رونق کالای قاچاق در غیاب تولید ایرانی لوازم آرایشی بهداشتی

به گزارش شهرآرانیوز؛ چند روز پیش، مدیرکل دفتر امور اقتصادی ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز با اشاره به سهم حدود ۷۰درصدی قاچاق در بازار لوازم آرایشی گفته بود که بیش از ۹۰درصد لوازم آرایشی قاچاق، تقلبی و غیراصل هستند. رضا موسی زاده تأکید کرده بود که لازم است کالا‌هایی که از مسیر‌های مرزی وارد کشور می‌شوند، در چارچوب ضوابط مشخص قرار گیرند و محصولات وارداتی دارای شناسنامه و قابلیت رهگیری باشند تا امکان نظارت مؤثر بر بازار و جلوگیری از ورود کالای تقلبی فراهم شود.

درباره میزان لوازم آرایشی قاچاق در ایران آمار‌های مختلفی بیان شده؛ علت آن بازار زیرزمینی و غیررسمی آن است. بیشتر کارشناسان رسمی و غیررسمی، حجم بازار لوازم آرایشی و بهداشتی ایران را بین ۲ تا ۲.۵میلیارد دلار برآورد می‌کنند. اگر ۷۰ درصد این رقم را کالا‌های قاچاق به خود اختصاص داده باشند، یعنی سالانه ۱.۷۱ میلیارد دلار ارزش لوازم آرایشی و بهداشتی قاچاق است.

برای اینکه عمق بازار لوازم آرایشی و بهداشتی ایران را نشان دهیم، باید گفت که برآورد‌ها نشان می‌دهد که حدود ۴.۵درصد از هزینه‌های خانوار ایرانی صرف خرید لوازم آرایشی و بهداشتی می‌شود.

بررسی شاخص‌های مصرف و اقتصاد شهری نشان می‌دهد که بازار لوازم آرایشی و بهداشتی در مشهد، با مختصاتی متمایز از سایر کلان شهر‌های کشور عمل می‌کند. برآورد‌های متکی بر داده‌های بودجه خانوار و زائران، حاکی از آن است که سالانه ۲۵ تا ۳۰میلیون قلم کالای آرایشی و بهداشتی با ارزش تقریبی ۳۰ تا ۳۵ هزار میلیارد تومان (همت) در این کلان شهر عرضه می‌شود. این مختصات ویژه نشان می‌دهد که مشهد هم زمان با ایفای نقش مصرف کننده، به یکی از پایانه‌های اصلی توزیع و خروج مسافری لوازم آرایشی در شرق کشور بدل شده است.

نظارت در مبادی ورودی، نه پشت پیشخوان فروشگاه‌ها

رئیس انجمن آرایشی و بهداشتی خراسان رضوی در گفت‌و‌گو با شهرآرا قاچاق را نه پدیده‌ای کوچک و پراکنده، بلکه سازمان یافته می‌داند. او معتقد است نظارت باید از مبادی ورودی کشور آغاز شود، نه در بازار و پشت پیشخوان فروشگاه ها. به گفته جواد نیشابوری، تولیدکنندگان استان این روز‌ها با کمبود و گرانی مواد اولیه دست وپنجه نرم می‌کنند.

نیشابوری با بیان این نکته که واردات رسمی و قاچاق را باید از هم تفکیک کرد، توضیح می‌دهد: کالا‌هایی از مبادی ورودی به کشور می‌آیند، برچسب اصالت دارند و روشش هم مشخص است. یعنی در زمان واردات، برچسب‌هایی را دریافت می‌کنیم که ثبت می‌شود و عملا شناسنامه بهداشتی کالا محسوب می‌شود. اما کالا‌های قاچاق چنین فرایندی ندارند و‌ نمی‌شود به آن‌ها اعتماد کرد.

رئیس انجمن آرایشی و بهداشتی خراسان رضوی حجم قاچاق را بالا می‌داند، اما آن را حاصل مبادی غیررسمی پراکنده نمی‌بیند. نیشابوری می‌گوید: قاچاق حجم بسیار زیادی دارد، اما همه ورود آن‌ها از مبادی غیررسمی نیست، به نظرم حجم واردات قاچاق آن قدر نیست که رقم به این بزرگی بخواهد از این مسیر اتفاق بیفتد. پس به نظرم شاید این قاچاق سازمان یافته است و از مسیر‌هایی می‌آید یا راه‌هایی پیدا شده که به طور قانونی با عناوین دیگر لوازم آرایشی و بهداشتی وارد کشور می‌شود.

تولید؛ فرمول ثابت، قیمت تمام شده بالاتر

نیشابوری درباره وضعیت تولیدکنندگان می‌گوید: اگر شرکت‌های تولیدی را نگاه کنیم، وضعیت تولید به دلیل کمبود مواد اولیه مقداری دچار چالش است و قیمت تمام شده افزایش یافته، اما کیفیت کالا تغییری نکرده است. او تأکید می‌کند: اجازه تغییر فرمول‌ها را ندادیم و همان فرمول قبلی تولید می‌شود، اما چون مواد اولیه گران‌تر شده، به تبع قیمت تمام شده تأثیر گرفته و لوازم آرایشی و بهداشتی گران‌تر شده است.

او با تأکید بر اینکه نظارت بر بازار توسط سازمان غذا و دارو و اداره استاندارد انجام می‌شود، می‌افزاید: حجم بازرسی‌ها در سطح بازار متناسب با اندازه بازار نیست، امکانات ارگان‌های دولتی برای بازرسی بسیار محدودتر از کل بازار است. نیشابوری علت را نقص امکانات می‌داند و‌ می‌گوید: دلیل اینکه نمی‌شود همه کالا‌های تقلبی را جمع آوری کرد، کمبود تعداد بازرس متناسب با نسبت بازار است.

او راهکار را این گونه بیان می‌کند: عملا باید به جای گشتن در بازار بر مبادی ورودی کشور بیشتر تمرکز کنیم و اجازه ندهیم لوازم بهداشتی و آرایشی قاچاق وارد شود. با این حجم فروشگاه در کشور، واقعا نمی‌شود گفت درصد زیادی کالای قاچاق کشف می‌شود.

هشدار درباره کالا‌های قاچاق و تقلبی

معاون بازرسی و حمایت از حقوق مصرف کنندگان اداره کل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی هم با اشاره به ضرورت حمایت از تولید داخلی و توسعه سرمایه گذاری در حوزه تولید کالا‌های مصرفی، نسبت به مخاطرات ناشی از عرضه و مصرف کالا‌های قاچاق و تقلبی در حوزه کالا‌های آرایشی و بهداشتی، هشدار داد و بر ضرورت خرید کالا از فروشگاه‌های مجاز و معتبر تأکید کرد.

بخشعلی بیاتی قله زو با اشاره به ظرفیت‌های ایجادشده در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، اظهار کرد: در شرایطی که مناطق آزاد و ویژه اقتصادی جدیدی در محدوده‌هایی از جمله سرخس و دوغارون ایجاد شده است، می‌توان از ظرفیت این مناطق برای توسعه سرمایه گذاری‌های مشترک و ایجاد واحد‌های تولیدی در حوزه صنایع آرایشی و بهداشتی استفاده کرد. به طور قطع، بخشی از سرمایه گذاران داخلی و خارجی علاقه‌مند هستند تولیدات خود را در این مناطق مستقر کنند و از ظرفیت‌های قانونی، زیرساختی و تجاری آن‌ها بهره‌مند شوند.

معاون بازرسی و حمایت از حقوق مصرف کنندگان اداره کل صمت خراسان رضوی با هشدار نسبت به پیامد‌های مصرف کالا‌های قاچاق و تقلبی، بر اهمیت حمایت از تولیدکنندگان داخلی تأکید کرد و گفت: در حوزه کالا‌های آرایشی و بهداشتی، نمونه‌های تقلبی در بسیاری از موارد مربوط به کالا‌هایی است که با عنوان برند‌های خارجی عرضه می‌شوند؛ زیرا درخصوص محصولات تولید داخل، فرایند تولید، بسته بندی و توزیع مشخص‌تر بوده و امکان رصد و پیگیری محصول برای دستگاه‌های نظارتی و همچنین تولیدکننده فراهم است.

مخاطرات کالا‌های فاقد منشأ مشخص

بیاتی قله زو اظهار کرد: درخصوص برخی کالا‌های قاچاق و تقلبی، صرفا موضوع تخلف اقتصادی و تضییع حقوق مصرف کننده مطرح نیست؛ بلکه با توجه به ماهیت برخی محصولات، به ویژه کالا‌های آرایشی و بهداشتی که ارتباط مستقیمی با سلامت مصرف کننده دارند، هرگونه تولید، ترکیب یا عرضه محصول در مراکز غیرمجاز و خارج از فرایند‌های نظارتی می‌تواند مخاطرات جدی برای سلامت افراد ایجاد کند. وی افزود: گاهی مشاهده می‌شود برخی محصولات داخلی از نظر قیمت، گران‌تر از نمونه‌های خارجی عرضه می‌شوند و همین موضوع ممکن است مصرف کننده را به سمت خرید کالای خارجی سوق دهد؛ اما باید توجه داشت که قیمت نهایی تولید داخلی تحت تأثیر مجموعه‌ای از هزینه‌های تولید قرار دارد.

در ادامه حتما بخوانید کشف ۱۰ میلیارد لوازم آرایشی قاچاق در مشهد (۳ مهر ۱۴۰۵)

نظارت بر فرایند تولید

وی با تأکید بر مزیت قابلیت رصد و نظارت بر محصولات تولید داخل گفت: شهروندان با خرید کالای تولید داخل، در بسیاری از موارد از منشأ تولید محصول، واحد تولیدکننده و مسیر عرضه آن اطلاع بیشتری دارند. واحد‌های تولیدی دارای مجوز تحت نظارت دستگاه‌های ذی ربط فعالیت می‌کنند و فرایند تولید آن‌ها از سوی مراجع قانونی و تخصصی مرتبط قابل بررسی و رصد است.

بیاتی قله زو ادامه داد: در حوزه کالا‌های سلامت محور، وجود فرایند‌های نظارتی و امکان شناسایی تولیدکننده، یکی از مهم‌ترین عوامل حمایت از حقوق مصرف کننده محسوب می‌شود؛ زیرا در صورت بروز مشکل، امکان پیگیری، شناسایی مسئول و رسیدگی قانونی به موضوع فراهم است.

وی با اشاره به شرایط خاص خراسان رضوی و مشهد گفت: این استان با توجه به جمعیت، گستردگی بازار و حضور سالانه تعداد درخور توجهی زائر و مسافر، از بازار‌های مهم مصرفی کشور محسوب می‌شود؛ بنابراین هرگونه برنامه ریزی برای مقابله با کالا‌های قاچاق و تقلبی باید متناسب با ویژگی‌های بازار استان و حجم تقاضا انجام شود.

بیاتی قله زو تأکید کرد: خراسان رضوی را‌ نمی‌توان صرفا از منظر مبدأ ورود کالا‌های قاچاق ارزیابی کرد؛ بلکه با توجه به جاذبه‌های زیارتی و گردشگری استان و حضور گسترده زائران و مسافران، این استان از بازار‌های مهم مقصد مصرف به شمار می‌رود و به همین دلیل، آگاهی بخشی به مصرف کنندگان و تقویت نظارت بر سطح عرضه اهمیت ویژه‌ای دارد.

۲ راهکار برای مقابله با قاچاق

معاون بازرسی و حمایت از حقوق مصرف کنندگان اداره کل صمت خراسان رضوی می‌گوید: برای مقابله مؤثر با پدیده قاچاق باید هم زمان دو مسیر دنبال شود؛ از یک سو، حمایت از تولید داخلی، تسهیل سرمایه گذاری و استفاده از ظرفیت مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، از جمله ظرفیت‌های جدید ایجادشده در سرخس و دوغارون، می‌تواند به توسعه تولید و سرمایه گذاری مشترک کمک کند و از سوی دیگر، افزایش آگاهی مصرف کنندگان و هدایت آنان به سمت خرید از فروشگاه‌های مجاز و معتبر، نقش مهمی در کاهش تقاضا برای کالا‌های قاچاق و تقلبی خواهد داشت.