محمد کاملان
روزنامه نگار
رسیدگیها به حاشیه مشهد، گسترش فضای ورزشی ارزان، توسعه فضای سبز و تضمین تأمین آب موردنیاز برای آبیاری این فضا، پروژههای بزرگی بود که در سطوح وسیعی در دوره ششم شورای اسلامی شهر مشهد اجرایی شد. در ادامه گفتوگوهای هفته شوراها، دو عضو دیگر شورای اسلامی شهر مشهد، به بیان دستاوردهای این شورا در دوره ششم پرداختند؛ دستاوردهایی که بی تردید منشأ خدمت زیادی برای مشهد خواهد بود .
رویکرد شورای شهر، مردمیسازی، اعتمادسازی و امیدآفرینی است
رئیس کمیسیون ویژه ساماندهی حاشیه شهر شورای اسلامی شهر مشهد گفت: نگاه ما در کمیسیون حاشیه شهر این بود که کمیسیون یادشده تنها در ساختمان شورا باقی نماند و جلسات آن به میان مردم منتقل شود؛ برای همین هم طرح «یکشنبههای خدمت» و سپس «چهارشنبههای خدمت» را آغاز کردیم و جلسات کمیسیون را در مساجد محلات تشکیل دادیم. پیش از هر جلسه، مشکلات مردم با همکاری شورای اجتماعی محلات احصا میشد و سپس با دعوت از مدیران دستگاههای مسئول و حضور مستقیم مردم، رسیدگی به این مشکلات، پیگیری میشد. خوشبختانه در این روند، همکاری دستگاههای مختلف، شایسته تقدیر بود. هدف این بود که تصمیمسازی برای مناطق کمبرخوردار در حضور مردم انجام شود. در شورای ششم سه رویکرد اصلی مطرح بود؛ مردمیسازی، اعتمادسازی و امیدآفرینی، بنابراین تمرکز بر تصمیمسازی با مشارکت مردم، یکی از مهمترین تجلیات این رویکرد بود.
تبدیل پروژههای زودبازده به الگویی در سطح ملی
سیدحسین علویمقدم با اشاره به افزایش قابلتوجه بودجه عمرانی حاشیه شهر در سالهای اخیر افزود: در ابتدای دوره، سهم عمرانی حاشیه شهر فقط حدود ۱۵درصد بود، اما در بودجه۱۴۰۴ این سهم به حدود ۴۵درصد رسیده است و پیشبینی ما این است که در بودجه۱۴۰5، این سهم به حدود ۵۰درصد برسد. علاوهبر این، برای نخستینبار و در جریان پروژههای زودبازده حدود 4هزار میلیارد تومان از بودجه عمرانی بهصورت مستقیم به پروژههایی اختصاص یافت که مردم محلات درباره آنها تصمیمگیری کردند. این عدد در طول ادوار شورا و شهرداری مشهد، بیسابقه است و چنین نگاهی موجب ارتقای اعتماد عمومی شد و در سطح ملی نیز مورد توجه کمیسیون عمران مجلس قرار گرفت، بهگونهایکه مدل پروژههای زودبازده و محلهمحور، بهعنوان یک الگوی ملی، بررسی شد.
مهمترین پروژههای زیرساختی در مناطق کمبرخوردار
وی ادامه داد: در حوزه زیرساختی، پروژههای متعددی در حاشیه شهر انجام شد؛ ازجمله توسعه خطوط مترو بهسمت مناطق کمبرخوردار، اصلاح پیادهروها و ایجاد مسیرهای استاندارد، بازگشایی بولوار بصیرت، اجرای پروژه پل دهرود، بازگشایی معابر متعدد، ایجاد فضاهای ورزشی، احداث زیرساختهای ورزشی جدید، اجرای کانالهای جمعآوری آبهای سطحی در مساحت ۷۴۰هزار مترمربع، اجرای نهضت آسفالت و حل مشکل آبگرفتگی بخشهای زیادی از حاشیه شهر. در حوزه فضای سبز نیز مساحت از حدود ۲۰میلیون مترمربع در سال۱۴۰۰ به بیش از ۲۳میلیونو۳۰۰هزار مترمربع در سال۱۴۰۴ در حاشیه مشهد رسید.
اجرای بزرگترین پروژه مسکونی حاشیه شهر در شورای ششم
اما یکی از مهمترین پروژههایی که در دوره ششم مدیریتشهری در حاشیه شهر مشهد اجرا شد، ساخت بیش از 4هزار مسکن در شهرک شهیدرجایی بود؛پروژهای که علویمقدم درباره آن توضیح داد: اختصاص ۲۱هکتار زمین در پهنه شهیدرجایی و باهنر برای احداث ۴هزارو52واحد مسکن محرومان، یکی از اقدامات بزرگ دوره ششم شورا بوده است که نهتنها تأمین مسکن را آسان میکند، بلکه باعث بازگشایی معابر و رفع ریزدانگی در بافت فرسوده این مناطق خواهد شد. این پروژه با همکاری بنیادمسکن و مجموعههای مرتبط درحال اجراست و با افتتاح آن، شاهد تحول بزرگی در این دو نقطه از مناطق کمبرخوردار شهر خواهیم بود.
مطالبهای که پاسخ داده شد
رئیس کمیسیون ویژه ساماندهی حاشیه شهر شورای اسلامی شهر مشهد، یکی از مهمترین درخواستهای مردم در مناطق کمبرخوردار را حملونقل و توسعه خطوط اتوبوسرانی اعلام کرد و گفت: با توجه به اینکه حملونقل عمومی یکی از مطالبات اصلی مردم حاشیه شهر بود، حدود ۲۰۰دستگاه اتوبوس جدید به خطوط منتهی به این مناطق، تخصیص یافت و ۶خط حملونقل کوتاهبرد با تخفیف ۹۰درصد راهاندازی شد. علاوهبر آن، ساماندهی پایانهها و توسعه خطوط بیآرتی نیز در دستورکار شورای شهر قرار گرفت.
تصویب 2هزار میلیارد بودجه برای ورزش مشهد
علویمقدم با اشاره به ابتکار شورای ششم در تاسیس کمیسیون ورزش و جوانان، به جزئیات اقدامات گسترده و تأمین زیرساختهای ورزشی این کمیسیون اشاره کرد و گفت: براساس سیاستهایی که در این کمیسیون تدوین و ابلاغ شد، ۱۳۷مجموعه ورزشی روباز، ۱۷مجموعه اختصاصی بانوان، ۴۱زمین چمن مصنوعی، ۹مجموعه سرپوشیده و ۷۴زمین آسفالت به بهرهبرداری رسید که این اقدامات، باعث افزایش ۲۰درصدی سرانه ورزشی شهر شد. درکنار این پروژهها، بودجه ورزشی نیز رشد کمسابقهای داشت و از ۱۴۰میلیارد تومان در ابتدای دوره به حدود ۲هزار میلیارد تومان رسید. همچنین درکنار بیش از ۱۵۰رویداد رسمی ورزشی و ۵۲۵رویداد تفریحی و منطقهای، برای نخستینبار «المپیک شهری» برگزار کردیم.
رواج ورزش ارزان در مشهد
رئیس کمیسیون ورزشوجوانان شورای اسلامی شهر مشهد ادامه داد: یکی دیگر از کارهایی که در این کمیسیون انجام شد، تثبیت قیمت سالنهای ورزشی برای حاشیه شهر مشهد بود. استاندارد ما این بود که ورزش در مشهد، نباید «گران» اداره شود؛ به همین دلیل، از واگذاری مجموعههای ورزشی به بخش خصوصی در حاشیه شهر جلوگیری شد و برای اولینبار در کلانشهرهای ایران، پروانه ساخت اماکن ورزشی در سطح شهر رایگان شد. با این کار شاهد هستیم که ورزش دربین جوانان فراگیر شده است.
چرا شهرداری مشهد وارد ورزش قهرمانی و تیمداری در حوزه ورزش نشد؟ علویمقدم با بیان اینکه دو بار برای تشکیل باشگاه فرهنگیورزشی شهرداری مشهد قدم برداشتیم، تصریح کرد: با توجه به سابقه خوب تیمهای مشهدی مانند پیام، ابومسلم و پدیده، مطالبه مردم برای احیای تیمهای ورزشی از شهرداری جدی بود. شورای شهر دو بار تشکیل «باشگاه فرهنگیورزشی شهرداری مشهد» را تصویب کرد و حتی بودجه ۱۶۰میلیارد تومانی نیز اختصاص داد، اما بهدلیل عدمهمکاری شهردار و شهرداری، این امر محقق نشد و این موضوع، همچنان از مطالبات جدی بنده و مردم است.
***
سهم 15درصدی، 40درصد شد
رئیس کمیسیون حقوقی شورای اسلامی شهر مشهد با انتقاد از بیتوجهی پنجاهساله نهادها و سازمانها به حاشیه شهر مشهد گفت: یکی از مهمترین اهداف ما در این دوره از شورای شهر، رسیدگی به حاشیه شهر بود و اولین گام در این مسیر برای جبران این غفلت، تغییر ریل و شیب تخصیص اعتبارات عمرانی به حاشیه شهر بود. مطالعات نشان میدهد که در ادوار گذشته، کمتر از 15درصد از اعتبارات عمرانی به حاشیه شهر اختصاص داشت اما از ابتدای شورای ششم این سهم به حدود 40درصد افزایش پیدا کرد تا از این طریق، بتوانیم عقبماندگیها را در سالهای بعد جبران کنیم.
شناخت مردم از نیازها؛ بهتر از شناخت مدیران
سیدابراهیم علیزاده با اشاره به پروژههای زیربنایی اجراشده در حاشیه شهر مشهد در طول 5سال اخیر بیان کرد: با این حجم از اعتبارات، پروژههای متعددی از خدماتشهری گرفته تا عمرانی و توسعه فضاهای سبز در حاشیه شهر اجرا شد، اما یکی از اقدامات شاخص، اجرای پروژههای زودبازده بود.
وی ادامه داد: تلاش کردیم نظرات مردم در تصمیمگیریها لحاظ شود؛ چون مشارکت و اعتماد مردمی، نقش مهمی در پیشرفت کار دارد و آنها بهتر از مدیران نیازهای واقعی محله خود را میشناسند. شاید برخی پروژههای اجراشده در این طرح بزرگ نبودند، اما نیاز ضروری مردم بود و اجرای آنها موجب رضایتمندی گسترده شد. هدف ما ایجاد امید و مشارکت مردمی در فرایند تصمیمگیری است تا سطح رضایت عمومی افزایش پیدا کند.
اجرای 90درصدی پروژهها در فاز اول و دوم
وی ادامه داد: این طرح در 72محله هدف بازآفرینی، اجرا شد. از این میان،50محله در حاشیه شهر قرار داشت و نخبگان محلی شامل نماینده مسجد، بسیج، دفتر تسهیلگری و شورای اجتماعی محله درباره پروژهها تصمیمگیری کردند و مصوبات پس از تأیید کمیته نظارتی در آلبوم بودجه قرار گرفت. بیش از 90درصد پروژههای فاز اول و دوم زودبازده، اجرایی شده است و متأسفانه در سالهای بعد بهدلیل کمبود نقدینگی و چالشهای اقتصادی کشور، روند اجرای این پروژهها کندتر شد.
پساب، جایگزین آب شد
نایبرئیس کمیسیون خدماتشهری شورای اسلامی شهر در ادامه، به برنامهریزی بلندمدت شورای ششم برای افزایش سرانه فضای سبز و تأمین آب موردنیاز این فضا اشاره کرد و افزود: مشهد به اذعان همه، سبزترین شهر کشور است، اما در سالهای اخیر با کاهش بارش و کمآبی مواجه شدهایم که تهدیدی جدی برای فضای سبز و زیبایی شهر محسوب میشود، با این حال کاهش سطح فضای سبز را نپذیرفتیم؛ زیرا مشهد علاوهبر زیارت، باید فضای فراغت و زیبایی بصری برای زائران و شهروندان داشته باشد؛ برای همین جایگزینی منابع آب و استفاده از پساب، بهعنوان جدیترین و مهمترین راهکار برای حفظ فضای سبز، بررسی شد. در این راستا، مهمترین قرارداد تأمین آب فضای سبز، یعنی قرارداد بیستوپنجساله تأمین پساب که سالانه 11.2میلیون مترمکعب آب برای فضای سبز فراهم میکرد، منعقد شد. با این قرارداد حدود 40درصد از نیاز آبی فضای سبز از این طریق، تأمین میشود.
تصفیهخانهها به کمک تأمین آب فضای سبز میآیند
علیزاده با بیان اینکه درکنار این قرارداد، اجازه ساخت چند تصفیهخانه لوکال هم به شهرداری مشهد داده شد، تصریح کرد: در این راستا، شورای شهر اجازه آغاز ساخت چند تصفیهخانه را به شهرداری داد؛ ازجمله تصفیهخانه سیدی، آفتاب، آزادی و... که کار ساخت آنها آغاز شده است. برای انتقال پساب نیز قرارداد بزرگ 2هزار میلیارد تومانی انتقال پساب از پرکندآباد تا نمایشگاه منعقد شد. نتیجه این اقدامات، افزایش حدود یک مترمربع سرانه فضای سبز شهر و احداث پارکهای بزرگ نظیر پارک کرامت و جهانشهر بود.
وی افزود: امروز از 73هکتار مساحت بوستان کرامت، 20هکتار دراختیار مردم قرار گرفته است و از بین 8باغ که برای ساخت آنها برنامهریزی شده، سه باغ بین ۴۰ تا ۵۰درصد پیشرفت فیزیکی دارد و فاز اول بوستان بزرگ جهانشهر هم با ۸۰درصد و فاز دوم آن با بیش از ۳۵درصد پیشرفت فیزیکی، درحال ساخت است. درکنار این دو بوستان، در محله اسماعیلآباد نیز یک پارک خطی احداث شد که هم تغییر چهره محله را بهدنبال داشت و هم موجب افزایش زیستپذیری شهر مشهد شد.
اضافه شدن 200خودرو جدید به ناوگان پسماند شهر
علیزاده، تمیز بودن شهر را یکی دیگر از مهمترین برندهای مشهد اعلام کرد و گفت: شورای شهر در 5سال اخیر برای حفظ این برند بهطوری جدی برنامهریزی کرد. مشهد علاوهبر برند «شهر سبز»، بهعنوان «شهر تمیز» هم شناخته میشود. برای حفظ این برند، در دوره شورای ششم اقداماتی جدی در نوسازی ناوگان جمعآوری پسماند انجام گرفت و حتی برای اولینبار برای نوسازی ناوگان پسماند، اوراق مشارکت منتشر شد. درمجموعِ این اقدامات، ۲۰۰خودرو جدید به ناوگان پسماند اضافه شد، چهار کارخانه بازیافت جدید در مجموعه بازیافت سازمان پسماند شروع به کار کرد و حتی در زمینه فرهنگسازی در تفکیک زباله از مبدأ، جمعیت 30هزار خانواری بازیافت آنلاین در ابتدای این دوره، هماکنون به بیش از 400هزار نفر رسیده است. درحالحاضر از آسفالت فرسوده و لاستیکهای کهنه تا پلاستیک و کاغذ و غذاهای رستورانی در شهر مشهد بازیافت میشود و درقالب دیگری مجددا مورد استفاده قرار میگیرد.
تلاش برای بهثمر رسیدن بیوگاز و زبالهسوز
سرنوشت دو پروژه مهم زبالهسوز و نیروگاه بیوگاز در این دوره چه شد؟ نایبرئیس کمیسیون خدماتشهری شورای اسلامی شهر مشهد در پاسخ به این سؤال، بیان کرد: از ابتدای دوره ششم، هر دو پروژه در دستورکار شورا قرار داشت و علاقهمندیم هر دو پروژه نیز بهثمر برسد. اجرای این دو پروژه درقالب سرمایهگذاری بخش خصوصی پیشبینی شده است، اما بهدلیل عدم صرفه اقتصادی، نیازمند حمایت دولت است. در دو سال اخیر، اعتبارات عمرانی حوزه خدماتشهری دوبرابر شد و برای نخستینبار بخشی از آن بهصورت اوراق تعریف شد تا پروژههای کلان مثل همین دو پروژه در مسیر توسعه پایدار مشهد ریلگذاری شوند.