چاره کار دست مردم است؛ درج‌نکردن قیمت تخلف است

محسن موسوی زاده -  «حلقه های توزیع کننده در آب معدنی تا 50درصد هم سود می کنند.». «از زمان اجرای طرح درج قیمت کارخانه بر روی کالاها، فروش ما به فروشگاه های زنجیره ای نزدیک به صفر شده است.». این ها بخشی از صحبت های مدیرفروش یکی از واحدهای تولیدکننده نوشیدنی در مشهد است؛ صحبت هایی که نشان می دهد هنوز طرح درج قیمت کارخانه بر روی کالاها اجرا نشده، برخی فروشگاه های زنجیره ای برای حفظ سودهای هنگفت خود و البته فروش اجناس گران به مردم با منت تخفیف، درحال مقاومت دربرابر آن هستند؛ البته علی میرزایی، کارشناس اداره نظارت سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی، معتقد است که به زودی با اتمام موجودی انبار فروشگاه های زنجیره ای، آن ها مجبور به خرید با قیمت های جدید و حذف تخفیف های غیرواقعی هستند؛ موضوعی که درنهایت به سود مصرف کنندگان تمام می شود.
قرار است از این به بعد بر روی برخی کالاها مانند آب معدنی، نوشابه گازدار، آبمیوه و ماءالشعیر، غذاساز، نوشیدنی ساز، چرخ گوشت و ماکروویو، پودر لباس شویی، دستمال کاغذی، پوشک بچه، یخچال فریزر، تلویزیون و ماشین لباس شویی به جای قیمت مصرف کننده، قیمت تولیدکننده درج شود. فروشندگان باید بعد از افزودن سود مجاز با درج قیمت کالا بر روی قفسه ها به طوری که برای شهروندان قابل رویت باشد، کالاها را بفروشند. این طرح به منظور مقابله با تخفیف های غیرواقعی و رسیدن کالا با قیمت مناسب به دست مصرف کننده به اجرا درآمده است. باتوجه به اهمیت اجرای طرح و تأثیر آن بر ایجاد آرامش در بازار، قرار است بازرسان سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی همراه تیم رسانه ای شهرآرا، بازرسی از واحدهای تولیدی را آغاز و بر روند قیمت گذاری کالاها در واحدهای تولیدی نظارت کنند. در این میان با تخلفات احتمالی نیز برخورد می شود. این بازرسی ها درقالب پویش «بی قیمت نخریم2» انجام می شود. در روز 8دی، بازرسان با حضور خبرنگار شهرآرا اولین بازدید خود را از واحدهای تولیدی آغاز کردند. دیروز هم بازرسان همراه خبرنگار شهرآرا در دومین مرحله طرح به سراغ توزیع کنندگان رفتند تا روند اجرایی درج قیمت کارخانه روی کالاها را بررسی کنند.

واکنش به طرح جدید
«از زمان اجرای طرح جدید، فروش ما به فروشگاه های زنجیره ای و هتل ها به صفر رسیده است. در بازار نیز فروشمان 50درصد افت کرده است.» این سخنان را مسئول توزیع محصولات نوشیدنی یکی از واحدهای تولیدی به بازرسان صمت می گوید؛ شرکتی که انبار توزیعش در میدان فهمیده قرار دارد. او می گوید: از زمان اجرای طرح درج قیمت کارخانه بر روی کالاها، تمام اشانتیون هایی را که به فروشگاه های زنجیره ای می دادند، براساس قانون قطع کرده اند. همین مسئله سبب شده است برخی توزیع کنندگان به سراغ تولیدکنندگانی بروند که به طرح جدید پایبند نیستند تا بتوانند همچنان با حاشیه سود بالا به فعالیت خود ادامه دهند. او در این میان به سودهای  هنگفت فروشگاه های زنجیره ای هم اشاره می کند و می گوید: فروشگاه های زنجیره ای و حلقه توزیع، گاه تا 50درصد هم از توزیع آب معدنی سود می برند. به عنوان نمونه آب معدنی 450سی سی که اکنون تا 4هزار تومان هم دست مصرف کننده می رسد، قیمت کارخانه اش هزارو700تومان است. این آب معدنی باید با افزودن سود 23 تا 24درصدی به دست مصرف کننده برسد، اما در عمل این اتفاق نمی افتد. حالا در این میان، فروشگاه های زنجیره ای قیمت ها را از 4هزار تومان کمتر می زنند و آن را برای مردم تخفیف تلقی می کنند. او از واحدهایی که طرح جدید را رعایت نمی کنند، گلایه می کند و می گوید: آن ها با این کار به تولیدکنندگانی که به قانون پایبند هستند، ضربه می زنند؛ چون همچنان هم اشانتیون می دهند و هم قیمت های دروغین را بر روی کالاها درج می کنند.
با این حال کارشناس اداره نظارت سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی به او اطمینان می دهد که این اقدام فروشگاه های زنجیره ای، چندان نمی تواند ادامه بیابد. میرزایی می گوید: فروشگاه های زنجیره ای به صورت عمده خرید می کنند. طبیعی است که تا زمان اتمام موجودی شان ، بر میزان خریدهای خود نیفزایند، اما بعد از اینکه موجودی آن ها رو به اتمام رفت، مجبور هستند خود را با طرح جدید وفق دهند. در اینجا بین واحدهای تولیدی رقابت به وجود می آید و هرکدام که بتواند کالای خود را با قیمت مناسب تری عرضه کند، سهم بیشتری از بازار به دست می آورد. در ادامه بازرسی به انبارهای شرکت سر می زنیم و روند موجودی کالاها را بررسی می کنیم. همچنین به منظور بازرسی از خرده فروشان بازار، فهرستی از عاملان توزیع را از مسئول مربوط دریافت می کنیم.

کاهش میزان فروش
در ادامه بازرسی به سراغ انبار توزیع دومین واحد تولیدکننده نوشیدنی در میدان بار سپاد می رویم. مسئول توزیع این واحد هم از مقاومت فروشگاه های زنجیره ای دربرابر طرح یادشده خبر می دهد و می گوید که در روزهای ابتدایی اجرای طرح، فروش آن ها دست کم 70درصد کاهش یافته، اما اکنون میزان کاهش فروششان به 35درصد رسیده است. او از سهم کارخانه‌های آب معدنی و آب های آشامیدنی بی نام ونشان در بازار گلایه کرده، می گوید: توزیع کنندگان گاه با این واحدهای توزیع کننده، هماهنگ می کنند و بر روی آب معدنی 450سی سی، قیمت 4هزار تا 4هزارو500تومان را درج می کنند. بعد همین کالا را با قیمت کمتری درقالب تخفیف عرضه می کنند، این درحالی است که قیمت تولیدکننده آب معدنی 450سی سی، 2هزارو310تومان است. در نوشابه 5/1لیتری نیز محصول نهایی باید با احتساب 10درصد سود توزیع کننده کالا و یک درصد عرضه کننده نهایی محاسبه شود، اما گاه کالا گران تر به دست مصرف کننده می رسد. درنهایت او ابراز امیدواری می کند که با اجرای طرح جدید، قیمت ها رقابتی و به سود مصرف کننده شود و در ادامه می گوید: وقتی قیمت ها مناسب شود، قدرت خرید هم بیشتر می شود که درمجموع به نفع واحدهای تولیدکننده است. البته تاکید می کند که طرح درج قیمت تولیدکننده بر روی کالاها، نیازمند اطلاع رسانی بیشتر است؛ چون آگاهی نداشتن توزیع کنندگان و مشتریان از این طرح، سبب سردرگمی آن ها شده است.

بررسی سطح بازار
در ادامه با بازرسان صمت به بازار سر می زنیم تا از روند توزیع کالاها با قیمت جدید، گزارشی تهیه کنیم. یکی از فروشنده ها در خیابان ابوطالب با وجود اینکه کالاها را با قیمت جدید دریافت کرده است و باید نوشابه و آب معدنی را ارزان تر به مشتریان بفروشد، همچنان این کالاها را با قیمت گذشته به مردم عرضه می کند. او به گمان خود زرنگی کرده و این طرح هم بهانه ای برای سود بیشترش شده است. اما بازرسان مچ او را می گیرند و برایش صورت جلسه امضا می کنند تا با تخلف او برخورد شود. فروشگاه دیگر هم هرچند نوشابه را با قیمت جدید عرضه می کند، بیشتر از حاشیه مجاز سود بر روی کالا کشیده است. البته او به بازرسان می گوید که اطلاع دقیقی از میزان سود مجاز نداشته و ویزیتور شرکت هم به خوبی او را توجیه نکرده است. این فروشنده برای اثبات صحبت خود، همان جا با ویزیتور شرکت تماس می گیرد. ویزیتور به او جواب سربالا می دهد و می گوید: هرطور اتحادیه تان می گوید، عمل کنید. همین مسئله سبب می شود بازرسان به تذکر اکتفا کرده، او را درباره طرح توجیه کنند. همچنین بازرسان تاکید می کنند که او باید قیمت تمام کالاها را درج کند و در معرض دید مشتریان قرار دهد. از نکات جالب این بازرسی، فرار یکی از توزیع کنندگان نوشابه با دیدن بازرسان است. او که قصد خالی کردن بار نوشابه ها و آب معدنی های خود را دارد، با دیدن بازرسان ترجیح می دهد این کار را به وقت دیگری موکول کند و پاسخگوی بازرسان نباشد.

میزان تخفیف مجاز
کارشناس اداره نظارت سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان‌رضوی در پایان این بازرسی در گفت‌وگو با شهرآرا، با بیان اینکه واحدهای تولیدی مشمول طرح درج قیمت کارخانه، می‌توانند تا 3درصد تخفیف به توزیع‌کننده بدهند، می‌گوید: این واحدها برای تخفیف بیشتر باید از سازمان صمت مجوز دریافت کنند. اگر واحدهای تولیدی مجوز لازم را برای تخفیف دریافت نکنند، با آن‌ها برخورد می‌شود. رئیس شعبه سیار تعزیرات حکومتی مشهد نیز در گفت‌وگو با شهرآرا، هدف از اجرای طرح درج قیمت تولیدکننده بر کالاها را شفاف‌سازی قیمت‌ها بیان می‌کند و می‌گوید: پیش‌بینی می‌شود با اجرای این طرح، بساط تخفیف‌هایی که واقعی نیستند، از بازار جمع شود و کالاها با قیمت مناسب‌تری به دست شهروندان برسد. مهدی اینانلو می‌افزاید: گاه دیده می‌شود یک کالا با 50درصد تخفیف هم در بازار عرضه می‌شود، این درحالی است که این تخفیف‌ها واقعی نیست.