شما را نمی دانم، ولی دبیرهای ادبیاتی که من در طول دوران تحصیلم داشتم همگی تمام اشعارعاشقانه شعرای قدیم از جمله حافظ و سعدی را یک عشق غیرزمینی و آسمانی می دانستند، البته حق هم داشتند اشعار این شعرا آن قدر زیبا و دلربا هستند که آدم حیفش می آید بگوید این اشعار درباره عشق زمینی بودند!یک نکته جالب در اشعار عاشقانه سعدی وجود دارد و آن این است که هر ابراز عشق و محبتی به معشوقش کرده است، یک مضمون طنز هم داخلش دارد.یک جایی سعدی مدعی است که به قول ما امروزی ها حلال و حرام سرش می شود، ولی وقتی این بیتش را می خوانیم، می بینیم حلال و حرام این شاعر قرن هفتمی با حرام و حلال ما 180درجه تفاوت دارد:
من آن نیم که حلال از حرام نشناسم/شراب با توحلال است و آب بی تو حرام سعدی در تعریف و تمجید از معشوق و به دست آوردن دل او واقعا هنرمند است و اول به معشوقش می گوید: توی آینه خودت رو ببین که چقدر زیبایی، ولی بلافاصله در مصرع بعدش می گوید: اصلا ولش کن، تو اگر خودت را ببینی دیگه به ما نگاه هم نمی کنی:
تو در آینه نگاه کن که چه دلبری و لیکن/تو که خویشتن ببینی نظرت به ما نباشد!سعدی در اشعارش هیچ گاه خطاب به معشوقش نمی گوید: چرا این کار رو کردی و همیشه حق را به محبوب خود می دهد، حتی اگر معشوق بخواهد سعدی در رسیدن به او ناکام بماند.
اگر مراد تو ای دوست بی مرادی ماست/مراد خویش دگرباره من نخواهم خواست
سعدی حتی اگر خودش با کسی غیرمعشوق خودش بوده باشد هم می تواند دلیل بیاورد و بگوید: اگر پای کس دیگری در میان است فقط زبانی بوده، ولی عشق من و تو متفاوت است و برآمده از دل و جان است.
نه خلاف عهد کردم که حدیث جز تو گفتم/همه بر سر زبانند و تو در میان جانی!ابیات عاشقانه و در عین حال طنز سعدی بسیار هستند. خلاصه اینکه فن بیان سعدی خیلی عالی بوده است و به قول امروزی ها از آن هایی است که مار را با زبان خوش از سوراخش می کشد بیرون!