌زیست، چشم‌انداز‌ها و اصول برگرفته از طرح‌های فرادستی، زیرساخت‌های شهری، وضعیت مسکن و تملک و بخش‌های اختصاصی شهر‌ها همچون گردشگری و... توجه می‌شود. این بخش‌ها از سوی کارشناسان مختلف انجام می‌شود و در یک نظام یکپارچه در کنار هم قرار می‌گیرد. بررسی وضعیت طرح‌های جامع و تفصیلی نشان از نقاط ضعف مختلفی است که نمود آن را در وضعیت فعلی شهر‌ها به‌خوبی ملاحظه می‌کنیم. یکی از بخش‌هایی که بیش از دیگران به آن بی‌توجهی شده، مطالعات و ارزیابی‌های اجتماعی طرح‌های جامع و تفصیلی است. به‌راستی که شهر از سوی مهندسان، مطالعه و طراحی می‌شود، ولی جامعه‌شناسان، روان‌شناسان، اقتصاددانان و محققان علوم اجتماعی کمتر در آن‌ها به ایفای نقش می‌پردازند. در ضوابط بالادستی نیز به‌طور مشخص و دقیق جایگاه آن‌ها دیده نشده است و بنابراین وقتی طرح‌ها به مرحله اجرا و پیاده‌سازی می‌رسند، مشکلات یکی پس از دیگری خود را نشان می‌دهند. نبود نظام منسجم و یکپارچه مطالعات باعث می‌شود بخش‌های مختلف مطالعات طرح‌های جامع و تفصیلی به‌صورت جزیره‌ای انجام شود و امکان یکپارچه‌سازی یافته‌ها از بین برود و چیرگی با بعد کالبدی باشد. اقتصاد شهر نیز خود را صرفا به این بعد وابسته می‌کند و زندگی پایدار، کیفیت زندگی مناسب و فعالیت شهری و حتی درآمد پایدار شهری تضعیف می‌شود. اگر سازمان‌هایی که وظیفه مطالعه و ارائه طرح‌های کلان‌شهری را دارند، توجه ویژه‌ای به ابعاد اجتماعی نمایند، به مراتب حین اجرا مشکلات کمتری با جامعه و بهره‌برداران خواهند داشت. مطالعات اجتماعی از ۲ جنبه می‌تواند یاری‌رسان طرح‌های جامع و تفصیلی باشد؛ در جنبه اول، این مطالعات می‌تواند راهبرد‌های اجتماعی و کلان در رابطه با آینده شهر‌ها ارائه نماید و این راهبرد‌ها می‌تواند پیشنهاد‌های کلان طرح‌های جامع را تحت‌تأثیر قرار دهد. در بعد دیگر، مطالعات اجتماعی می‌تواند راهنمای ارائه و اجرای طرح‌های تفصیلی در سطح خرد باشد. در بررسی شرح خدمات این مطالعات متوجه می‌شویم که به ابعاد اجتماعی و فرهنگی نگاهی بسیار سطحی و غیرمنسجم می‌شود. برای مثال، بیشتر این مطالعات صرفا به جوانب جمعیت‌شناختی و قشربندی اجتماعی، ابعاد امنیتی و وضعیت سکونت توجه می‌کنند؛ درصورتی‌که به ابعادی همچون مشارکت اجتماعی، هویت اجتماعی عدالت اجتماعی، رضایتمندی شهروندان و موارد دیگر توجه نمی‌شود. مطالعات اجتماعی با نیازسنجی از شهروندان، ارزیابی آثار اجتماعی طرح‌های اجراشده قبلی، ارزیابی آگاهی و مشارکت شهروندان در اجرای طرح‌های شهری، ارائه پیشنهاد‌های عملکردی در این برنامه‌ها و همچنین ارائه نمود‌های عینی و کالبدی جوانب اجتماعی باید در کنار مهندسان قرار گیرد. امروزه با توجه به چالش‌ها و مشکلات بسیار در اجرای این طرح‌ها توجه بیشتری به مطالعات اجتماعی می‌شود، ولی این امر همچنان از وضعیت مناسبی برخوردار نیست. محققان اجتماعی با نقد و بررسی این طرح‌ها و ارائه پیشنهاد‌های درخور توجه می‌توانند به تعامل با مهندسان شهری وارد شوند و به تقویت طرح‌های جامع و تفصیلی بپردازند.
گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->