تابلو‌های کم‌فروغ تابلوسازان

سعیده ساجدی نیا - کوچه شاهین فر به اجتماع بزرگی از هنرمندان تابلوساز تبدیل شده است؛ صنفی که از همه جای مشهد مشتری دارد و بازار مرکزی تولید تابلو در شهر است؛ بازاری که گفته می شود 70سال است در این راسته برقرار است. این بار در پیگیری مشکلات اصناف شهر به سراغ صنف «تابلوسازان» می رویم. مسیر ما کوچه بیمارستان شاهین فر است که بیش از 90درصد اعضای این صنف در آن مشغول فعالیت هستند.
نبود مواد اولیه؛ اصلی ترین چالش
«نبود مواد اولیه اصلی ترین مسئله پیش روی ماست!». این دغدغه را یکی از تابلوسازها مطرح می کند و می گوید: تا پیش از این مواد اولیه از کره، تایوان و هنگ کنگ وارد می شد و قیمت های متنوع از متری هزار تومان تا 5هزار تومان بود و این تنوع باعث می شد مشتریان بسته به بودجه خود اجناس درجه یک، 2 یا 3 را برای تهیه و ساخت تابلو سفارش بدهند.
محمد کرباسی ادامه می دهد: اکنون مواد اولیه فقط از چین می رسد و این درحالی است که قبلا یکی از اقلام مورد نیاز را 800 هزار تومان خریداری می کردیم و حالا برای همان مواد اولیه باید 4 میلیون تومان بپردازیم. همین گران شدن هم باعث شده است نتوانیم کار شیک و اصولی تولید کنیم، ضمن اینکه مشابه مواد اولیه خارجی در داخل کشور وجود ندارد و اگر تولید شود، هم با کیفیت بسیار ناچیز و تقریبا غیرکاربرد
است.او می گوید: به همه این موارد سفارش کم مشتریان را هم اضافه کنید که باعث شده است خیلی از همکاران ما درآمدشان حتی به یک سوم سال های قبل کاهش یابد.
به مغازه دیگری وارد می شویم. مهران شفیعی مرد جوانی است که با انرژی درحال کار کردن است. او که در زمینه تابلوهای روان، ال ای دی و برنامه نویسی های تابلوهای درج قیمت و حروف برجسته کار می کند، می گوید: 8سال است که در این راسته در کوچه شاهین فر کار می کنم و علت ماندگاری ام در این شغل، این است که هنوز با تشکیل زندگی و هزینه های آن مواجه نشده ام، همین حالا هم اگر شغلی مرتبط با رشته  تحصیلی ام که الکترونیک است، پیشنهاد شود، قطعا تابلوسازی را رها خواهم کرد.
خروج تابلوسازی از مسیر واقعی
تابلوساز بعدی که با او گفت وگو می کنیم، 44سال تجربه فعالیت در این صنف را دارد. نکته ای که آقای بحری در ابتدای صحبت بیان می کند، این است: تابلوسازی از مسیر واقعی خود که متولی خوش نویسی و هنرهای تجسمی بوده، خارج شده است و افرادی وارد این حرفه شده اند که بدون این اطلاعات هستند.
او این موضوع را اضافه می کند که مشکل ما ماشینی شدن نیست، بلکه تخصصی است که برخی ها در این رشته ندارند و باعث شده اند اوضاع نابسامان شود. او ادامه می دهد: از سیزده سالگی وارد این حرفه شده ام. رشته تحصیلی ام هنرهای تجسمی است. هم درس خوانده و هم کار کرده ام و باید بگویم متأسفانه در شرایطی به سر می بریم که نمی توان امیدی به آینده این حرفه داشت. وقتی یک تایپیست، طرحی هنری در این رشته را دستکاری کند و به قیمت 10هزار تومان نرخ بدهد، چه انتظاری می توان داشت؟ وقتی پشت طرحی، هنر و هنرمند نباشد، آن کار دیگر روح و احساسی ندارد که ماندگار و جاودانه شود. بحری به تأثیر لامپ های نئون با 50 تا 60سال قدمت در ایران اشاره می کند و می گوید: وقتی به نور این لامپ ها نگاه می کنی، آرامش می گیری؛ نوع خوش نویسی و شیشه گری که در آن اجرا می شود، حس وحال خوبی به مخاطب می دهد اما نوری که از لامپ های ال ای دی ساطع می شود و رنگ های تندی که دارد، از نظر روحی و روانی آسیب زاست؛ هر چند شهرداری تا حدی محافظت کرده و اجازه نداده است نورها همه جا اجرا شود.
با تابلوساز دیگری هم کلام می شویم و او می گوید: این طور نیست که هنر و هنرمند در حرفه ما از بین برود، زیرا هنر ابزاری است که باید به موقع از آن استفاده کنیم. شخصا در تابلونویسی از خط خودم استفاده زیادی می کنم و راضی هستم؛ البته در کسادی بازار تردیدی نیست اما معتقدم می توان در همین بازار هم کار کرد و حال خوب داشت و بسیاری از اتفاقات خوب را رقم زد.علی کریمی ادامه می دهد: نتیجه 22سال کار کردنم در این حرفه، این شده است که من بیشتر به سراغ مشتری می روم و این یعنی خدمات. در بازار خبری نیست اما نه نگرانم و نه ناامید، زیرا معتقدم هر چند سال یک بار، این شوک به اقتصاد و بازار و مردم وارد می شود و بعد خیلی زود، یخ بازار باز می شود بازار دوباره رونق می گیرد.او اضافه می کند: گرانی، خبر جدیدی نیست و مربوط به این صنف و آن صنف هم نیست. در ذهن بسیاری از مشتریان، تابلوساز یعنی کارگر، ولی من با شیوه کار کردنم و خدمات دهی ویژه، کاری کرده ام که همه مرا به عنوان هنرمند می شناسند.
نیاز جدی به پارکینگ طبقاتی
اما آن طور که رئیس اتحادیه تابلوسازان می گوید، کوچه سراب بیش از 70 سال در همین محدوده پذیرای هنرمندان و صنف تابلوسازی بوده است.
کاظم محیط رادی با گلایه از وضعیت این راسته می گوید: از مشتریان و مشکل پارکینگ آن ها که بگذریم، اعضای این صنف هم برای پارک در این راسته، دچار مشکل هستند و باید حتما یک پارکینگ طبقاتی در اینجا احداث شود.
توقف در تولید تابلوهای روان
او ادامه می دهد: اگر بخواهم واقع بینانه اظهارنظر کنم، باید بگویم شهرداری یکی از عوامل بی رونقی کسب وکار در این محدوده و به ویژه بی رونقی کار تابلوسازان است. در این زمینه به تابلوهای جدیدی که به بازار آمد، با عنوان «روان» اشاره می کنم که به ال ای دی هم شهرت دارند و نمونه های آن در سر چهارراه ها و بیلبوردهای بزرگ یا تلویزیون های شهری قابل مشاهده  است اما متأسفانه دو سال است که از اجرای چنین تابلوهایی به بهانه ایجاد مزاحمت بصری منع شده ایم. او اضافه می کند: اگر اصناف این تابلوها را داشته باشند، کارشان رونق پیدا می کند. اما با ادعای شکایت مردم از وضعیت این تابلوها، عملا دست ما را بسته اند. محیط رادی به کمیسیون بند20 نیز اشاره کرده، می گوید: درباره مزاحمت های دستگاه های لیزر که به صنعت تابلوسازی وارد شده و کمک بسزایی به ارتقای کیفیت نمونه های کار کرده است، در پی اعلام شکایت مبنی بر اینکه این دستگاه ها برای منطقه آلودگی به همراه دارد، شهرداری به چند نفر اخطار داده و حتی تا پای پلمب هم پیش رفته است، درحالی که آلودگی های دیگری که ما مجبور به تحمل آن هستیم، به مراتب زیان بارتر و خطرناک تر است اما دیواری کوتاه تر از ما پیدا نکرده اند و حکم داده اند که این دستگاه ها را باید به خارج از شهر منتقل کنید.
رئیس اتحادیه تابلوسازان مشهد بیان می کند: سازمان صنعت و معدن از ما خواسته است برای اقلامی که در صنف ما نیاز به واردات دارد، فهرست بدهیم اما در عمل کاری برای ما انجام نداده اند، زیرا پایه اصلی کار، دلار است و قیمت دلار برای ما با همان قیمت بازار محاسبه می شود. او همچنین بیان می کند: از ایده های جدید و محصولات جدید ایرانی که نسبتا باکیفیت است و هزینه کمتری دارد، استقبال می کنیم اما متاسفانه به موازات افزایش قیمت مواد اولیه و بعضی اقلام، دستمزد تابلوسازان تغییری نمی کند، به طوری که شاید در حال حاضر نسبت به مدت مشابه سال قبل، با افزایش پنج برابری قیمت برخی اقلام مواجه شده ایم، درحالی که سود 25درصدی ما به 10درصد کاهش یافته است. وی تداخلات صنفی را مهم ترین دغدغه پیش روی این صنف ذکر می کند و ادامه می دهد: این مسئله آزاردهنده است، از این نظر که همکاران تابلوساز برای انجام کاری به مشتری نرخ می دهند اما از سویی، افرادی که بدون مجوز و به صورت سیار خدمات می دهند، بزرگ ترین لطمه را به این صنف وارد می کنند.به گفته او، ادامه این وضعیت موجب می شود تابلوسازها دلسرد شوند و به سراغ مشاغل دیگر بروند تا از زیر بار فشار دارایی، عوارض شهرداری، حق عضویت اصناف و... رهایی یابند.
آلودگی زیست محیطی تابلوهای ال ایی دی
اما مدیرعامل سازمان ساماندهی مشاغل شهری و فراورده‌های کشاورزی در واکنش به اظهارات محیط رادی، می‌گوید: یکسری ضوابط وجود دارد که باید رعایت شود. اخیرا تابلوهایی نصب می‌شود که هم از نظر مسائل زیست محیطی و هم از نظر دید بصری باعث ایجاد مشکل می‌شود؛ به ویژه تابلوهایی که در آن از لامپ‌های ال‌ای‌دی استفاده می‌شود. این تابلوها علاوه بر آزار چشم‌، چنانچه شکسته شود، آلودگی‌های زیان‌باری برجای می‌گذارند و به همین دلیل استفاده از این تابلوها به طور کلی ممنوع است. بهروز کیانی با بیان این که «تمام بیلبوردهای تبلیغاتی شهرداری، فلزی است که با پروژکتور روشن می‌شود»، تصریح می‌کند: این ممنوعیت همه جای شهر و مغازه‌ها را شامل می‌شود و این در حالی است که در مواردی، تابلوها نامتعارف است و از یک سایز و اندازه پیروی نمی‌کند و زیبایی بصری ندارند. او تأکید می‌کند: بر این اساس طبق دفترچه ضوابط عمل می‌کنیم و این گونه نیست که هر منطقه‌ای به نحوی برخورد کند و تمام پیگیری‌ها و نظارت و صدور مجوزها به طور متمرکز زیر نظر سازمان انجام می‌شود.