اعتراض سالم در نگاه دینی

به گزارش شهرآرانیوز؛ اعتراض، یکی از حقوق طبیعی و اجتماعی مردم است و ریشه در آموزه‌های دینی ما دارد. اسلام جامعه‌ای پویا و زنده می‌خواهد که مردم نسبت به ظلم، فساد و بی‌عدالتی بی‌تفاوت نباشند. اما اگر اعتراض از مسیر عقلانیت، عدالت و تقوا خارج شود، به اغتشاش و تخریب بدل می‌شود و نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه بنیان جامعه را سست می‌سازد.

رهبر معظم انقلاب اسلامی در سخنان اخیر خود بر همین نکته تأکید کردند: «اعتراض بجاست، امّا اعتراض غیر از اغتشاش است.» این سخن، بازخوانی یک اصل عمیق قرآنی و روایی است که باید در سبک زندگی اجتماعی ما نهادینه شود.

اعتراض در قرآن و سنت

قرآن کریم بار‌ها بر حق‌طلبی و نهی از ظلم تأکید کرده است. آیه «لَا یُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ» (نساء/۱۴۸) نشان می‌دهد که اگر کسی مظلوم واقع شود، حق دارد صدای خود را بلند و اعتراض کند. این آیه، مشروعیت اعتراض سالم را تأیید می‌کند.

در مقابل، قرآن کریم اغتشاش و فساد را به‌شدت نکوهش کرده است: «وَإِذَا قِیلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ» (بقره/۱۱). این آیه هشدار می‌دهد که برخی افراد به‌نام اصلاح، دست به تخریب می‌زنند؛ در حالی که حقیقتا مفسدند. در روایات نیز این دوگانه به‌روشنی بیان شده است. 

امام علی (ع) در نهج‌البلاغه می‌فرمایند: «لا تترکوا الأمر بالمعروف و النهی عن المنکر فیولی علیکم شرارکم»؛ اگر امر به معروف و نهی از منکر را ترک کنید، بدترین افراد بر شما مسلط خواهند شد. این سخن، ضرورت اعتراض سالم و مسئولانه را نشان می‌دهد، اما در جای دیگر هشدار می‌دهند که فتنه و آشوب، جامعه را به نابودی می‌کشاند و باید از آن پرهیز کرد.

اعتراض سالم؛ ویژگی‌ها و مرز‌ها

اعتراض سالم در نگاه دینی و عقلانی، چند ویژگی اساسی دارد: هدف روشن و حق‌طلبانه: اعتراض باید برای عدالت، رفع ظلم و اصلاح امور باشد، نه برای تخریب یا انتقام. روش مسالمت‌آمیز: قرآن کریم می‌فرماید: «ادْعُ إِلَى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ» (نحل/۱۲۵). این آیه نشان می‌دهد، باید از حکمت و اخلاق در بیان حق استفاده کرد.

پرهیز از خشونت و اغتشاش: تخریب اموال عمومی، ایجاد ناامنی و آشوب، نه تنها اعتراض نیست، بلکه مصداق فساد است. گفت‌و‌گو با مسئولان: رهبر انقلاب تأکید کردند که مسئولان باید با معترض حرف بزنند. این اصل، ریشه در سنت اسلامی دارد که حاکمان موظف‌اند صدای مردم را بشنوند.

در ادامه حتما بخوانید وعده خداوند به صالحان زمین

پیامد‌های اغتشاش

اغتشاش، برخلاف اعتراض سالم، پیامد‌های خطرناکی دارد: سلب امنیت اجتماعی و اقتصادی؛ همان‌گونه که رهبر معظم انقلاب اشاره کردند، بازار وقتی ثبات اقتصادی را از دست می‌دهد، نمی‌تواند کاسبی کند. تضعیف اعتماد عمومی؛ مردم وقتی ببینند اعتراض به آشوب بدل شده، از مشارکت اجتماعی فاصله می‌گیرند.

سوءاستفاده دشمنان؛ اغتشاش بهترین فرصت برای نفوذ و ضربه زدن به کشور است. اعتراض سالم، حقی دینی و اجتماعی است که باید با عدالت، تقوا و عقلانیت همراه باشد. قرآن کریم و روایات اهل‌بیت (ع) بر ضرورت امر به معروف و نهی از منکر تأکید کرده‌اند، اما در عین حال فساد و اغتشاش را به شدت نکوهش نموده‌اند. 

سخنان رهبر معظم انقلاب، بازخوانی همین آموزه‌هاست: اعتراض باید شنیده شود و مسئولان موظف‌اند با معترض گفت‌و‌گو کنند؛ اما اغتشاشگر را باید از مسیر جامعه کنار گذاشت. امروز جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگر به عدالت و تقوا نیاز دارد و این عدالت و تقوا، تنها در سایه اعتراض سالم و پرهیز از اغتشاش تحقق خواهد یافت.