محمدمعین وطنخواه
کارشناس حقوق
یکی از نهادهای شبهقضایی که به برقراری صلح و سازش میان مردم میپردازد شورای حل اختلاف است. این شورا که تحت نظارت قوه قضائیه فعالیت میکند، از دو عضو اصلی و یک عضو علیالبدل تشکیل میشود و رسیدگی به پرونده در آن در مقایسه با دادگاه کمهزینهتر است. مطابق قانون، درباره همه امور حقوقی (مانند دعاوی خانوادگی و ارث)، همه جرائم قابل گذشت و تعدادی از جرائم گذشتناپذیر، طرفین اختلاف میتوانند با توافق یکدیگر برای صلح و سازش به شورای حل اختلاف مراجعه کنند. در ادامه، به بررسی میزان صلاحیت شورای حل اختلاف و چگونگی اعتراض به آرای صادرشده میپردازیم.
+ موارد رسیدگی در شورای حل اختلاف
مطابق ماده ۱۱ قانون شوراهای حل اختلاف، قاضی شورا در موارد زیر میتواند با مشورت سایر اعضا اقدام به صدور رأی کند:
الف) دعاوی مالی در روستا تا بیست میلیون ریال و در شهر تا پنجاه میلیون ریال، ب) دعاوی خانواده راجع به جهیزیه، مهریه و نفقه. ج) صدور گواهی حصر وراثت، د) همه دعاوی مربوط به تخلیه عین مستأجره به جز دعاوی مربوط به سرقفلی و حق کسب و پیشه.
+ دعاوی مربوط به ارث و تخلیه ملک
در مواردی که مستأجر (به رغم پایان قرارداد) از تحویل ملک خودداری کند یا شش ماه اجارهبها را نپرداخته باشد، مالک میتواند با ثبت دادخواست صدور حکم تخلیه، از شورای حل اختلاف بخواهد به این موضوع رسیدگی کند.
منظور از تخلیه عین مستأجره تخلیه اماکن مسکونی است. برای تخلیه اماکن تجاری و اماکنی که حق کسب و پیشه و سرقفلی دارند، شورای حل اختلاف صلاحیت صدور رأی ندارد و رسیدگی به آن در صلاحیت محاکم دادگستری است.
همچنین از اقداماتی که بعد از فوت متوفی صورت میگیرد، اقدام به تقسیم ارث است. برای این امر، وراث نیازمند داشتن گواهی حصر وراثت و کسب اطلاعات از همه داراییهای متوفی هستند.
برای انجام موارد فوق، همه وراث یا یکی از آنها میتواند به ثبت دادخواست صدور گواهی انحصار وراثت اقدام و از شورای حل اختلاف، تقاضای رسیدگی کند.
طرح دادخواست مطالبه نفقه در شورا
براساس ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی، نفقه شامل همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن مثل مسکن، پوشاک، غذا، اثاثیه منزل و هزینههای درمان است.
در صورتی که مرد برای مدتی مثلا شش ماه از پرداخت نفقه خودداری کند، زوجه میتواند با طرح دادخواست مطالبه نفقه در شورای حل اختلاف محل سکونت خود، به صورت حقوقی نفقه را مطالبه کند.
در جلسه شورای حل اختلاف، میزان نفقه از سوی داور و براساس میزان تحصیلات زوجه و موقعیت اجتماعی خود او و خانواده پدری، تعداد فرزندان، شغل و به طور کلی شأنیت زن تعیین میشود.
نحوه اعتراض به آرای شورا چگونه است؟
اگر فردی تصور میکند که از رأی شورای حل اختلاف متضرر شده است یا آن را منصفانه نمیداند، میتواند با مراجعه به مرجع تجدیدنظر برای احکام شورا به آن اعتراض کند.
مطابق ماده 9 قانون شوراهای حل اختلاف، همه آرای صادرشده ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرند. همچنین مرجع تجدیدنظر میتواند دادگاه عمومی همان حوزه قضایی باشد.
در مرحله نخست، شخص باید متن اعتراض خود را آماده و با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست تجدیدنظر را ثبت کند. مدارک موردنیاز شامل مشخصات طرفین، شماره رأی و شرح اعتراض خود است.