خاطره‌بازی با معلمان در سینما | فراتر از کلاس درس

به گزارش شهرآرانیوز؛ دوازدهمین روز از اردیبهشت‌ماه، روز معلم است؛ روزی برای بزرگداشت کسانی که شاید بی‌ادعاترین و در عین حال تأثیرگذارترین نقش را در شکل‌گیری نسل‌ها دارند. سینما و تلویزیون، چه در ایران و چه در جهان، بارها به سراغ این شغل رفته‌اند و شخصیت‌های ماندگاری خلق کرده‌اند که فراتر از کلاس درس، به نمادهایی فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده‌اند. از معلم کلاسیکِ «قصه‌های مجید» تا نگاهِ پیچیده‌ «فروشنده» و از «انجمن شاعران مرده» تا «خداحافظ آقای چیپس»؛ این گزارش نگاهی دارد به به‌یادماندنی‌ترین معلم‌های تاریخ سینما و تلویزیون.

آقای حکمتی (پرویز فنی‌زاده)؛ فیلم «رگبار» به کارگردانی بهرام بیضایی

بیضایی از همان نام‌گذاری (حکمتی)، نماد «دانش» را بر پیشانی معلمش می‌نشاند. عینک خاص کاراکتر، شیطنت‌های دانش‌آموزان و عشق ناکام، همه استعاره‌هایی از وضعیت روشنفکری و اجتماعی دهه ۵۰ هستند. حکمتی، معلمی است که در بطن ماجراهای روزمره، نماد امید و در عین حال سرخوردگی یک نسل است.

معلم ناشنوایان (خسرو شکیبایی)؛ فیلم «رابطه» به کارگردانی پوران درخشنده

بازی خسرو شکیبایی به‌عنوان معلم ناشنوایان، فراتر از دیالوگ گویی است؛ تسلط کامل بر زبان اشاره و لب‌خوانی، ارتباطی باورپذیر می‌سازد. این معلم، نه ترحم که مسئولیت را به دانش‌آموزش می‌آموزد و به نماد تلاش برای ارتباط تبدیل می‌شود.

عماد (شهاب حسینی)؛ فیلم «فروشنده» به کارگردانی اصغر فرهادی

یکی از ملموس‌ترین و واقعی‌ترین معلم‌های سینمای ایران را در فیلم «فروشنده» می‌بینیم. کلاس درس عماد، شبیه هر کلاس ادبیات امروز تهران است. تدریس خلاقانه با فیلم «گاو» و صحنه‌ معروف «یک آدم چطور گاو می‌شود؟» نه فقط درام را پیش می‌برد، بلکه زیر متن تمام قصه‌ «فروشنده» است.

سامان (جواد عزتی)؛ فیلم «خورشید» به کارگردانی مجید مجیدی

جواد عزتی در میان بازیگران خردسال آن‌قدر صمیمی و خاکی است که انگار خودش یکی از بچه‌های کار است. صحنه‌ «کله زدن» که از علی یاد می‌گیرد، وارونه کردن جایگاه معلم و شاگرد است؛ یک بدآموزی عاشقانه که نشان می‌دهد گاهی بهترین معلم‌ها کسانی‌اند که بلدند شاگردی کنند.

آقای جبلی (رضا عطاران)؛ فیلم «ورود آقایان ممنوع» به کارگردانی رامبد جوان

جبلی، معلم رها و بی‌قیدِ شیمی، در برابر مدیریت فمینیستی مدرسه می‌ایستد. او نه الگو که محرک است؛ ماجرا می‌آفریند و با شوخ‌طبعی، جدی‌ترین تابوهای آموزشی را به باد می‌گیرد. عطاران و جوان با خلق این نقش، طنز را به ابزاری برای نقد سیستم آموزشی تبدیل کردند.

آقا معلم جدی و خشن (محمدعلی میاندار)؛ سریال «قصه‌های مجید» به کارگردانی کیومرث پوراحمد

کلید به‌یادماندنی‌ترین سکانس؛ تسبیحی که برای شمردن غلط‌ها و چوبی که برای تنبیه است. این معلم، نماد نظام آموزشی سنتی و ترس‌آور دهه‌هاست.

شکیبه (آزیتا حاجیان)؛ سریال «دبیرستان خضرا» به کارگردانی اکبر خواجویی

یکی از اولین و تأثیرگذارترین تصاویر از یک مربی تربیتی زن در تلویزیون با بازی آزیتا حاجیان شکل می‌گیرد. شکیبه قرار نیست قهرمان باشد، بلکه همراه است. او دغدغه‌های دختران نوجوان را جدی می‌گیرد و نشان می‌دهد که معلمی فقط انتقال دانش نیست، بلکه فهمیدن «زندگی» دانش‌آموز است.

جمشید مشایخی در فیلم سینمایی «کاغذ بی‌خط» به کارگردانی ناصر تقوایی، محمود پاک‌نیت در فیلم «دل‌شکسته» به کارگردانی علی رویین‌تن، فرشته صدرعرفایی در «حوض نقاشی» به کارگردانی مازیار میری نیز از دیگر معلمان تأثیرگذار و به یادماندنی هستند.

جان کیتینگ (رابین ویلیامز)؛ «انجمن شاعران مرده»

در این فیلم به یادماندنی می‌بینیم که جان قربانی سیستم شد، اما روح دانش‌آموزانش را برای همیشه آزاد کرد. صحنه‌ ایستادن روی میزها، همچنان یکی از قدرتمندترین اعتراضات آموزشی و احساسی تریان لحظات تاریخ سینماست.

آقای چیپس (رابرت دونات)؛ «خداحافظ آقای چیپس»

این فیلم که برنده‌ اسکار شد، شصت سال از زندگی معلمی را روایت می‌کند که با گذشت زمان از یک فرد خجالتی به محبوب‌ترین چهره‌ مدرسه تبدیل می‌شود.

پروفسور جان نش (راسل کرو)؛ «ذهن زیبا»

اگر معلم الهام‌بخش باشد، حتی با وجود بیماری روانی (اسکیزوفرنی) می‌تواند برنده‌ نوبل شود. بی‌شک جان نش یکی از به یادماندنی ترین نقش‌های راسل کرو به شمار می‌رود؛ بازیگری که فیلم‌های به یادماندنی کم ندارد و قطعاً یکی از آن‌ها کاراکتر پروفسور جان نش است.

در ادامه حتما بخوانید ستاره فیلم «پارک ژوراسیک» سرطان را شکست داد

هرمن بون (دنزل واشنگتن)؛ «تایتان‌ها را به خاطر بسپار»

یک معلم ورزش که با رهبری درست، تیمش را تبدیل به نمادی برای شکستن دیوارهای نژادی می‌کند. دنزل واشنگتن، اقتدار را با عدالت تلفیق می‌کند.

از حکمتی بیضایی که در «رگبار» نماد یک نسل سرخورده بود، تا کیتینگ که برای رؤیاهای شاگردانش از شغلش گذشت؛ از شکیبه که دغدغه‌های دخترانه را جدی گرفت تا پروفسور نش که خود نیازمند نجات بود؛ سینما نشان داده معلم فقط به کسی نمی‌گویند که پشت میز می‌نشیند. معلم، همانی است که یک جمله، یک اشاره، یک فیلم در کلاس، می‌تواند مسیر یک زندگی را عوض کند و این دقیقاً همان پیامی است که امروز، روز معلم، بیش از هر وقت دیگری به آن نیاز داریم.

منبع: سوره سینما