بازخوانی اندیشه‌های تمدن‌ساز شهید آیت الله سیدعلی خامنه‌‎ای

به گزارش شهرآرانیوز، حسن رحیم‌پور ازغدی در نشست اندیشه و حمکرانی رهبر شهید، با طرح این نکته که نباید شهید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای را صرفاً در قالب یک سیاستمدار تعریف کرد، بحث را آغاز کرد.

وی تاکید کرد: شخصیت ایشان ترکیبی از یک متفکر دینی، تحلیلگر سیاسی و مدیر راهبردی بود که در حوزه‌های متعددی از علوم انسانی و اجتماعی تسلط داشت. کمتر شخصیتی را می‌توان یافت که همزمان در حوزه‌هایی مانند فقه، فلسفه، تاریخ اسلام، ادبیات، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل مطالعه عمیق و قدرت تحلیل داشته باشد.

وی در ادامه افزود: تفاوت مهم میان این نوع شخصیت‌های جامع‌نگر با بسیاری از متخصصان امروزی در نوع نگاه آنان به دانش است. بسیاری از افراد ممکن است اطلاعات فراوانی داشته باشند، اما این اطلاعات پراکنده و فاقد انسجام است.

وی این وضعیت را «سمساری اطلاعات» توصیف کرد و افزود: شهید آیت‌الله خامنه‌ای تلاش می‌کرد میان داده‌های مختلف یک ساختار فکری منسجم ایجاد کند و آنها را در نسبت با مسائل واقعی جامعه تحلیل کند.

وی گفت: یکی از نمونه‌های روشن این نگاه تحلیلی، طرح مفهوم «انسان ۲۵۰ ساله» است. ازغدی توضیح داد که در این تحلیل، سیره ائمه شیعه به صورت یک حرکت تاریخی پیوسته دیده می‌شود؛ حرکتی که هر امام در آن بخشی از یک پروژه بزرگ تاریخی را پیش می‌برد. او تأکید کرد این نوع نگاه به تاریخ اسلام، صرفاً یک تحلیل تاریخی نیست بلکه نوعی الگوی راهبردی برای فهم مبارزه سیاسی و فرهنگی در دوران معاصر محسوب می‌شود.

تأکید بر عقل عملی و ضرورت حرکت اجتماعی

 استاد رحیم‌پور ازغدی به موضوع «عقل عملی» و ضرورت حرکت مستمر در جامعه اشاره کرد و گفت: از نگاه شهید آیت‌الله خامنه‌ای جامعه اسلامی نباید دچار رکود و ایستایی شود.

ازغدی تصریح کرد: بر همین اساس، بسیاری از طرح‌ها و توصیه‌های راهبردی ایشان با هدف ایجاد حرکت و امید در جامعه مطرح شده است.

 او در این زمینه به بیانیه «گام دوم انقلاب» اشاره کرد و گفت: این بیانیه در واقع نوعی نقشه راه برای نسل جوان است. یکی از ویژگی‌های مهم شهید آیت‌الله خامنه‌ای اعتماد جدی به نسل جوان بود. ایشان معتقد بود نسل امروز در شرایطی بسیار پیچیده‌تر از گذشته زندگی می‌کند و مقاومت اخلاقی و اعتقادی در چنین فضایی ارزش بیشتری دارد.

نگاه به دانشگاه و نهضت تولید علم

ازغدی در ادامه سخنان خود به دیدگاه‌های ایشان درباره علم و دانشگاه پرداخت و افزود: یکی از دغدغه‌های جدی شهید آیت‌الله خامنه‌ای مسئله «نهضت تولید علم» بود. ایشان معتقد بود دانشگاه‌های کشور نباید صرفاً به مراکز ترجمه و مصرف‌کننده دانش تبدیل شوند. در نگاه ایشان، تعامل با علوم و دستاورد‌های علمی جهان ضروری است، اما این تعامل نباید به معنای تقلید کامل باشد. ازغدی توضیح داد که در حوزه علوم انسانی، دو رویکرد افراطی وجود دارد؛ یک جریان که هر نظریه‌ای را که در غرب تولید شده بدون نقد می‌پذیرد و جریان دیگری که معتقد است باید تمام علوم انسانی موجود را کنار گذاشت.

در ادامه حتما بخوانید صیانت از آرمان خواهی انقلابی، تبیین رهبر شهید از قیام عاشورا

استاد حوزه و دانشگاه گفت: شهید آیت‌الله خامنه‌ای با هر دو نگاه مخالف بود و بر رویکردی تأکید داشت که در آن نظریه‌ها مورد بررسی و نقد قرار می‌گیرند و سپس متناسب با نیاز‌های جامعه بومی‌سازی می‌شوند. در این نگاه معیار اصلی این است که آیا یک نظریه می‌تواند به حل مسائل واقعی جامعه کمک کند یا نه. شهید آیت‌الله خامنه‌ای بار‌ها از مسئولان خواسته بود علوم انسانی را در جهت حل مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور به کار بگیرند.

خودباوری علمی و اقتدار دفاعی

رحیم‌پور ازغدی با اشاره به شرایط سال‌های نخست انقلاب گفت: در آن زمان حتی تهیه ساده‌ترین تجهیزات نظامی برای ایران با محدودیت‌های شدید مواجه بود. در چنین شرایطی، تأکید اصلی شهید آیت‌الله خامنه‌ای بر تقویت روحیه «ما می‌توانیم» در میان نیرو‌های جوان و متخصص بود. ازغدی در ادامه به نقل از برخی فرماندهان نظامی گفت در مقاطعی حتی زمانی که امکان خرید تجهیزات ارزان‌قیمت از بازار جهانی وجود داشت، ایشان ترجیح می‌دادند مسیر ساخت داخلی تقویت شود.

وی ادامه داد: این رویکرد باعث شد جریان مهندسی معکوس و توسعه فناوری‌های بومی در حوزه‌هایی مانند موشکی و پهپادی شکل بگیرد. نتیجه این سیاست‌ها آن است که امروز ایران در برخی حوزه‌های دفاعی به سطحی از توانمندی رسیده که حتی قدرت‌های بزرگ نیز آن را مورد توجه قرار داده‌اند.

نقد نظام آموزشی و فاصله با مهارت‌های زندگی

ازغدی به نگاه انتقادی شهید آیت‌الله خامنه‌ای نسبت به نظام آموزشی کشور اشاره کرد و افزود: یکی از دغدغه‌های جدی ایشان این بود که آموزش و پرورش بیش از حد بر حفظ اطلاعات تمرکز کرده و کمتر به مهارت‌های عملی و زندگی توجه دارد. در این نگاه، آموزش باید به گونه‌ای باشد که دانش‌آموزان بتوانند مسائل واقعی زندگی و جامعه خود را بهتر درک کنند.

ازغدی با اشاره به مثال‌هایی که در سخنان ایشان مطرح شده بود، گفت: گاهی حجم زیادی از اطلاعات غیرکاربردی در کتاب‌های درسی وجود دارد در حالی که مهارت‌هایی مانند کار جمعی، حل مسئله یا شناخت محیط طبیعی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. اصلاح نظام آموزشی از دیدگاه شهید آیت‌الله خامنه‌ای یکی از مهم‌ترین اقدامات برای آینده کشور به شمار می‌رفت.

توجه به هنر، ادبیات و رسانه

رحیم‌پور ازغدی در بخش دیگری از سخنان خود به علاقه و آشنایی شهید آیت‌الله خامنه‌ای با حوزه‌های فرهنگی و هنری اشاره کرد و بیان داشت: ایشان از دوران جوانی با شعر و ادبیات انس داشت و بسیاری از آثار ادبی جهان را مطالعه کرده بود.

سیاست خارجی و شکل‌گیری جبهه مقاومت

این استاد حوزه و دانشگاه به نگاه شهید آیت‌الله خامنه‌ای در حوزه سیاست خارجی پرداخت و گفت: یکی از محور‌های اصلی این نگاه، حفظ عزت و استقلال در روابط بین‌الملل بود. در ادبیات سیاسی ایشان سه اصل «عزت، حکمت و مصلحت» به عنوان مبنای سیاست خارجی مطرح شده است.

ازغدی همچنین به شکل‌گیری جبهه مقاومت در منطقه اشاره کرد و گفت از نگاه ایشان، حمایت از جریان‌های مقاومت به معنای تلاش برای ایجاد موازنه در برابر قدرت‌های سلطه‌گر جهانی بود. در این چارچوب، ایران تلاش کرده است از طریق حمایت سیاسی و فکری از جنبش‌های مختلف منطقه، نوعی همگرایی در برابر فشار‌های خارجی ایجاد کند.

منبع: تسنیم