عمران خان، از قهرمانی در جام جهانی تا نخست‌وزیری پاکستان + عکس

به گزارش شهرآرانیوز، عمران احمد خان نیازی، نخست‌وزیر پیشین پاکستان و یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های سیاسی، ورزشی و اجتماعی این کشور، زندگی‌ای متفاوت از بسیاری از سیاستمداران پاکستان داشته است؛ مسیری که از زمین‌های کریکت آغاز شد، با قهرمانی تاریخی در جام جهانی ۱۹۹۲ ادامه یافت، سپس به فعالیت‌های گسترده اجتماعی و تhسیس بیمارستان سرطان شوکت خانم رسید و سرانجام در سال ۲۰۱۸ او را به نخست‌وزیری پاکستان رساند.

عمران خان در پنجم اکتبر ۱۹۵۲ در لاهور متولد شد. پدرش اکرام‌الله خان نیازی، مهندس عمران بود و مادرش، شوکت خانم، زنی تحصیل‌کرده و خانه‌دار بود. او تنها پسر خانواده و دارای چهار خواهر است. خانواده عمران خان از نظر قومی پشتون و از تبار نیازی بودند، هرچند پدر و مادرش در لاهور، مرکز پنجاب، متولد شده و رشد کرده بودند.

خان دوران کودکی و نوجوانی خود را در خانواده‌ای مرفه سپری کرد و در مدارس شناخته‌شده لاهور، از جمله مدرسه کلیسای جامع و کالج ایچیسن، تحصیل کرد. سپس برای ادامه تحصیل راهی انگلستان شد و در کالج کیبل دانشگاه آکسفورد به تحصیل در رشته فلسفه، سیاست و اقتصاد پرداخت و در سال ۱۹۷۵ فارغ‌التحصیل شد.

از آکسفورد تا قله کریکت جهان

عمران خان از نوجوانی به کریکت علاقه داشت و در ۱۶ سالگی وارد مسیر حرفه‌ای این ورزش شد. او نخستین بازی آزمایشی خود برای پاکستان را در سال ۱۹۷۱ انجام داد و طی 2 دهه فعالیت بین‌المللی، به یکی از برجسته‌ترین بازیکنان همه‌فن‌حریف نسل خود تبدیل شد. هیات کریکت پاکستان نیز او را از بهترین آل‌روندر‌های نسل خود معرفی کرده است. 

خان در سال ۱۹۸۲ کاپیتان تیم ملی پاکستان شد و مهم‌ترین موفقیت دوران ورزشی او یک دهه بعد رقم خورد؛ زمانی که پاکستان تحت رهبری او در جام جهانی کریکت ۱۹۹۲ به قهرمانی رسید. این قهرمانی نه‌تنها جایگاه عمران خان را در تاریخ ورزش پاکستان تثبیت کرد بلکه سرمایه اجتماعی بزرگی برای او در سال‌های بعد به وجود آورد.

مرگ مادر و تولد یک میراث اجتماعی

یکی از مهم‌ترین و در عین حال تلخ‌ترین اتفاقات زندگی عمران خان، درگذشت مادرش، شوکت خانم، بر اثر سرطان در سال ۱۹۸۵ بود. تجربه بیماری مادر، خان را با دشواری درمان سرطان و هزینه‌های سنگین آن در پاکستان آشنا کرد و او تصمیم گرفت مرکزی ایجاد کند که بیماران نیازمند نیز بتوانند از خدمات درمانی سرطان بهره‌مند شوند.

پس از سال‌ها تلاش برای جمع‌آوری کمک‌های مردمی، بیمارستان یادبود سرطان شوکت خانم در لاهور در سال ۱۹۹۴ افتتاح شد. وب‌سایت رسمی این مرکز نیز تاکید می‌کند که بخش قابل توجهی از روند تامین مالی پروژه از طریق کمک‌های مردمی، از جمله کمپین‌های جمع‌آوری کمک توسط دانش‌آموزان و هواداران عمران خان، انجام شد. 

این بیمارستان بعد‌ها به یکی از مهم‌ترین پروژه‌های اجتماعی مرتبط با نام عمران خان تبدیل شد و فعالیت‌های او در این حوزه، نقش مهمی در افزایش محبوبیتش در میان بخش‌هایی از جامعه پاکستان داشت.

ورود به سیاست و تاسیس تحریک انصاف

عمران خان حتی در دوران فعالیت ورزشی نیز به مسائل سیاسی پاکستان علاقه داشت اما ورود رسمی او به سیاست با تاسیس حزب تحریک انصاف پاکستان در ۲۵ آوریل ۱۹۹۶ رقم خورد.

حزب جدید در سال‌های نخست با دشواری‌های فراوانی روبه‌رو بود. تحریک انصاف در انتخابات ۱۹۹۷ نتوانست جایگاه قابل توجهی در مجلس به‌دست آورد و خان نیز در نخستین تلاش‌های انتخاباتی خود موفق به ورود به پارلمان نشد. با این حال، او به فعالیت سیاسی ادامه داد و سرانجام در انتخابات ۲۰۰۲ به‌عنوان نماینده حوزه میانوالی وارد مجلس ملی پاکستان شد.

تحریک انصاف در انتخابات ۲۰۱۳ به یکی از نیرو‌های مهم سیاسی پاکستان تبدیل شد و در خیبرپختونخوا توانست دولت ایالتی تشکیل دهد. این موفقیت زمینه را برای رقابت جدی‌تر حزب در انتخابات ۲۰۱۸ فراهم کرد.

پیروزی انتخاباتی و نخست‌وزیری

در انتخابات سراسری ۲۰۱۸ تحریک انصاف به رهبری عمران خان به بزرگترین حزب منفرد در مجلس ملی تبدیل شد. بر اساس نتایج اعلام‌شده، این حزب ۱۱۵ کرسی از کرسی‌های عمومی مجلس ملی را به دست آورد و پس از آن با پیوستن نمایندگان مستقل و تشکیل ائتلاف، دولت فدرال را تشکیل داد. 

عمران خان در ۱۸ اوت ۲۰۱۸ به‌عنوان بیست‌ودومین نخست‌وزیر پاکستان سوگند یاد کرد. او در آغاز نخست‌وزیری بر مبارزه با فساد، کاهش فقر، اصلاح ساختار اقتصادی و ایجاد نظام رفاهی تاکید داشت.

در سیاست خارجی نیز روابط با کشور‌های همسایه از جمله ایران در دستور کار دولت او قرار داشت. سفر عمران خان به تهران در سال ۲۰۱۹ و تاکید او بر اهمیت روابط همسایگی از رویداد‌های مهم در روابط ایران و پاکستان در دوره نخست‌وزیری او بود.

رابطه با ارتش و پایان نخست‌وزیری

دوران نخست‌وزیری عمران خان در کنار دستاورد‌ها و حمایت گسترده بخشی از جامعه، با اختلافات سیاسی و اقتصادی و همچنین تنش‌هایی در روابط دولت و ساختار نظامی پاکستان همراه شد.

یکی از نقاط مورد توجه، اختلاف بر سر تغییر رئیس سازمان اطلاعات نظامی پاکستان (ISI) در سال ۲۰۲۱ بود. عمران خان در آن زمان تمایل داشت ژنرال فیض حمید در این سمت باقی بماند، در حالی که ارتش خواهان جابه‌جایی او بود. در نهایت ژنرال ندیم انجم به ریاست ISI منصوب شد. رویترز این ماجرا را یکی از نخستین نشانه‌های علنی اختلاف میان عمران خان و ژنرال قمر جاوید باجوه، فرمانده وقت ارتش، توصیف کرده است.

با این حال علت پایان نخست‌وزیری عمران خان را نمی‌توان به یک عامل واحد محدود کرد. مخالفان سیاسی او در پارلمان با طرح رای عدم اعتماد دولتش را به چالش کشیدند و پس از کشمکش‌های حقوقی و سیاسی، مجلس ملی پاکستان در ۱۰ آوریل ۲۰۲۲ به عدم اعتماد به نخست‌وزیر رای داد. منابع رسمی مجلس ملی پاکستان نیز روند رای عدم اعتماد و تحولات منتهی به برکناری او را ثبت کرده‌اند.

با ۱۷۴ رای موافق، عمران خان نخستین نخست‌وزیر پاکستان شد که از طریق رای عدم اعتماد پارلمان از سمت خود کنار رفت. روز بعد، شهباز شریف به‌عنوان نخست‌وزیر جدید انتخاب شد.

ترور نافرجام و ادامه حضور سیاسی

برکناری از نخست‌وزیری پایان فعالیت سیاسی عمران خان نبود. او پس از خروج از قدرت با برگزاری تجمع‌ها و راهپیمایی‌های گسترده خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام شد و همچنان یکی ازازی قرار گرفت و از ناحیه پا زخمی شد. در این حمله یکی از هواداران حزب تحریک انصاف کشته و چند نفر دیگر زخمی شدند. برخی رسانه‌ها این حادثه را حمله‌ای مسلحانه به کاری در فضای سیاسی این کشور ایفا کردند. به همین دلیل بررسی زندگی عمران خان تنها روایت زندگی یک نخست چهره‌های مهم سیاست پاکستان باقی ماند.

در سوم نوامبر ۲۰۲۲ هنگامی که عمران خان در جریان یک راهپیمایی سیاسی در وزیرآباد ایالت پنجاب حضور داشت، هدف تیراندازی قرار گرفت و از ناحیه پا زخمی شد. در این حمله یکی از هواداران حزب تحریک انصاف کشته و چند نفر دیگر زخمی شدند. رویترز این حادثه را حمله‌ای مسلحانه به کاروان اعتراضی عمران خان گزارش کرد.

چهره‌ای فراتر از سیاست

عمران خان را نمی‌توان تنها با دوره کوتاه نخست‌وزیری‌اش تعریف کرد. او پیش از ورود به سیاست، قهرمان ورزشی و چهره‌ای جهانی بود و پس از پایان دوران کریکت نیز از طریق فعالیت‌های خیریه و درمانی، جایگاه اجتماعی قابل توجهی پیدا کرد.

زندگی او ترکیبی از سه دوره مهم است: قهرمانی در ورزش، فعالیت اجتماعی و حضور در قدرت سیاسی. از قهرمانی جام جهانی ۱۹۹۲ تا تاسیس بیمارستان شوکت خانم و رسیدن به نخست‌وزیری پاکستان، عمران خان مسیری را طی کرده که او را به یکی از شناخته‌شده‌ترین شخصیت‌های معاصر پاکستان تبدیل کرده است.

حتی پس از پایان نخست‌وزیری نیز نام عمران خان همچنان در مرکز تحولات سیاسی پاکستان باقی ماند و حزب و هواداران او نقش مهمی در فضای سیاسی این کشور ایفا کردند. به همین دلیل، بررسی زندگی عمران خان تنها روایت زندگی یک نخست‌وزیر پیشین نیست بلکه داستان ورزشکاری است که به فعالیت اجتماعی روی آورد، یک حزب سیاسی تاسیس کرد و پس از سال‌ها مبارزه سیاسی به بالاترین مقام اجرایی پاکستان رسید.