دکتر علی عقیلی، کارشناس اقتصادی
در این نوشتار قصد داریم به معرفی تعدادی از اصطلاحات پرکاربرد و رایج بازار سرمایه بپردازیم. بدیهی است برخی از این اصطلاحات برای شما مخاطب گرامی آشناست؛ اما بهمنظور جامع و کامل بودن به درج آنها ملزم هستیم.
نماد: نمایانگر مخفف نام و صنعت یک مؤسسه مالی است که سهام آن در بورس اوراق بهادار یا فرابورس ایران منتشر شده است. علت این کار سهولت در بیان نام این مؤسسات است. این مخفف در بین همه فعالان یکسان است و یک استاندارد واحد برای آن در نظر گرفته میشود که بهطور معمول حرف اول نماد معرف صنعت و حروف بعدی مخففی از نام شرکت است؛ مثلا بهجای شرکت خودروسازی سایپا، خساپا و بهجای شرکت خودروسازی ایرانخودرودیزل، خاور میگویند.
توقف نماد: اگر امکان خرید و فروش در نمادی به دلایل متفاوت برای مدتی حذف شود و سهم بدون معامله باقی بماند، در اصطلاح گفته میشود نماد متوقف شده است. عموما سهم به علت برگزاری مجامع، بیشترین تغییر قیمت برای چند روز متوالی و سایر عواملی که برای یک نماد دارای اهمیت است، میتواند متوقف شود.
سال مالی: به بازه زمانی یک سال گفته میشود که مبدأ شروع فعالیت کار شرکتها قرار میگیرد. سال مالی هر شرکت میتواند با شرکت دیگر متفاوت باشد، که این سال مالی در قسمت بالای صورتهای مالی قید میشود.
صورتهای مالی: برای مؤسساتی که سیستم حسابداری دوبل یا دوطرفه دارند، گزارشهای استانداردی تهیه میشود که به آنها صورتهای مالی گفته میشود. این صورتها به ۴دسته شامل صورت سود و زیان، ترازنامه، صورت جریان وجوه نقد و صورت سود و زیان جامع، تقسیم میشوند که توضیح درباره تکتک آنها در مقالاتی مجزا ارائه خواهد شد.
ترازنامه: صورتی است که در آن میزان دارایی، بدهی و حقوق صاحبان سهام به تفکیک به نمایش گذاشته میشود.
صورت جریان وجه نقد: نشان میدهد که جریان مالی در بخشهای عملیاتی، سرمایهگذاری و تأمین مالی چگونه بوده است.
صورت سود و زیان: گزارشی از میزان کاهش و افزایش در داراییهای صاحبان سهام را نشان میدهد و صورت سود و زیان جامع تمام عوامل تأثیرگذار مانند تعدیلات سنواتی را در حقوق صاحبان سهام نمایش میدهد.
سود هر سهم :(EPS) پس از محاسبه سود خالص سال مالی، که از کسر کردن هزینههای عملیاتی، مالی و مالیاتی از میزان فروش بهدست میآید، اگر آن را بر تعداد کل سهام شرکت تقسیم کنیم، سود یا EPS هر سهم بهدست خواهد آمد که مخفف عبارت انگلیسی earning per share است.
سود تقسیمی هر سهم :(DPS) بنا به تشخیص بیشتر سهامداران، آن بخشی از EPS را که بین سهامداران تقسیم میشود، سود تقسیمی یا DPS هر سهم مینامند و مخفف عبارت انگلیسی dividend per share است. البته بهجز تصمیم و رأی اکثریت سهامداران عوامل دیگری در تعیین این سود نقش دارند که عبارتاند از کف و سقف قانونی آن، قوانین مرتبط به اندوخته قانونی و سود تقسیمی و P/E: از تقسیم قیمت هر سهم بر سود هر سهم عددی حاصل میشود که به آن P/Eمیگویند و معیاری است برای مقایسه شرکتهای یک صنعت و وضعیت آنها که در تحلیل بنیادی بهکار میرود.