سـتون صـدای مـشـاور جــایی بــرای بيــان پرسـش ها و مـشکلات حـقوقی شـما شهـروندان است كه می توانيد آن ها را با ما در ميان بگذارید و پاسخ پرسشهای حقوقی خود را از قضات دادگستری، وکلا و کارشناسان حقوقی دریافت کنید.
پیامک: 30007289
تلفن: 5-37288881-051
فرزانه عمادی| «خیار عیب» به معنای اختیار به هم زدن و فسخ عقد به دلیل عیب و ناسالم بودن کالا و جنسی که خریده ایم است. این موضوع در ماده ۴۲۲ قانون مدنی مورد اشاره قرار گرفته است که مقرر می کند، اگر بعد از معامله مشخص شود کالایی معیوب بوده، مشتری می تواند یا رضایت بدهد به عقد و آن را فسخ نکند و ما به التفاوت را بگیرد و یا اینکه عقد را فسخ کند. از آنجا که سؤالات زیادی از سوی شهروندان درباره این مهم مطرح شده بود برای پاسخ به این پرسش ها به سراغ سید ابوالحسن عمادی، سردفتر اسناد رسمی رفتیم که شرح آن در ادامه آمده است.
** اتومبیلی معامله کرده ام که در ظاهر سالم بود و پس از رویت آن، قرارداد خرید را امضا کردم، الان متوجه شدم ماشین دارای عیبی است در موتور که تعمیر آن متحمل مخارج بالاست و من در زمان خرید متوجه آن نبودم، آیا با استناد به عیب می توانم معامله را فسخ کنم؟
در پاسخ به این سؤال می توان گفت، خیار عیب، زمانی ایجاد می شود که به موجب یک عقد، کالایی معیوب به طرف معامله انتقال یابد در حالی که او از آن عیب در حین معامله اطلاعی نداشته است. بنابراین شما به واسطه آن عیب، متحمل ضرری شده اید که برای جلوگیری از آن ضرر، قانون اختیار فسخ معامله را به شما داده است و می توانید با استناد به عیب مذکور معامله را فسخ کنید و یا اینکه ماشین دارای عیب را قبول کنید و ارش دریافت کنید، معمولامبناسالمی ماشین در زمان معامله است.
** موتوری را معامله کرده ام که مشتری آن را یک روز کامل برای تست با خود برده است، بعد از معامله شکایت کرده که موتور دارای عیب است و می خواهد معامله را فسخ کند، چه اقدامی می توانم انجام دهم؟
اصولا خیار عیب وقتی برای مشتری ثابت می شود که عیب مخفی و موجود در حین عقد باشد، منظور از مخفی این است که، عیب موجود در کالا باید به گونه ای باشد که مشتری از آن آگاهی نیابد، بنابراین حتی اگر عیبی آشکار در کالا وجود داشته باشد و خریدار به دلیل بی دقتی و یا اطلاعات کافی نداشتن در آن آگاهی پیدا نکند در چنین حالتی نیز خیار عیب را خواهد داشت حتی در صورت کوتاهی و کاهلی او در بررسی کالا، ولی اگر خریدار حرفه ای و متخصص باشد ظاهر بر آگاهی او از عیب است و اوست که باید ثابت نماید که آن عیب بر او پنهان بوده است و از آن اطلاعی نداشته است، بنابراین در صورتی که خریدار غیرمتخصص باشد شما باید ثابت کنید که خریدار در عیب موجود در کالا اطلاع داشته است. بر اساس رأی شماره ۱۵۹۷ شعبه ۴ دیوان عالی کشور مشتری مدعی خیار عیب علاوه بر اثبات وجود عیب باید ثابت کند که عیب در زمان معامله موجود بوده است.
** کالایی از شخصی خریداری کرده ایم به صورت دسته جمعی، اما کالای برخی افراد، دارای عیب است، آیا می توانیم فروشنده را مجبور به فسخ معامله کنیم؟
در صورتی که فروشنده یک نفر باشد ولی کسانی که کالا را خریده اند متعدد باشند؛ در این صورت تبعیض نمودن جایز نیست، بنابراین، یا باید همه مشتری ها معامله را فسخ کنند یا اینکه همه آن ها معامله را باقی نگه دارند در صورتی که معامله فسخ نشود مشتریان می توانند بابت سهم خود از شخص فروشنده مطالبه ارش کنند. یعنی قسمتی از پول پرداختی به دلیل عیب موجود در کالا به مشتریانی که کالای دارای عیب را خریداری کرده اند بازگردانده شود.
** مقداری کالا برای سالن آرایش از چند فروشنده خریداری کرده ام که متأسفانه بعضی کالاها دارای عیب است، آیا می توانم درباره کالاهای معیوب از خیار فسخ استفاده کنم؟
در صورتی که در معامله ای چند فروشنده وجود دارند در حالی که مشتری یک نفر باشد، شما می توانید از خیار عیب استفاده کنید، یعنی می توانید، معامله را با برخی از فروشنده ها فسخ نموده و با بعضی دیگر از فروشنده ها که معامله را برهم نزده اید، از آن ها مطالبه ارش کنید.
** ماشینی که تصادفی بود خریداری کردم در قولنامه فروشنده عبارت تبری از عیوب ماشین را آورده است، عیب هایی در ماشین است که من از آن بی خبر بوده ام آیا می توانم شکایت کنم و معامله را فسخ کنم؟
اگر فروشنده از عیوب ماشین تبری کرده باشد و ماشین را با همه عیوب فروخته باشد، در صورت ظهور عیب شما حق رجوع به فروشنده را نخواهید داشت، اما اگر فروشنده از عیب خاصی تبری کرده باشد فقط درباره همان عیب، شما حق مراجعه به او را دارید، یعنی اگر به عنوان مثال فروشنده بیان کرده که موتور ماشینی که به شما فروخته است سالم است و شما بعد از معامله پی بردید که موتور ماشین معیوب است در این صورت حق فسخ معامله را دارید، توجه داشته باشید شرط تبری از اقسام شرط عدم مسئولیت است و مسئولیت ناشی از ضرر کالاهای دارای عیب را در صورتی از بین می برد که فروشنده از آن آگاه نباشد در غیر این صورت تنها خیار عیب را ساقط می کند در واقع خسارات ناشی از کالای معیوب تابع احکام خیار عیب نیست.
** آیا تبری از عیوب خیار تدلیس را ساقط می کند و در صورتی که فروشنده کالا را طوری بفروشد که سالم به نظر آید و شرط تبری از عیوب را نیز در قرارداد درج کند، آیا این شرط خیار تدلیس را ساقط می کند؟
درباره این سؤال باید گفت که چون خیار تدلیس قابلیت اسقاط ندارد یعنی از بین نمی رود بنابراین چنین فرضی موجب اسقاط خیار تدلیس نمی شود و در صورتی که شخص تدلیس نموده باشد همچنان خریدار دارای خیار تدلیس می باشد.
** در صورت آگاهی از عیب در کالا چه زمان باید به فروشنده مراجعه کنیم؟
استفاده از خیار عیب مانند اکثر خیارها فوری می باشد به موجب ماده ۴۳۵ قانون مدنی خیار عیب پس ازاطلاع از عیب باید فورا انجام شود توجه داشته باشید که مسئولیت خسارت ناشی از عیب، تابع خیار عیب نیست و با کوتاهی خریدار بی درنگ از بین نمی رود البته باید گفت فوریت مدنظر قانون گذار فوریت عرفی است. این فوریت کاملا متغیر و انعطاف پذیر بوده و در شرایط و اوضاع و احوال مختلف متفاوت خواهد بود و نمی توان به طور قطعی و ثابت گفت مهلت اعمال خیار فلان مقدار است. این فوریت از سوی قاضی و با توجه به اوضاع و احوال و شرایط صاحب خیار ارزیابی می شود.