منسک و آیین، از ارکان اصلی حیات اجتماعی انسان هستند. از خلل آیین ها، فرهنگ و معنا تولید و در افراد درونی می شود. نظام های مناسکی همیشه کارکردهایی بیش از کارکردهای صرف مذهبی داشته اند. پیوستگی نظام های مناسکی با جامعه، فرهنگ و سیاست و اقتصاد، سبب شده است آن ها نقش مهم تری در حیات جامعه داشته باشند.
در جامعه شیعی نیز می توان مناسک و اساطیر را از این منظر مطالعه کرد. می توان یک مجموعه محوری از نظام های مناسکی و اساطیری را معین کرد که نقشی محوری در دین داری عامه مردم و بدنه اجتماع شیعی دارند. از این منظر، مناسک عزاداری محرم و گفتمان کربلا یکی از ارکان مهم فرهنگ و اجتماع شیعی محسوب می شوند. رویکرد انسان شناختی به مناسک عزاداری، درمیان سایر رویکردهای علمی، اهمیتی خاص دارد. انسان شناسی به مثابه علم فرهنگ سعی می کند وجوه مختلف حیات انسانی را ذیل مقوله فرهنگ، توصیف و تحلیل کند، از این رو انسان شناسی مناسک عزاداری و نظام اساطیری حول آن را به مثابه امری فرهنگی، بررسی می کند.
در کتاب «آیین و اسطوره در ایران شیعی: انسان شناسی مناسک عزاداری محرم»، نویسنده کوشیده است با رویکرد انسان شناسی، به مناسک عزاداری و ابعاد مختلف آن بپردازد. در بخش اول کتاب، نویسنده تلاش کرده است براساس سنت نظری انسان شناسی در مطالعه نظام اساطیری یک فرهنگ به عنوان هسته و منشور معنایی فرهنگ و جامعه، برای فهم فرهنگ شیعی و نظام معنایی مرکزی آن، چارچوبی را تدوین کند. از این منظر، اسطوره به مثابه ترکیبی از سه مؤلفه معنا، کنش و تقدس، هسته اصلی نظام های فرهنگی را شکل می دهد. سنت انسان شناسی با تأکید بر فرهنگ های زنده، آنچه در مطالعه ادوار کهن اسطوره می نامند و معمولا بیانگر نظام ارزشی و باورهای مرکزی یک جامعه در دوره های قدیم است را در شرایط امروزی و در شکل زنده و جاری آن جست وجو می کند. کتاب «آیین و اسطوره در ایران شیعی: انسان شناسی مناسک عزاداری محرم»، نوشته دکتر جبار رحمانی را نشر آرما در سال۱۴۰۱ منتشر کرده است.