رونق تجارت در منطقه آزاد دوغارون

ملیحه فلاح
خبر‌نگار 
 گزارش خبری 
ملیحه فلاح- افزایش 50درصدی تناژ بارهای تجاری و ترانزیتی، تردد بیش از 1300کامیون از مرز دوغارون و جذب سرمایه گذار با سرمایه ای بیش از 10هزار میلیارد تومان برای توسعه این منطقه، فقط گوشه ای از نتیجه تبدیل شدن این مرز به منطقه آزاد تجاری بوده است. هرچند طی کردن این مسیر، چالش های فراوانی داشته و دارد و افزایش بهره مندی از این مرز و منطقه آزاد، همتی همه جانبه را می طلبد.  
مرز دوغارون از فروردین سال گذشته تبدیل به منطقه آزاد تجاری شد. حالا چرا تبدیل این مرز به منطقه آزاد تجاری برای استان اهمیت دارد؟ تبدیل مرز دوغارون به منطقه آزاد تجاری برای خراسان رضوی، فراتر از یک تغییر اداری است و معنای آن تبدیل استان به تقاطع راهبردی اقتصاد شرق کشور است. این مرز سال ها مسیر اصلی تجارت با افغانستان بوده و اکنون با منطقه آزادشدن، می تواند جایگاه ترانزیتی استان را جهش دهد؛ یعنی بار دیگر مسیرهای تاریخی مبادله کالا در امتداد جاده ابریشم احیا می شود و مشهد و شرق کشور به حلقه اتصال ایران با آسیای مرکزی و جنوب آسیا تبدیل می شوند.  
کاهش بوروکراسی و سهولت مبادلات در منطقه آزاد نیز به جذب فعالان حمل ونقل، شرکت های لجستیک و سرمایه گذاران کمک می کند و ظرفیت استان برای مدیریت جریان کالا، صادرات و عبور ترانزیتی را تقویت خواهد کرد.

در کنار این تحول، منطقه آزادشدن دوغارون امکان استقرار صنایع تبدیلی، بسته بندی، پردازش صادراتی و صادرات مجدد را فراهم می کند؛ ظرفیت هایی که می تواند ارزش افزوده محصولات استان مانند زعفران، خشکبار و مواد غذایی را افزایش دهد و استان را از نقش صرفا گذرگاه مرزی، به مقصد تولید و پردازش صادراتی ارتقا دهد.  
نتیجه این فرایند، خلق اشتغال گسترده، شکل گیری درآمدهای پایدار، افزایش سطح همکاری های اقتصادی با افغانستان و تثبیت جایگاه خراسان رضوی به عنوان بازیگر اثرگذار در اقتصاد منطقه ای است؛ نقشی که از منظر تاریخی نیز با موقعیت آن در مسیرهای تجاری قدیم همخوانی دارد.

افزایش 50درصدی حجم ترانزیت و تجارت
رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل منطقه آزاد تجاری دوغارون با اشاره به پیشرفت های اخیر در این منطقه مرزی، از افزایش درخور توجه تردد کامیون ها و توسعه زیرساخت ها خبر داد.  محمدرضا مودودی به دو شاخص مهم در این زمینه اشاره کرد و افزود: تردد کامیون ها در اوایل سال۱۴۰۴، زمانی که سازمان منطقه آزاد پا گرفت، روزانه حدود ۸۰۰دستگاه بود که تا امروز به حدود ۱۳۰۰دستگاه رسیده است. این افزایش نشان دهنده رونق درخور توجه در فعالیت های منطقه است.  
وی ادامه داد: همچنین میزان تناژ کالاهای تجاری و ترانزیتی از حدود ۳میلیون تن در ابتدای سال1404 به ۴.۵میلیون تن رسیده که نشان دهنده رشدی نزدیک به ۵۰درصد است.

جذب 10همت سرمایه در زیرساخت های منطقه آزاد
رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل منطقه آزاد تجاری دوغارون به دستاوردها در بخش سرمایه گذاری اشاره کرد و گفت: علی رغم نگرانی های ناشی از جنگ، تفاهم نامه ها را به قرارداد قطعی تبدیل کردیم. در سال گذشته، حدود ۱۰هزار میلیارد تومان سرمایه گذاری منجر به عقد قرارداد شد. امیدواریم در ماه های آینده این رقم به بیش از ۲۵هزار میلیارد تومان برسد. سرمایه گذارانی که قرارداد بسته اند، در حال انجام فعالیت های عمرانی و ایجاد کارگاه های خود هستند.  
مودودی با اشاره به سرمایه گذاری ۱۰همتی منطقه آزاد دوغارون، اظهار کرد: سرمایه گذاری ها به صورت دولوپری (توسعه و تسهیلگری) است؛ یعنی شرکت ها زیرساخت های اولیه را آماده می کنند تا فعالان اقتصادی دیگر بر مبنای آن ها سرمایه گذاری کنند. در این راستا، سه پروژه کلیدی تعریف شده است. یک دهکده لجستیکی داریم که هم لجستیک سوخت انجام می شود و هم بارانداز کالاهای تجاری غیرسوختی است. لجستیک سوخت را در یک زمین به وسعت 230هکتار به یک کنسرسیوم ایرانی-افغانستانی اختصاص دادیم.  
وی ادامه داد: لجستیک کالاهای تجاری غیرسوختی را نیز به یک شرکت ایرانی به میزان 20هکتار اختصاص دادیم. همچنین حدود 15هکتار برای آماده سازی به سایت نمایشگاهی اختصاص یافت. این رویکرد چرخه سرمایه گذاری را تسریع کرده و به جذب شرکت های بعدی کمک خواهد کرد.  
به گفته وی علاوه براین، سازمان منطقه آزاد به طور مستقل اقداماتی از جمله آماده سازی ۶۵هکتار زمین برای پارکینگ خودروهای متوقف شده در سمت افغانستان، احداث جاده ورودی و طراحی و اجرای درب گمرک، نصب ۶دستگاه باسکول در پارکینگ و کاشت نزدیک به ۱۱هزار نهال انجام داده است.  
مدیرعامل منطقه آزاد تجاری دوغارون با اشاره به زیرساخت های ایجادشده در سال گذشته، ادامه داد: لاین های خروجی و ورودی از ۶لاین به ۱۰لاین افزایش یافت. این تعریض در محدوده مرزی، کمک بزرگی به افزایش حجم خروج کامیون های ایرانی و جذب ترافیک ورودی از افغانستان خواهد کرد.  
مودودی همچنین از آماده سازی پارکینگ برای تسهیل امور رانندگان خبر داد و گفت: این پارکینگ برای خودروهای متوقف شده در سمت افغانستان، به ویژه کامیون های ایرانی که شبانه معطل می مانند، ایجاد شده است. با تکمیل آن، خدمات بهتری به رانندگان ارائه می دهیم و فرایند بازگشت آن ها به داخل کشور تسریع خواهد شد.

بروکراسی اداری در سمت ایران، کار را مشکل کرد
رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل منطقه آزاد تجاری دوغارون در ادامه به چالش های اخیر و آمار رشد تجارت اشاره کرد و گفت: در یکی دو هفته اخیر، تصمیمات یک جانبه افغانستان در حذف عوارض و ویزا برای رانندگان، چالش جدی ای ایجاد کرد. متأسفانه در سمت ایران هنوز موفق نشدیم عوارض متقابل را برداریم یا اختیارات ویژه ای به منطقه آزاد بدهیم تا رانندگان بتوانند بدون ویزا وارد شوند. این محدودیت ها باعث شد در هفته های اخیر، آمار تردد کامیون ها حدود ۲۰۰دستگاه کاهش یابد.  
مودودی از تأخیر در اجرای این اقدامات در سمت ایران انتقاد کرد. او گفت که این نبود تعادل، اعتماد متقابل را خدشه دار کرده و دو خطر در پی دارد: اول، رانندگان افغانستانی ترجیح می دهند به جای ورود به پایانه ما، در سمت افغانستان جابه جایی کالا انجام دهند. به مرور، تمام درآمد و اشتغال زایی ما در این حوزه از بین خواهد رفت. دوم، فرار سرمایه گذاران به دلیل توقف فعالیت های لجستیکی.  
وی هشدار داد که پافشاری بر منافع محدود یک دستگاه، می تواند منجر به از دست رفتن کل منافع ملی و رونق اقتصادی منطقه شود.  
مدیرعامل منطقه آزاد تجاری دوغارون تأکید کرد: مودودی با انتقاد از سکوت دستگاه های اجرایی پس از عید، گفت: ما به عنوان دستگاهی که قانون به ما اجازه داده، پیگیری کردیم، اما آن ها با استناد به مصوبات معمول، صرفا در حال کش وقوس دادن و زمان برکردن فرایند هستند. در نتیجه، اختلافات را به معاونت حقوقی ریاست جمهوری ارجاع دادیم که هنوز پس از سه یا چهار ماه، تصمیمی نگرفته اند.  
مودودی با اشاره به اینکه افغانستان از ۵فروردین عوارض را برداشته، افزود: بروکراسی غلیظ و زمان بر ما باعث می شود هر روز فرصت های طلایی را از دست بدهیم. دستگاه ها به دلیل نگرانی از دست دادن بخشی از درآمد خود، تمایلی به همکاری نشان نمی دهند و ما هنوز در هیچ سطحی نتیجه ای از این هم گرایی ندیده ایم. منطقه آزاد با سختی زیادی در حال پیشبرد شرایط خود است.  
وی درباره راهکار اصلی برای عبور از موانع و رسیدن به اوج ظرفیت را، بیان کرد: پیش بینی ما این است که اگر بتوانیم هم گرایی لازم را حول محور فرماندهی واحدی که قانون به منطقه آزاد داده شکل دهیم و این واحد را در کل منطقه مستقر کنیم، می توانیم حتی تردد را تا ۲۰۰۰دستگاه افزایش دهیم.