سرشماری ۱۴۰۵ چگونه برگزار می‌شود؟ | همه چیز درباره جزئیات برگزاری سرشماری نفوس و مسکن ۱۴۰۵

به گزارش شهرآرانیوز، جمعیت، یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی است که برای برنامه‌ریزی درباره آینده یک کشور موردنیاز است؛ از ساخت مدرسه و بیمارستان گرفته تا توسعه راه‌ها، مسکن، اشتغال و توزیع خدمات عمومی. برای همین، کشور‌ها در دوره‌های مشخص سراغ سرشماری می‌روند تا تصویری نسبتاً دقیق از تعداد جمعیت، خانوارها، محل سکونت و ویژگی‌های جمعیتی و اجتماعی به دست آورند. از این نظر، سال ۱۴۰۵ می‌تواند یکی از نقاط عطف مسیر توسعه کشور باشد، زیرا امسال قرار است دوره دیگری از سرشماری‌های مشهور «نفوس و مسکن» برگزار شود.

هشت سرشماری در ۷۰ سال

نخستین سرشماری رسمی جمعیت در ایران در سال ۱۳۳۵ انجام شد. پس از آن نیز سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن هر ۱۰ سال یکبار یعنی در سال‌های ۱۳۴۵، ۱۳۵۵، ۱۳۶۵، ۱۳۷۵، ۱۳۸۵ و ۱۳۹۵ برگزار شد. البته یک دوره سرشماری فوق العاده هم در سال ۱۳۹۰ داشتیم که دولت در آن زمان به خاطر اجرای طرح هدفمندی یارانه ها، مقدمات برگزاری آن را فراهم کرد.

در واقع براساس بند‌های (الف) و (د) ماده ۳ قانون مرکز آمار ایران، هرگونه سرشماری‌های عمومی در حوزه‌های اجتماعی و اقتصادی باید توسط مرکز آمار ایران انجام شود و همچنین استخراج، بررسی، چاپ و انتشار نتایج سرشماری‌ها نیز بر عهده از وظایف این مرکز است. البته براساس ماده ۴ این قانون، زمان و ترتیب اجرای سرشماری باید به تصویب هیئت وزیران برسد و براساس ماده ۵، باید همه امکانات لازم اعم از افراد، وسایل نقلیه، تجهیزات مخابراتی و هرگونه امکانات موردنیاز سرشماری از دستگاه‌های دولتی در اختیار مرکز آمار ایران قرار بگیرد.

براساس ماده ۷ قانون، هر شخص حقیقی اعم از افراد ساکن ایران و اتباع ایرانی مقیم خارج موظف است به پرسش‌های مربوط به سرشماری‌ها و آمارگیری‌های مرکز آمار پاسخ صحیح بدهد. در عین حال، اطلاعات جمع‌آوری‌شده محرمانه خواهد بود و جز برای تهیه آمار‌های کلی و عمومی استفاده نمی‌شود. استفاده یا استناد به این اطلاعات نیز در مراجع قضایی، اداری و مالیاتی ممنوع است.

اهمیت سرشماری امسال که قرار است در آبان ۱۴۰۵ برگزار شود، این است که سرشماری برای نخستین بار به روش «ثبتی مبنا» اجرا خواهد شد. در سرشماری‌های گذشته، بخش مهمی از اطلاعات از طریق عملیات میدانی و مراجعه مأموران به خانواده‌ها گردآوری می‌شد؛ روشی که نیازمند نیروی انسانی، زمان و هزینه قابل توجه بود. آخرین بار هم سرشماری ۱۳۹۵ به این شکل برگزار شد و حالا پس از ۸۰ سال، قرار است شرایط تغییر کند.

در ادامه حتما بخوانید یک ماه تا آغاز سرشماری ۱۴۰۵ | دستگاه‌های اجرایی سامانه‌های آماری خود را به‌روز کنند

«ثبتی‌مبنا» یعنی چه؟

در شیوه ثبتی‌مبنا، قرار نیست اطلاعات جمعیتی کشور صرفاً با مراجعه گسترده مأموران و تکمیل پرسشنامه از صفر جمع‌آوری شود؛ بلکه همین بانک اطلاعاتی موجود در سامانه‌ها و پایگاه‌های آنلاین، مبنای ثبت اطلاعات خواهد بود. صریح بگوییم؛ امروزه هرکدام از ما در فهرست بلندبالایی از سامانه‌های رسمی، بخش‌هایی از اطلاعاتمان ثبت شده است و مثلاً سامانه «عدل ایران» متمرکز بر رسیدگی به امور حقوقی و قضایی است، سامانه «ثبت احوال» اطلاعات خانواده هایمان را در اختیار دارد، سامانه «املاک و اسکان» متمرکز بر اطلاعات محل سکونت و مالکیتمان است و سامانه «وزارت آموزش و پرورش» از وضعیت تحصیل فرزندانمان باخبر است. حالا، مرکز آمار ایران قرار است در سرشماری ۱۴۰۵، اطلاعات همه این سامانه‌های را کنارهم قرار دهد.

سیدحسن حسینی فرماندار مشهد در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز می‌گوید: در سرشماری امسال، برای نخستین بار دیگر قرار نیست سرشماران خانه به خانه به مردم عزیز ما مراجعه کنند و اطلاعات سرشماری از سامانه‌های موجود جمع آوری شده و موردتطبیق و پردازش قرار می‌گیرند. البته الگوی «ثبتی‌مبنا» به معنای حذف کامل ارتباط با مردم نیست و عملیات میدانی برای شناسایی و رفع نواقص داده‌های ثبتی پیش بینی شده است.

وی می‌افزاید: فرض کنید تجمیع اطلاعات از سامانه‌ها ثابت کند که جمعیت فلان روستا در شهرستان مشهد مثلاً ۱۰ هزار نفر است، اما بخشدار یا فرماندار ادعا کند این اطلاعات نادرست است. بالاخره بدیهی است تعیین جمعیت یک روستا ملاک امور حاکمیتی همچون تخصیص بودجه و اعطای اعتبارات خواهد بود. در این شرایط، سرشماران به صورت تصادفی یا درمقام رسیدگی به روستای موردنظر مراجعه و اطلاعات را به طور میدانی جمع آوری می‌کنند. به همین دلیل پیش بینی می‌شود نتایج سرشماری ۱۴۰۵، به مراتب دقیق‌تر و جامع‌تر از ادوار قبل باشد.

در ادامه حتما بخوانید ۴۴درصد از پست‌های سازمانی در خراسان رضوی خالی از کارمند است | سرشماری نفوس و مسکن، آبان ۱۴۰۵ برگزار می‌شود + فیلم