ملیحه جهانبخش
روزنامه نگار
در سالهای اخیر، تحولات حوزه اسناد و املاک به یکی از محورهای مهم اصلاحات ساختاری در کشور و بهدنبال آن در استانها تبدیل شده است. در این میان اجرای قانون «الزام ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» نقطهعطف این تغییرات به شمار میرود. در همین چارچوب، مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسانرضوی در گفتوگو با روزنامه شهرآرا به تشریح عملکرد سال۱۴۰۳، دستاوردها، چالشهای ثبتی و برنامههای شاخص سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ میپردازد.
استمرار در تحقق قانون الزام
سیدمرتضی مولویپور با اشاره به تصویب و اجراییشدن قانون الزام ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول میگوید: ۵۰تا۶۰درصد پروندههای مطروحه در مراجع قضایی، پروندههای ملکی هستند. این قانون پس از سالها چکشکاری بین مجلس و شورای نگهبان، نهایتا در مجمع تشخیص مصلحت نظام به تصویب رسید و لازمالاجرا شد. به موجب قانون الزام، قرار است کلیه اعمال حقوقی در حوزه اموال غیرمنقول بهصورت رسمی انجام شود. هر کاری که درباره املاک انجام میدهیم، باید بهصورت رسمی ثبت شود.
وی با بیان اینکه عملیات حدنگاری اراضی ملی، کشاورزی و بافت مسکونی روستاها و شهرهای کمتر از 25هزار نفر صورت گرفته است، اظهار میکند: در حوزه اراضی ملی، از مجموع بیش از ۱۱میلیون هکتار اراضی استان، نزدیک به ۸میلیون هکتار آن اراضی ملی است که متولی حدنگاری آن ادارهکل منابعطبیعی است. خوشبختانه ۹۹درصد از این اراضی حدنگاری شده و اسناد مالکیت آن به نام دولت صادر گردیده است. در حوزه اراضی کشاورزی نیز یکمیلیونو۱۸۳هزار هکتار اراضی کشاورزی در استان وجود دارد که در سال۱۴۰۳ موفق شدیم صددرصد این مساحت را حدنگاری، و اسناد مالکیت را به نام مردم صادر کنیم و تحویل دهیم. در زمینه بافت مسکونی روستاها و شهرهای کمتر از ۲۵هزار نفر نیز در سال۱۴۰۴ موفق شدیم بیش از ۱۹هزار سند مالکیت در این حوزه صادر کنیم که با فاصله شایانتوجه، رتبه اول کشور را به دست آوردیم. در حوزه شهری نیز حدود 75درصد اراضی حدنگاری شده است.
اسناد دفترچهای از درجه اعتبار ساقط شدهاند
مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسانرضوی در ادامه به یکی از اولویتهای مهم سازمان ثبت در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ میپردازد و میگوید: اسناد مالکیت دفترچهای فاقد حدنگاری هستند و در بانک کاداستر هیچ سابقهای ندارند. اسناد مالکیت دفترچهای از سال۱۳۹۸ از درجه اعتبار ساقط شدهاند؛ به این معنا که برای انتقال سند، دریافت وام و... اعتباری ندارند. هنوز املاک زیادی فاقد مختصات ثبتی هستند. این به دلایل مختلفی ازجمله فوت مالکان قدیمی، پیگیرینکردن وراث یا تمایل مالکان سالخورده به حفظ اسناد قدیمی است.
وضعیت نامطلوب همکاری مشاوران املاک در استان
مولویپور در پاسخ به خبرنگار شهرآرا درباره وضعیت همکاری مشاوران املاک در استان پیرامون ثبت اسناد در سامانه کاتب، بیان میکند: از نظر درصد همکاری، استان رتبه۲۸ کشور را دارد. البته وزارت صمت تعداد مشاوران املاک دارای مجوز در استان را ۱۳هزارو۶۲۹ مورد اعلام کرده، اما اتحادیه و ادارهکل صمت استان معتقدند این تعداد کمتر است. از این میان، ۹هزارو۶۳۳ مشاور در سامانه کاتب فعال شدهاند. نکته جالب اینکه درصد همکاری کم است، اما از نظر تعداد اقدامات در سامانه کاتب، معمولا جزو سه استان اول کشور بودهایم. از ابتدای راهاندازی سامانه کاتب، ۵هزارو۷۱۹ مورد پیشنویس قرارداد و بیش از ۲۰هزار قرارداد قطعی در این سامانه ثبت شده است.
وی تصریح میکند: بهزودی از سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی نیز رونمایی خواهد شد. پس از راهاندازی، مردم یکسال فرصت دارند که املاک خود را بهصورت عادی انتقال دهند و پس از آن، کلیه معاملات املاک باید بهصورت رسمی انجام شود. قراردادهای اجاره با مدت دو سال و بالاتر نیز الزاما باید بهصورت رسمی ثبت شوند. اما برای قراردادهای یکساله که در جامعه متداول است، نیازی به ثبت رسمی نیست.
میزان وصول مطالبات بانکی در سال 1404
مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسانرضوی در پاسخ به سؤال دیگری درباره میزان وصول مطالبات بانکی در سال1404 بیان میکند: در سال1404 بیش از ۱۴هزار پرونده در ادارات اجرایی استان تشکیل و بیش از ۱۶هزار پرونده مختومه شده است. همچنین ۹۴۵مورد مزایده انجام شده و نزدیک به 1.5همت از مطالبات بانکها وصول شده است.
حل مشکلات ثبتی اراضی نهادهای دولتی
مدیرکل ثبت اسناد و املاک خراسانرضوی در ادامه به اقدامات مهم انجامشده در حوزه معضلات ثبتی میپردازد و میگوید: حل مشکلات ثبتی مجتمعهای ۵۱۲دستگاهی و ۶۰۰دستگاهی و شهرک ابوذر، صدور سند آرامگاه فردوسی و صدور سند کاخ خورشید کلات ازجمله موارد انجامشده است. در حوزه املاک دولتی نیز از ۷۳هزار ملک دولتی استان، ۶هزارو۴۸۹ ملک در سال گذشته حدنگاری شد. اکنون از کل اسناد مالکیت دفترچهای دستگاههای دولتی، فقط چهارصد جلد باقی مانده است.
مولویپور با انتقاد از عملکرد یکی از نهادهای دولتی درباره همکاری در این حوزه، میگوید: متأسفانه بیشترین تعداد املاک باقیمانده بدون سند متعلق به این نهاد دولتی است که میزان درخورتوجهی را شامل میشود. این دستگاه بهرغم همه جلسات و پیگیریها، در این زمینه همکاری نمیکند و حتی در جلسات حضور نمییابد. بهزودی نامهای به سازمان بازرسی بهعنوان ترک فعل میفرستیم.
وی میافزاید: در حوزه شهرکهای صنعتی و اراضی آستان قدس نیز از مجموع ۵۳شهرک صنعتی استان، ۵۱مورد حدنگاری کامل شده و فقط دو شهرک باقی مانده که در دست اقدام است. اسناد دفترچهای شرکتهای شهرکهای صنعتی، صددرصد به حدنگار تبدیل شده است. در زمینه اراضی آستان قدس رضوی نیز پارسال ۶۴هزار هکتار حدنگاری شده است.