شهردار مشهد مقدس: در راستای سامان‌دهی «کال زرکش» ۴ پروژه در حال اجراست آمادگی هتل های مشهد جهت استقبال از زائران دهه ولایت | افزایش قیمت نخواهیم داشت حفظ مشارکت شهروندان در نگهداری فضای سبز شهری مشهد کارگر فرودگاه مشهد کیف پول ۷۰۰ میلیونی را به صاحبش برگرداند خدمت‌رسانی ۳۸۰۰ دستگاه تاکسی در روزهای عرفه و عید سعید قربان در مشهد ایستگاه شریعتی مترو مشهد میزبان «مترو گالری» ۱۱ هزار سفر با دوچرخه‌های بایدو در یک هفته گذشته ترافیک سنگین در معابر بزرگراهی مشهد (۲۷ خرداد ۱۴۰۳) کیفیت هوای هفت منطقه کلانشهر مشهد امروز در شرایط «پاک» قرار دارد (۲۷ خرداد ۱۴۰۳) سیاحی که عکاسی را به جواهر تبدیل کرد ساکنان محله حرعاملی مشهد خواستار قلع ساختمان کج شدند+تصویر آمادگی مشهد برای همکاری با سازمان شانگهای در حوزه دیپلماسی شهری زمان اتمام پروژه سامان‌دهی کال و تعریض پل زرکش مشهد اعلام شد مشهدالرضا (ع)؛ مهیای جشن‌های ولایت | گل‌آرایی و نورپردازی شهر مشهد ویژه دهه «ولایت و امامت» مجموعه آبی شهید قربانی معیار خدمت در مناطق کم‌برخوردار مشهد معاون وزیر و مدیرعامل شرکت ملی پست ایران با شهردار مشهد مقدس دیدار کرد استقرار آتش‌نشانان در خیابان‌های منتهی به حرم امام رضا (ع) همزمان با روز عرفه و عید قربان شهروند خبرنگار | درخواست افزایش تعداد صندلی بانوان در برخی از خطوط اتوبوسرانی مشهد + پاسخ فاز یک خط سه متروی مشهد امسال به بهره‌برداری می‌رسد شهردار مشهد مقدس خبر داد: انتشار ۶ هزارو ۳۰۰ میلیارد تومان اوراق مشارکت با عاملیت بانک شهر
سرخط خبرها

حاشیه‌نشینی در گذر زمان

  • کد خبر: ۱۶۶۱۶۰
  • ۰۶ خرداد ۱۴۰۲ - ۱۲:۰۲
حاشیه‌نشینی در گذر زمان
فردی که اصطلاح «حاشیه نشینی» و «انسان حاشیه نشین» را به کار برد، رابرت‌ای پارک بود.

اول باید ببینیم واژه «حاشیه» از کجا آمده است؟ اصل واژه حاشیه نشینی تولید داخل نیست و آن را از اصطلاحات غربی گرفته ایم. در جامعه ایرانی واژه‌های رعیت و ارباب و غنی و فقیر بود.

فردی که اصطلاح «حاشیه نشینی» و «انسان حاشیه نشین» را به کار برد، رابرت‌ای پارک بود. او در مقاله «مهاجرت بشر و انسان حاشیه نشین»، این مفهوم را چنین شرح می‌دهد: انسان حاشیه نشین فردی است که از لحاظ فرهنگی انسانی دو رگه است و صمیمانه در زندگی فرهنگی دو جمعیت متمایز زندگی می‌کند و با هر دوی آن‌ها شریک است، مایل نیست از گذشته خود بگوید و هنوز همه ابعاد جامعه میزبان را نپذیرفته است.

برای حل و علاج مشکلات سکونتگاه‌های غیررسمی و حاشیه نشینی ابتدا باید تاریخچه این پدیده را بررسی کرد. پدیده حاشیه نشینی در کشور دارای سابقه طولانی نیست و تاریخ شروع آن به بعد از اصلاحات ارضی در کشور باز‌ می‌گردد که حکومت وقت در دهه ۴۰ تلاش می‌کند مدرنیزاسیون را در کشور محقق کند و به عبارتی به کشوری مدرن و پیشرفته تبدیل شویم.

در این مسیر نیاز است جمعیت روستایی به شهر‌ها جذب شوند و تحت عنوان نیروی کار در کارخانجات به کار گرفته شوند. حکومت، روستاییان را برای مهاجرت به کلان شهر‌ها تشویق می‌کند تا شهر‌ها توسعه پیدا کند و در نهایت کشوری مترقی شویم. جرقه شروع حاشیه نشینی از اینجا آغاز می‌شود. پس دهه ۴۰ نقطه آغاز و شکل گیری این موضوع تلقی می‌شود.

اگر بخواهیم تعریفی از حاشیه نشینی داشته باشیم، منظور افرادی است که به دلایل متعددی مبدأ سکونت خود را رها کرده و به سمت کلان شهر‌ها مهاجرت می‌کنند؛ اما به دلایل متعدد اقتصادی و اجتماعی نتوانسته اند جذب جمعیت شهری شوند و مکان‌هایی را برای اسکان در داخل یا پیرامون شهر شکل می‌دهند که از آن به عنوان جوامع حاشیه نشین یاد می‌کنند. لزوما حاشیه نشین‌ها در حواشی و پیرامون شهر‌ها قرار ندارند، بلکه می‌توان آن‌ها را در داخل شهر‌ها یا حتی مراکز شهری مشاهده کرد.

با اینکه نقطه آغازین شکل گیری پدیده حاشیه نشینی در دهه ۴۰ است، اما اوج و نهایت آن به دهه ۶۰ باز‌ می‌گردد. شهر مقدس مشهد از این قاعده مستثنا نیست و پس از دهه ۶۰، حاشیه نشینی در مشهد به اوج رسید. این اوج گیری دلایل متعددی داشت؛ از جمله جنگ در مناطق غرب و جنوب غربی کشور و وقوع جنگ داخلی در افغانستان.

با شروع جنگ تحمیلی، عده زیادی از افراد از مناطق جنگ زده به مشهد مهاجرت کردند و نمونه آن را می‌توان در شهرک جنگ زده‌ها یا شهرک شهید بهشتی مشاهده کرد. از طرفی جنگ داخلی افغانستان باعث مهاجرت میلیون‌ها تبعه افغانستانی به داخل ایران به ویژه در شهر مشهد شد. در سال گذشته هم با روی کار آمدن حکومت طالبان، مجدد باعث مهاجرت آن‌ها به مشهد شد.

اگر نگاهی به آمار افزایش جمعیت شهر مشهد بیندازیم، خواهیم دید جمعیت شهر مشهد در سال ۵۵ تقریبا ۶۷۷ هزار نفر بود؛ اما در سال ۶۵ به یک میلیون و ۴۰۰ هزار نفر رسید؛ یعنی در طول ۱۰ سال، جمعیت شهر به بیش از دو برابر رسید. مدیران شهری این افزایش جمعیت را پیش بینی نکردند و نتوانستند متناسب با جمعیت، برنامه ریزی‌های لازم را انجام دهند. در شماره‌های بعدی، ادامه تاریخچه شکل گیری این پدیده و مشکلات آن را شرح خواهیم داد.

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->