حسینی ایرانی| «خانه ادبیات مشهد» نخستین نشست مجمع عمومی خود را شب گذشته پشت سر گذاشت و از مهمترین مسائل مطرحشده در آن، استقلال این خانه از نهادهایی، چون شهرداری بود. این دغدغه در حالی به بحث گذاشته شد که زمینههای راهاندازی خانه ادبیات را شورای اسلامی شهر و شهرداری مشهد چیده بودند. از سویی دستاندرکاران و متولیان فعال در مجموعه شهرداری بر استقلال نویسندگان و شاعران و دیگر اعضای این کانون ادبی پافشاری میکردند و دغدغه بسیاری از اهالی قلم و ادب نیز همین امر بود و از سوی دیگر عضو شورای شهر در این نشست یادآور شد که این استقلال مشروط به رعایت چارچوبهای مشخص است.
صدرا یوسفی، سرپرست مدیریت امور هنری شهرداری مشهد و مدیر خانه هنرمندان شهرداری، نخستین سخنران این برنامه بود. او از روند مقدماتی شکلگیری خانه ادبیات و وظایف و اهداف آن گزارشی ارائه کرد و توضیح داد: دوم بهمن ۱۳۹۷ طرحی با رویکرد تأسیس خانه ادبیات مشهد در شورای اسلامی شهر تصویب شد. یکی از مزیتهای اصلی شهر مشهد، پیشینهاش در ادبیات و شعر است و بر پایه این پیشینه که ما را در بین شهرهای کشور و حتی عموم شهرهای فارسیزبان بهعنوان شهری شاخص در حوزه زبان و ادب فارسی معرفی میکند، این مصوبه به دستور شورای اسلامی شهر رسید. در ادامه، مصوبه در دستورکار خانه هنرمندان و مدیریت هنری شهرداری قرار گرفت؛ بهگونهای که این خانه متعلق به اهل ادبیات باشد، نه شهرداری یا هر بخش دیگری.
یوسفی ادامه داد: برای تحقق این امر چندین جلسه با حضور استادان و صاحبنظران و کسانی که در این زمینه تجربه دارند، برگزار شد و این فرایند به نشست هماندیشی راهاندازی خانه ادبیات در فرهنگسرای بهشت با حضور نویسندگان و شاعران و... انجامید. در نشست یادشده نیز هیئت مؤسسی متشکل از ۱۰ نفر از افراد حاضر در آن شکل گرفت و اساسنامهای پیشنویس شد تا تمام کسانی که در حوزه ادبیات اعم از شعر و داستان و ادبیات کودک و نوجوان و... فعالاند، در جلسه مجمع [یعنی همین نشست]حضور داشته باشند و مجمع اولیه خانه ادبیات شکل بگیرد.
در ادامه، احسان اصولی، رئیس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر، نیز توضیحاتی درباره فلسفه شکلگیری خانه هنرمندان و ذیل آن خانه ادبیات ارائه کرد. تبیین او از چرایی این امر اینگونه بود: هدف این بود که در مجموعه مدیریتشهری فضایی فراهم شود تا بهطور مشخص ظرفیتهای حوزه شعر و داستان و ادبیات فارسی در شهر مشهد این مجال را پیدا کند که در بستر آن فعالیتها و نشستهای خود را ساماندهی کند.
اصولی ضمن تأیید این گفته که خانه ادبیات بنا نیست مختص یک نهاد یا مجموعه فکری یا تشکیلاتی همچون شهرداری باشد، خاطرنشان کرد: ما خانه ادبیات را به مثابه تالاری میبینیم که در یک «چارچوب تعریفشده» که مشخص است، پذیرای حضور و فعالیت و حمایت از مجموعهای باشد که در آن فعالیت میکنند.
محمدمحسن مصحفی، سرپرست سازمان اجتماعی و فرهنگی شهرداری مشهد، نیز تشکیل خانه ادبیات مشهد را نشاندهنده اهتمامی دانست که در مدیریتشهری در این زمینه وجود دارد. او تأکید کرد که از میان تمام شاخههای فرهنگ و ادب و هنر، شورای شهر تنها برای خانه ادبیات مصوبه دارد که اتفاقی بجا هم هست؛ چراکه شهر مشهد بهعنوان بخشی از خراسان که با ادبیاتش شناخته میشود، در این زمینه حرفهای فراوان برای گفتن دارد.
مصحفی اذعان کرد: وظیفه شهرداری صرفا بسترسازی است و بعد از آن همه امور ازجمله تصمیمگیری و راهبری به عهده اهل ادبیات خواهد بود و بعد از شکلگیری امر، طبیعتا شهرداری از کار کناره خواهد گرفت و ادبیات استمرار خود را خواهد داشت.
او افزود: مهم است جایی به شکل نهاد غیرمدنی باشد که محوریت و مرکزیت فعالیتهای ادبی در شهر را بشود در آن جستوجو کرد؛ جایی که در کنار دانشگاه، مرجعیت پرداختن به امور ادبی را داشته باشد.
در این نشست، محمدجواد استادی، رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی مشهد، هم دیدگاههایی را درباره موضوع جلسه بیان کرد. او گفت: من برخلاف برخی، ادبیات را زیرمجموعه هنر نمیبینم و برای آن استقلال قائلم؛ کاش میشد خانه ادبیات بهجای اینکه زیرمجموعه خانه هنرمندان باشد، خود استقلال میداشت. او همچنین بر ضرورت توجه به مسائل حقوقی فعالیتهای خانه ادبیات تأکید کرد تا این مجموعه در ادامه کار خود با مانعی روبهرو نشود.
برخی از اهالی ادبیات نیز که در این نشست حضور یافته بودند، سؤالها یا پیشنهادها یا انتقاداتی داشتند که لحاظ کردن آن را در تشکیل و فعالیتهای خانه ادبیات خواستار شدند. از آن میان میتوان به لزوم توجه ویژه به مقوله نقد ادبی، طنز و طنزپردازی، مسئله آموزش و همکاری بیشتر با انجمنهای ادبی اشاره کرد.