سیدمحسن موسوی زاده
خبرنگار
کارشناسان و رسانه های بین المللی، تبعات محاصره دریایی ایران را اقدامی غیرمؤثر درراستای تحقق اهداف آمریکا می دانند و این امر را با تبعات ناگوار برای اقتصاد جهانی ارزیابی می کنند. اختلال یا تهدید به اختلال در مسیرهای حیاتی دریایی ایران، به ویژه تنگه هرمز، یک مسئله منطقه ای نیست؛ بلکه رویدادی است که می تواند ساختار انرژی، تجارت و ثبات اقتصادی جهان را تحت فشار قرار دهد. تنگه هرمز مسیر عبور بخش درخورتوجهی از نفت و گاز جهان است و هرگونه نااطمینانی در این گذرگاه راهبردی، موجی از افزایش هزینه ها، جهش انرژی، فشار تورمی و اختلال در زنجیره های تأمین جهانی را ایجاد می کند. از صنایع سنگین اروپا تا بازارهای مالی شرق آسیا و از حمل ونقل جهانی تا بیمه دریایی، اثرات این بحران می تواند بسیار فراتر از مرزهای منطقه گسترش یابد. حتی اقتصادهای متنوعی مانند اتحادیه اروپا نیز از پیامدهای افزایش قیمت انرژی، رشد هزینه های حمل ونقل و تشدید تورم در امان نیستند. به همین دلیل، اختلال در مسیرهای دریایی ایران را باید یک ضربه بالقوه به اقتصاد جهانی دانست که می تواند رشد اقتصادی، تجارت بین المللی و ثبات بازارها را در گستره ای فرامرزی تحت تأثیر قرار دهد. چنین رویدادی نشان می دهد که اقتصاد جهانی به شدت در هم تنیده است؛ به گونه ای که هر بحران در یکی از گلوگاه های انرژی جهان می تواند نه تنها کشورهای وابسته به واردات انرژی، بلکه حتی قدرت های اقتصادی صادرکننده را نیز با هزینه های جالب توجه و فشارهای ساختاری روبه رو کند.
پیامدهای جهانی تهدید محاصره دریایی ایران
1- شوک فوری بر اقتصاد جهانی
۲- تأمین ۲۰ درصد نفت جهان از خلیجفارس
۳- حدود ۲۰ درصد تجارت LNG جهان از هرمز عبور میکند
۴- تقریبا تمام LNG قطر از این مسیر صادر میشود
۵- سناریوی متوسط : احتمال عبور قیمت نفت از 130 دلار
6- سناریوی حاد: احتمال عبور قیمت نفت از 160 دلار
افزایش هزینه حمل کشتیها
از زمان آغاز جنگ تحمیلی سوم تاکنون، هزینه حمل کشتیها در منطقه 3 برابر شده است
تنگه هرمز با جهش ۳۰۰درصدی حق بیمهها، گرانترین آبراه جهان شده است
اثر بر اقتصاد آمریکا
1- کاهش رشد اقتصادی آمریکا
۲- افزایش هزینه سوخت خودرو
۳- افزایش هزینه حملونقل کالا
۴- افزایش تورم ایالاتمتحده
۵- فشار بر فدرال رزرو برای تأخیر در کاهش نرخ بهره
صنایع عمده که بیشترین ضربه را میبینند:
پتروشیمی
فولاد
شیشه
کود شیمیایی
هوافضا و خطوط هوایی
حملونقل سنگین
۶- افزایش هزینه انرژی میتواند هزینه
تولید این صنایع را ۱۰٪ تا ۳۰٪ بالا ببرد
شوک در زنجیره تأمین جهانی
1- خلیجفارس تأمینکننده بسیاری از مواد خام صنعتی جهان است
۲- کشورهای خلیجفارس از بزرگترین تولیدکنندگان آلومینیوم جهان هستند
تولید تقریبی آلومینیوم:
امارات: حدود ۲.۷ میلیون تن در سال
بحرین: حدود ۱.۶ میلیون تن
قطر: حدود ۰.۶ میلیون تن
عمان: حدود ۰.۴ میلیون تن
۳- اختلال در صادرات
۴- افزایش قیمت آلومینیوم
۵- فشار بر صنایع خودرو، هوافضا و بستهبندی
تجارت جهانی کالا
بخش بزرگی از تجارت دریایی به بنادر خلیجفارس وابسته است
بنادر مهم منطقه:
جبلعلی (امارات)
حدود ۱۴ تا ۱۵میلیون TEU کانتینر در سال
بندر دمام (عربستان)
بنادر قطر و کویت
تبعات محاصره دریایی:
1-شرکتهای کشتیرانی مسیر را ترک میکنند
۲- هزینه بیمه چند برابر میشود
۳-هزینه حملونقل جهانی بالا میرود
اثر بر اقتصاد آسیا
آسیا بزرگترین وابسته انرژی خلیجفارس است
وابستگی نفت وارداتی از
خلیج فارس:
چین: حدود ۴۰٪
هند: حدود ۵۰٪
ژاپن: حدود ۹۰٪
کرهجنوبی: حدود ۷۰٪
اختلال در هرمز یعنی:
1- افزایش هزینه انرژی صنایع آسیایی
۲- فشار بر تورم جهانی
۳- کاهش رشد اقتصادی آسیا
اثر بر اقتصاد اروپا
1- اروپا پس از کاهش واردات گاز از روسیه
(۲۰۲۲ به بعد) بهشدت به LNG وارداتی وابسته شده است
کاهش عرضه LNG جهانی
افزایش قیمت گاز اروپا ۳۰٪ تا ۸۰٪ در کوتاهمدت
افزایش هزینه برق و گرمایش
۲- قیمت برق صنایع انرژیبَر (فولاد، شیشه، سیمان، کود شیمیایی) جهش میکند
۳- تورم عمومی ۲ تا ۲.۵٪ افزایش مییابد
۴- بانک مرکزی اروپا مجبور میشود سیاستهای انقباضی طولانیتری نگه دارد
۵- کاهش سود شرکتهای هوایی و حملونقل اروپایی
۶- کاهش درآمدهای مالیاتی
۷- احتمال بازگشت برنامههای یارانه انرژی
۸- افت بازارهای سهام آلمان، فرانسه و ایتالیا