مسعود سلطانی - کمتر کسی انتظار داشت که در نخستین روز معاملاتی هفته جاری شاهد افت شاخصهای بورس باشیم، اما این اتفاق رخ داد و روز شنبه نماگر اصلی بازار بدون تعارف ریزش 38هزار واحدی را تجربه کرد تا بار دیگر ثابت شود وجود سیگنالهای مثبت برای صعود بورس لازم است، اما کافی نیست. اصلیترین علت ریزش بازار در جریان معاملات روز شنبه را میتوان یخزدگی معاملات دانست. درحالیکه فقط چند روز تا برگزاری انتخابات ریاستجمهوری آمریکا باقی مانده است، بهنظر میرسد سهامداران بازار سرمایه تصمیم گرفتهاند تا پیش از اعلام نتایج این رویداد سیاسی دستبهماشه بمانند و سهامی خریداری نکنند. بررسی فاکتور ارزش معاملات روزانه نیز نشان میدهد که ارزش معاملات بورس در روز شنبه تنها 3هزارو491میلیارد تومان بوده که در مقایسه با روزهای عادی کاهش 300درصدی داشته است.
در واقع اطمیناننداشتن به آینده بازار سرمایه و اقتصاد ایران این روزها نقش گربهسیاه را برای بورس بازی میکند و عامل ترس در بازار شده است. از سوی دیگر قرارگرفتن ایران در فهرست سیاه افایتیاف نیز اتفاقی بود که دیروز رخ داد و باید منتظر پیامدهای احتمالی آن در بازار سرمایه و عملکرد شرکتها باشیم؛ اتفاقی که در کوتاهمدت نمیتواند تأثیر سریع و مستقیم روی بورس بگذارد، اما بیتردید تأثیر آن را میتوانیم در گزارشهای ماهانه عملکردی شرکتها ببینیم.
پیش از این پدرام سلطانی، نایبرئیس پیشین اتاق بازرگانی تهران درباره تبعات احتمالی قرارگرفتن ایران در فهرست سیاه افایتیاف، نوشته بود که ورود ایران به این فهرست موجب خواهد شد که «همه کشورهای متعامل با ما» ملزم به رعایت توصیههای این نهاد درباره معامله با ایران شوند. این توصیهها بهزبان ساده موجب خواهد شد که بانکها و مؤسسههای مالی سراسر دنیا حسابهای شرکتها و اتباع ایرانی را ببندند و این میتواند حتی شامل ایرانیان مقیم در دیگر کشورها هم بشود. همچنین از طرفحسابشدن با شرکتها و بانکهای ایرانی امتناع و کار خود را با آنها متوقف کنند. وی در ادامه با اشاره به تبعات این اتفاق بر تجارت داخلی ایران نیز این نکته را گفته بود که تجارت خارجی ما سختتر و هزینهبرتر میشود؛ یعنی به دنیا ارزانتر خواهیم فروخت و از دنیا گرانتر خواهیم خرید. از سوی دیگر خطر بلوکهشدن پولهای مربوط به تجارت با ایران افزایش مییابد و شرکتهای خارجی کمتر تمایل به کار با ایران خواهند داشت.
اگر این پیشبینیها درباره پیامدهای احتمالی قرارگرفتن ایران در فهرست سیاه افایتیاف، رنگ واقعیت بهخود بگیرد، بیتردید درآمد شرکتهای بورسی که صادرکننده هستند کاهش خواهد یافت و از سوی دیگر هزینههای تولید در شرکتهایی که وابسته به واردات هستند نیز افزایش مییابد و جمع این دو اتفاق منجر به کاهش سوددهی شرکتها خواهد شد. بهبیان سادهتر، با کاهش سودآوری شرکتها، آینده سهام آنها در بازار سرمایه نیز تهدید خواهد شد و این اتفاق، روی بورس ایران تأثیر منفی میگذارد.