آموزههای اسلام در موضوع ازدواج مسیر بندگی و آرامش را میپیماید.ازدواج و تشکیل خانواده باید چنین ثمره و مقصدی داشته باشد. برای رسیدن به این آرامش باید قواعد الهی را در نظر بگیریم اما ما معمولا معیارهای ازدواج را براساس سلایق و علایق خود میچینیم و بعد میبینیم به آرامش نمیرسیم، درحالیکه قرآن میفرماید: «وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّه وَرَحْمَه»؛ یعنی اگر طبق قواعد و فرمول الهی پیش برویم، به مقصد آرامش و رحمت میرسیم؛ مثل مهندسی که بر اساس قواعد نظاممهندسی، ساختمان را ضدزلزله و ایمن میسازد.
ملاک اصلی ازدواج
اسلام در نخستین معیار برای انتخاب همسر، ایمان یعنی پایبندی طرفین به حدود الهی را مورد تأکید قرار داده است، در حالی که امروز معیارها، مادی و دنیایی و مصداق تفاخر و تکاثر شدهاند؛ وقتی این قواعد را بر ازدواج بار و تحمیل کنیم و قواعد دینی و الهی را کنار بزنیم، به مقصد و دستاورد آرامش نخواهیم رسید. حضرت زهرا(س) بهعنوان دختر پیامبر(ص) خواستگاران متعدد داشتند؛ چهرههایی از بزرگان و اغنیای عرب که حضرت همه را رد کردند و وقتی حضرت امیرمؤمنان(ع) به خواستگاری ایشان رفتند و رسول خدا(ص) نظرشان را جویا شدند، فرمودند: «اگر خدا و پیامبر(ص) راضی هستند، من نیز راضیام»؛ این یعنی ملاک ازدواج باید رضای خدا و ایمان و تقوا باشد تا رهاوردی آنچنان بر جای بگذارد. اینچنین بود که پس از شهادت حضرت زهرا(س)، امیرمؤمنان(ع) فرمودند: «فاطمه هرگز کاری نکرد که من خشمگین شوم و من هم کاری نکردم که او را خشمگین کنم و بیازارم». چنین ملاکهایی، مودت و رحمت را در ازدواج ایجاد میکند.
ازدواج آسان یعنی چه؟
ازدواج آسان به این معنا نیست که چشمبسته تصمیم بگیریم. هیچ جای دین به ما اینگونه سفارش نشده است، حتی درباره پذیرش دین هم چنین سفارشی نیست؛ پیامبر(ص) وقتی مکه را فتح کردند، شخصی نزد حضرت رسید و برای پذرش اسلام، زمانی برای تأمل خواست و حضرت به وی زمان دادند؛ در ازدواج هم این تأمل و تفکر لازم است. ازدواج آسان یعنی کم کردن از هزینهها و ظواهر و توجه به باطن و حقیقت این پیوند؛ اینکه در این شرایط اقتصادی هزینههای محل زندگی، مجلس عروسی و خرج جانبی را کاهش بدهیم. ازدواج آسان یعنی این، نه چشم بستن و تسامح در عیوب و نقصها و مشکلاتی که در ارتباط وجود دارد. اتفاقا اسلام در وجود معیارها و ملاکهای الهی مثل ایمان، تقوا، ولایتپذیری، زهد و سادهزیستی در ازدواج، سختگیر است.
شرط خوشبختی زیر یک سقف
خداوند علاقه و محبت را ضمانت بقا و دوام ازدواج قرار داده است، لذا اگر دو نفر زیر یک سقف با همه امکانات رفاهی و آسایشی قرار بگیرند اما بینشان مودت و محبت و عشق حاکم نباشد، سرانجامی نخواهند داشت اما مودت و محبت الهی، حیات ازدواج را تضمین میکند. ازدواج اگر طبق قواعد الهی پیش برود، محبت و رحمت را بین قلوب زوجین قرار میدهد و رحمت الهی را همچون باران نازل میکند. باید توجه کرد رشتهای که زندگی زوجین را محکم نگاه میدارد، محبت از جنس الهی است نه دنیایی؛ یعنی محبت بر اثر زیبایی و پول و مقام، انسان را زود خسته و دلزده میکند اما محبت الهی نهتنها کم نمیشود، بلکه روزبهروز فزونی مییابد؛ چنانکه امیرالمؤمنین(ع) سالها پس از شهادت حضرت زهرا(س)، از ایشان بهنیکی و محبت یاد میکردند یا پیامبر(ص) به نیت حضرت خدیجه(س) گوشت قربانی توزیع میکردند و میفرمودند: «مثل خدیجه(س) برای من نیست». اینها جلوههای مودت و رحمت است.
بسیاری از مشکلات ما به دلیل پایبند نبودن به تعهد است و ازدواج نوعی تعهد است. جوانی که متعهد به کسب درآمد و تلاش برای خانواده میشود، مسلما در فضای عمومی و اجتماعی هم این تعهد را رعایت میکند. خانه و خانواده نوعی از شیرازه جامعه هستند، اگر این جامعه و کانون کوچک پا نگیرد، تعهد و پایبندی هم از جامعه رخت برمیبندد. تشکیل خانواده و ازدواج، جوانان را متعهد میکند و بسیاری از مشکلات و فسادها در پرتو این تعهد از بین میرود. اسلام با توجه به نیازهای انسان، ازدواج را در مسیر او قرار داده است تا در این بستر رشد کند و به فضایلی همچون تعهد و سلامت آراسته شود؛ البته باید زمینههای خانوادگی و اجتماعی ازدواج فراهم شود؛ بهویژه مسئولان موانع را برطرف کنند تا با تسهیل امر معیشت، جوانان به ازدوج روی بیاورند.