بازگشت اشیای ماقبل زتاریخ لرستان پس از ۷۰ سال از آمریکا نجات خرس زخمی از ارتفاعات کوه خرسی مرودشت استان فارس تصادف شدید آمبولانس و پژو ۲۰۶ در بجنورد یک کشته و ۴ مصدوم برجای گذاشت ۲ کشته و ۳ مصدوم بر اثر واژگونی و آتش‌سوزی خودروی پراید در سنگان خراسان رضوی (۷ شهریور ۱۴۰۴) از تصادف مرگبار در بزرگراه میرزایی تا انفجار یک کارگاه خیاطی در نوغان + تصاویر (۷ شهریور ۱۴۰۴) زمین لرزه‌ای نسبتا شدید در عسلویه بوشهر( ۷ شهریور ۱۴۰۴) وام‌های جدید کمیته امداد دردسترس است | احداث ۱۴۵۰ نیروگاه برق خورشیدی به همت مددجویان ماجرای ترک کردن هواپیما توسط مسافران پرواز شیراز به تهران پرواز‌های عمره ایران‌ایر افزایش خواهد یافت هدف‌گذاری بهسازی و شاداب‌سازی ۱۱۰ هزار کلاس درس کشور در طرح شهید عجمیان رقابت بیش از ۸۰ هزار داوطلب در آزمون کاردانی به کارشناسی ۱۴۰۴ اجرایی شدن طرح میدان پویا برای توسعه ورزش دانش‌آموزی از اول مهرماه ۱۴۰۴ وزیر علوم: با افت رتبه علمی مواجه هستیم جذب ۷۰۰ محیط‌بان در دستور کار سازمان حفاظت محیط‌زیست خودکشی یک نظامی صهیونیستی در سرزمین‌های اشغالی فلسطین قطار سنندج-مشهد به صورت آزمایشی راه‌اندازی می‌شود آیا اتباع خارجی مشمول کمک‌هزینه ازدواج می‌شوند؟ افزایش سقف پرداخت نقدی خسارات منازل آسیب‌دیده در جنگ ۱۲ روزه تصادف زنجیره‌ای در جاده شیروان به فاروج ۳ مصدوم بر جا گذاشت (۶ شهریور ۱۴۰۴) آیا بابک زنجانی به پلیس فتا احضار شد؟ (۶ شهریور ۱۴۰۴) واکنش پلیس راهور به صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان: اقداماتی در حال انجام است + فیلم ویدئو | توقیف گواهینامه ۲۰ هزار راننده متخلف از ابتدای شهریور ۱۴۰۴ اعلام زمان نتایج نهایی آزمون دستیاری پزشکی ۱۴۰۴+ زمان ثبت نام ویژگی‌های یک شهر دوستدار کودک چیست | شهری که می‌خواهد صدای کودکان را بشنود ویدئو | دستگیری سارق سنگ قبر یک هنرمند از قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) تهران بهره‌برداری از هفت طرح بهداشتی در مشهد همزمان با هفته دولت فرآیند اعلام حضور داوطلبان در ارزیابی استخدام آموزش و پرورش ۱۴۰۴ آغاز شد گلایه دانشجویان دانشگاه آزاد به پرداخت شهریه زودهنگام و محدودیت انتخاب واحد ماجرای قتل وحشتناک مدیر ساختمان و همسرش توسط مرد همسایه
سرخط خبرها

درنگی درباره مصلای تاریخی سبزوار | خانه معماری

  • کد خبر: ۱۲۷۱۲۱
  • ۰۴ مهر ۱۴۰۱ - ۱۲:۴۱
درنگی درباره مصلای تاریخی سبزوار | خانه معماری
مصلای سبزوار مجموعه معماری آجری با زیربنای ۲۴۲متر مشتمل بر یک ایوان، برج‌هایی بر دو طرف ایوان و گنبدخانه‌ای در انتهای ایوان است که با کاربری عبادی در شرق سبزوار و خارج از شهر ساخته شده و در مجاورت آن، نماز جمعه و اعیاد را برگزار می‌کردند.

دکتر رجبعلی لباف‌خانیکی-باستان شناس و استاد دانشگاه | شهرآرانیوز؛ بیهق از گذشته‌های دور، ناحیه‌ای وسیع از خراسان و از مضافات ایالت نیشابور با مرکزیت خسروگرد بوده است که بعد‌ها سبزوار جایگزین خسروگرد می‌شود.
شهرستان سبزوار به لحاظ آب‌و‌هوای مساعد و موقعیت آن در مسیر «شاهراه بزرگ شرق» یا «راه ابریشم» همواره از جهت اقامت موردتوجه بوده است؛ به‌گونه‌ای‌که در سرتاسر شهرستان سبزوار تاکنون بیش از ۹۰۰‌محوطه، تپه و بنای تاریخی شناسایی شده و ۱۶۲مورد از آن‌ها در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ازجمله این آثار تاریخی به‌ثبت‌رسیده، تپه دامغانی، زیستگاهی واقع‌در حاشیه شرقی شهر سبزوار و متعلق‌به دوران برنز (هزاره چهارم و سوم پیش‌از میلاد) است.

شهر کنونی سبزوار از‌جمله شهر‌های معدودی است که روی خرابه‌های شهر کهن سبزوار بنیان گرفته است و گاه‌و‌بیگاه در بافت سنتی سبزوار، بقایای معماری و آثاری در‌پی کندو کاو یا خاک‌برداری ظاهر می‌شود. گذشته از آن در سبزوار بنا‌هایی از گذشته بر جای مانده که «مصلای سبزوار» یکی از آن‌هاست.

مصلای سبزوار مجموعه معماری آجری با زیربنای ۲۴۲متر مشتمل بر یک ایوان، برج‌هایی بر دو طرف ایوان و گنبدخانه‌ای در انتهای ایوان است که با کاربری عبادی در شرق سبزوار و خارج از شهر ساخته شده و در مجاورت آن، نماز جمعه و اعیاد را برگزار می‌کردند.

هرمصلا به‌منزله یک محراب یا ماکتی از محراب در مقیاس بسیار بزرگ و در سمت قبله بود که در یک قطعه از زمین‌های اطراف شهر ساخته می‌شد تا از دور‌دست دیده شود و اهالی به‌سمت آن، که در امتداد قبله بود، به نماز می‌ایستادند.

ایوان بلند مصلای سبزوار دارای طاقی جناقی مستقر بر فراز دو پایه با نمای قاب‌بندی‌شده است که قاب اولی از بالا و خط بام ایوان نیمه‌تمام بوده و ظاهرا ریزش کرده است. در حال حاضر ۱۵متر از بلندای ایوان باقی مانده است. نمای ایوان دوطبقه به نظر می‌رسد؛ زیرا دو درگاهی عریض هم‌عرض با طاق جناقی و بلندای نابرابر روی هم دیگر ساخته شده است.

بر دوسوی ایوان دو ستون نیم‌استوانه استقرار یافته که علاوه‌بر زیبایی و شکوهی که به بنا می‌داده است، از رانش ایوان نیز پیشگیری می‌کند؛ زیرا برای دیوار‌های جانبی ایوان نقش پشتیبان ایفا می‌کرده‌اند.

گنبدخانه دارای پلان مربع و مانند دیگر چهارطاقی‌های ایران درگاهی‌هایی در چهار جهت دارد. قاعده مربع‌شکل فوقانی آن بنا را چهار فیلگوش با چهار طاق‌نما از چهار ضلعی به هشت ضلعی تبدیل کرده است و ساقه‌ای هشت‌ضلعی برای استقرار قاعده دایره‌ای‌شکل گنبد تدارک دیده‌اند. گنبد که از آجر به شیوه «خفته راسته» چیده شده، از نوع عرقچین بر فراز ساقه نشسته و تنها تریینات داخلی بنا رسمی‌بندی‌های لچکی‌های دو طرف فیلگوش‌ها و طاق‌نما‌هاست.
ارتفاع تیزه گنبد تا کف، ۱۱متر است. در ضلع شمال غرب بنا پلکانی به بام منتهی می‌شود.
اکنون مصلا در میانه زمینی هموار به وسعت یک‌هکتار در خیابان خواجه‌نظام‌الملک (شهدا) قرار گرفته و حصاری بر گرد آن کشیده شده است.

اگر‌چه برخی احداث این بنا را به دوران صفوی نسبت داده و حتی معمار آن را حاجی‌شجاع معمار‌اصفهانی ذکر کرده‌اند، با‌توجه‌به شیوه ساخت و مشابهت آن با ایوان مسجد جامع ورامین و مسجد آق قلعه، می‌توان آن را ازجمله بنا‌های قرن هشتم هجری‌قمری فرض کرد.

مصلای سبزوار در سال‌های اخیر به‌همت اداره کل میراث فرهنگی مرمت شده و اخیرا در اجرای توافق اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی و شهرداری سبزوار، شهرداری سامان‌دهی محوطه جلو مصلا را به عهده گرفته است.

مصلای سبزوار در تاریخ ۲۷‌دی‌۱۳۵۵ به شماره‌۱۳۱۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
آخرین اخبار پربازدیدها چند رسانه ای عکس
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->