پرچمهای عزاداری اینروزها شهر را مشکیپوش کردهاند. شهر عزادار بانویی است که بهاستناد احادیث بهعنوان مادر و امام ائمه(ع) شناخته میشود. در زندگی ایشان درسهای بسیاری هست. شواهد تاریخی بسیاری گواه بر تقوا، عفت، سیاستفهمی، حضور در عرصههای اجتماعی و مجاهدتهای بینظیر ایشان است. از سوی دیگر، زندگی ایشان در جایگاه همسر، مادر و البته فرزند نیز نکات پندآموز زیادی دارد. چالشها و مسائلی که بشر با آن سروکار دارد، در طول تاریخ دستخوش تغییراتی شده، اما ماهیت مسائل انسانی بدون تغییر مانده است. برای همین است که وقتی با احادیث سروکار داریم یا حتی وقتی اشعار یا نوشتههای اندیشمندان قدیمی در قرون گذشته را میخوانیم، حس میکنیم که چقدر به کارمان میآیند و چقدر با زندگی امروز تطابق دارند. هرچقدر که فناوری سبک زندگی ما را تغییر دهد، بازهم چالشهای اخلاقی ما در مراوده با مردم و خانوادههایمان ثابت است. به همین دلیل است که الگوی زندگی حضرت فاطمهزهرا(س)، بهعنوان برترین زن مسلمان، الگوی موفق و مناسبی برای دیگر زنان در هر دوره و زمانهای به حساب میآید. به همین دلیل و بهبهانه سالگرد شهادت مظلومانه ایشان، به بررسی نقشهای متنوعشان در زندگی خصوصی و اجتماعی بهعنوان الگوی زن مسلمان پرداختهایم.
در برابر جاهلیت قدیم
حضرت فاطمه زهرا(س) به عنوان زن نمونه مسلمان، الگویی است که نقش درست و سازنده زن را برابر جاهلیت تبیین می کند. ایشان در زمان خودشان برابر جاهلیت ایستادند؛ جاهلیتی که داشتن فرزند دختر را ننگ می دانست و هیچ نقش و جایگاهی برای زن در جامعه نمی دید. بااین حال، فاطمه زهرا(س) به عنوان دختر پیامبر(ص) و همسر امیرالمؤمنین علی(ع)، علاوه بر ایفای نقش همسری و مادری، نقشی اثرگذار در جامعه داشتند. ایشان همیشه به عنوان محل سؤال و رجوع جامعه زنان به حساب می آمدند و بعد از وفات پیامبر(ص) هم در دفاع از ولایت، با رفتار و سخنانشان، جامعه را تحت تأثیر قرار دادند.
در برابر جاهلیت مدرن
نقش زنانگی فاطمه زهرا(س)، هنوز هم مرز مشخص و مهمی در مقابل جاهلیت ایجاد کرده و راهنمایی است برای زنانی که نمی خواهند به جهالت آلوده شوند. در گذشته، جاهلیت زن را به علت زن بودنش حذف می کرد و با زنده به گورکردن دختران، حق حیات فردی را هم از آن ها می گرفت؛ اما حالا در جاهلیت مدرن، فرهنگ غرب با برداشتن همه حدود برای زنان و به نام آزادی، آن ها را در حدود خاصی می خواهد که توانایی ایفای نقش جدی در جامعه نداشته باشند. جاهلیت قدیم دختران را زنده به گور می کرد و جاهلیت جدید، زنان را قانع می کند که با سقط جنین به بهانه راضی نبودن جنین از حضور در این دنیا، زنان را از نقش مادری و تربیت جامعه حذف کند. جاهلیت قدیم زنان را در پستوی خانه می دید و جاهلیت جدید هم آن ها را به عنوان کالایی در نظر دارد که فقط به درد تفریح می خورند و در دام مصرف زدگی گرفتارند. اما فاطمه زهرا(س)، با سبک زندگی الهی شان، مرزی مهم بین زندگی زن مسلمان و جاهلیت ایجاد کردند؛ مرزی که در آن ایفای نقش مادری و اثرگذاری اجتماعی منافاتی باهم ندارند.
زندگی عاشقانه
زندگی مشترک حضرت فاطمه(س) و امام علی(ع) سرشار از نکات پندآموز است؛ نکاتی لطیف که درس عاشقی به ما می دهد. در روایتی معتبر آمده است که حضرت علی(ع) فرمودند: «به خدا قسم من او را به غضب نیاوردم، او را از چیزی ناراحت نکردم تا آنکه خدا روح او را قبض کرد و او نیز هیچ گاه من را به غضب نیاورد و من را در امری نافرمانی نکرد و هرگاه به فاطمه(س) نگاه می کردم، غم وغصه ها از من جدا می شد.» سبک زندگی فاطمه زهرا(س) یعنی باید به علم و جامعه توجه کرد، اما از نقش همسری هم نباید بازماند. این الگویی است که این روزها بیش از همیشه به آن نیاز داریم.