معاون امنیتی وزیر کشور: صنعت و کشاورزی یزد سهمی از آب انتقالی از کوهرنگ ندارند صدور هشدار سطح زرد هواشناسی خراسان رضوی در پی پیش‌بینی ناپایداری جوی (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) افزایش بارش باران در خراسان رضوی و مشهد در نیم‌سال آبی نسبت‌به مدت مشابه تکمیل ظرفیت اقامتی خراسان رضوی به ۶۰درصد رسیده است بیش از ۷ میلیارد ریال وجه اضافه دریافتی به مسافران نوروزی ۱۴۰۴ عودت یافت بامداد پرحادثه در خراسان رضوی | گازگرفتگی ۱۵ نفر در فریمان و درگز (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) چرایی عدم دسترسی بیماران هموفیلی به فاکتور ۹ در تعطیلات نوروزی انجام بیش از ۵۴ هزار بازدید بهداشتی در مناطق زیر پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد  (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) ۶ گیاه موثر در درمان التهاب مفاصل نشانه‌های داغ کردن مغز چیست؟ تأمین ۱۰۵ قلم کمبود‌های دارویی مورد نیاز بیمارستان‌ها در طرح سلامت نوروزی رئیس پلیس راهور مشهد: ترافیک در ورودی‌ها و خروجی‌های مشهد پرحجم، اما روان است (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) آیا متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان از فروردین ماه ۱۴۰۴ اجرا می‌شود؟ تغذیه مناسب برای حفظ سلامت کلیه‌ها پیش‌بینی هواشناسی مشهد و خراسان رضوی (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) | تداوم روند افزایش دما تا فردا راهکار‌های پیشگیری و درمان گزیدگی‌های آزاردهنده امدادگران هلال احمر خراسان رضوی در ۱۹۶ حادثه نوروزی امدادرسانی کردند گذر اسکان نوروزی در مدارس خراسان رضوی از مرز نیم میلیون نفر جابه‌جایی نیم‌میلیون مسافر در فرودگاه بین‌المللی شهید هاشمی‌نژاد مشهد در نوروز ۱۴۰۴ | افزایش ۱۰ درصدی پرواز‌ها تشخیص آلزایمر و میزان پیشرفت آن با آزمایش خون پیش‌بینی بارش باران در استان‌های غربی کشور (۱۴ فروردین ۱۴۰۴) حادثه در یک شهربازی تهران| ۳۱ نفر نجات پیدا کردند در پی حمله یک سگ ولگرد ۹ نفر در سبزوار مصدوم شدند پیش‌بینی هواشناسی مشهد و خراسان رضوی (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) | تداوم بارش‌های رگباری تا پایان هفته اسکان بیش از ۱۰۲ هزار زائر در فضا‌های آموزشی مشهد | آیا مدارس مشهد در روز شنبه (۱۶ فروردین ۱۴۰۴) تعطیل است؟ صدور هشدار سطح نارنجی هواشناسی کشور در پی تشدید بارش باران (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) «اوتیسم»، درخودماندگی خاموش | از هر ۷۰ نوزاد، یک نفر به اوتیسم مبتلا می‌شود علت تعطیلی دانشگاه‌های یزد در روز‌های شنبه و یکشنبه (۱۶ و ۱۷ فروردین ۱۴۰۴) چیست؟ انفجار مین در سردشت یک مصدوم بر جای گذاشت (۱۳ فروردین ۱۴۰۴) آیا رژیم غذایی پرنمک خطر ابتلا به افسردگی را افزایش می‌دهد؟ زنان باردار در ماه‌های آخر بارداری تا حد امکان از رانندگی خودداری کنند
سرخط خبرها

درنگی درباره مصلای تاریخی سبزوار | خانه معماری

  • کد خبر: ۱۲۷۱۲۱
  • ۰۴ مهر ۱۴۰۱ - ۱۲:۴۱
درنگی درباره مصلای تاریخی سبزوار | خانه معماری
مصلای سبزوار مجموعه معماری آجری با زیربنای ۲۴۲متر مشتمل بر یک ایوان، برج‌هایی بر دو طرف ایوان و گنبدخانه‌ای در انتهای ایوان است که با کاربری عبادی در شرق سبزوار و خارج از شهر ساخته شده و در مجاورت آن، نماز جمعه و اعیاد را برگزار می‌کردند.

دکتر رجبعلی لباف‌خانیکی-باستان شناس و استاد دانشگاه | شهرآرانیوز؛ بیهق از گذشته‌های دور، ناحیه‌ای وسیع از خراسان و از مضافات ایالت نیشابور با مرکزیت خسروگرد بوده است که بعد‌ها سبزوار جایگزین خسروگرد می‌شود.
شهرستان سبزوار به لحاظ آب‌و‌هوای مساعد و موقعیت آن در مسیر «شاهراه بزرگ شرق» یا «راه ابریشم» همواره از جهت اقامت موردتوجه بوده است؛ به‌گونه‌ای‌که در سرتاسر شهرستان سبزوار تاکنون بیش از ۹۰۰‌محوطه، تپه و بنای تاریخی شناسایی شده و ۱۶۲مورد از آن‌ها در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ازجمله این آثار تاریخی به‌ثبت‌رسیده، تپه دامغانی، زیستگاهی واقع‌در حاشیه شرقی شهر سبزوار و متعلق‌به دوران برنز (هزاره چهارم و سوم پیش‌از میلاد) است.

شهر کنونی سبزوار از‌جمله شهر‌های معدودی است که روی خرابه‌های شهر کهن سبزوار بنیان گرفته است و گاه‌و‌بیگاه در بافت سنتی سبزوار، بقایای معماری و آثاری در‌پی کندو کاو یا خاک‌برداری ظاهر می‌شود. گذشته از آن در سبزوار بنا‌هایی از گذشته بر جای مانده که «مصلای سبزوار» یکی از آن‌هاست.

مصلای سبزوار مجموعه معماری آجری با زیربنای ۲۴۲متر مشتمل بر یک ایوان، برج‌هایی بر دو طرف ایوان و گنبدخانه‌ای در انتهای ایوان است که با کاربری عبادی در شرق سبزوار و خارج از شهر ساخته شده و در مجاورت آن، نماز جمعه و اعیاد را برگزار می‌کردند.

هرمصلا به‌منزله یک محراب یا ماکتی از محراب در مقیاس بسیار بزرگ و در سمت قبله بود که در یک قطعه از زمین‌های اطراف شهر ساخته می‌شد تا از دور‌دست دیده شود و اهالی به‌سمت آن، که در امتداد قبله بود، به نماز می‌ایستادند.

ایوان بلند مصلای سبزوار دارای طاقی جناقی مستقر بر فراز دو پایه با نمای قاب‌بندی‌شده است که قاب اولی از بالا و خط بام ایوان نیمه‌تمام بوده و ظاهرا ریزش کرده است. در حال حاضر ۱۵متر از بلندای ایوان باقی مانده است. نمای ایوان دوطبقه به نظر می‌رسد؛ زیرا دو درگاهی عریض هم‌عرض با طاق جناقی و بلندای نابرابر روی هم دیگر ساخته شده است.

بر دوسوی ایوان دو ستون نیم‌استوانه استقرار یافته که علاوه‌بر زیبایی و شکوهی که به بنا می‌داده است، از رانش ایوان نیز پیشگیری می‌کند؛ زیرا برای دیوار‌های جانبی ایوان نقش پشتیبان ایفا می‌کرده‌اند.

گنبدخانه دارای پلان مربع و مانند دیگر چهارطاقی‌های ایران درگاهی‌هایی در چهار جهت دارد. قاعده مربع‌شکل فوقانی آن بنا را چهار فیلگوش با چهار طاق‌نما از چهار ضلعی به هشت ضلعی تبدیل کرده است و ساقه‌ای هشت‌ضلعی برای استقرار قاعده دایره‌ای‌شکل گنبد تدارک دیده‌اند. گنبد که از آجر به شیوه «خفته راسته» چیده شده، از نوع عرقچین بر فراز ساقه نشسته و تنها تریینات داخلی بنا رسمی‌بندی‌های لچکی‌های دو طرف فیلگوش‌ها و طاق‌نما‌هاست.
ارتفاع تیزه گنبد تا کف، ۱۱متر است. در ضلع شمال غرب بنا پلکانی به بام منتهی می‌شود.
اکنون مصلا در میانه زمینی هموار به وسعت یک‌هکتار در خیابان خواجه‌نظام‌الملک (شهدا) قرار گرفته و حصاری بر گرد آن کشیده شده است.

اگر‌چه برخی احداث این بنا را به دوران صفوی نسبت داده و حتی معمار آن را حاجی‌شجاع معمار‌اصفهانی ذکر کرده‌اند، با‌توجه‌به شیوه ساخت و مشابهت آن با ایوان مسجد جامع ورامین و مسجد آق قلعه، می‌توان آن را ازجمله بنا‌های قرن هشتم هجری‌قمری فرض کرد.

مصلای سبزوار در سال‌های اخیر به‌همت اداره کل میراث فرهنگی مرمت شده و اخیرا در اجرای توافق اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی و شهرداری سبزوار، شهرداری سامان‌دهی محوطه جلو مصلا را به عهده گرفته است.

مصلای سبزوار در تاریخ ۲۷‌دی‌۱۳۵۵ به شماره‌۱۳۱۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->